Bağımsız İsrail Devleti’nin Kuruluşunun Orta Doğu’daki Etkileri ve 1948-1958 Türkiye-İsrail İlişkileri
Öz
I. Dünya Savaşı ile birlikte Orta Doğu’da yeni bir düzen oluştu. Bu yeni düzenin bir üyesi ise İsrail adında bir Yahudi devletiydi. II. Dünya Savaşı’nın ardından bağımsızlığını kazanan İsrail devleti, Orta Doğu siyaseti için günümüze kadar süren büyük bir kaos oluşturdu. Yeni İsrail devletinin bütün komşuları, düşmanları olan Arap devletlerinden oluşuyordu. İsrail ise bölgedeki yalnızlığını, Müslüman, ama Arap olmayan ülkelerle gidermeye çalıştı. Bu doğrultuda İsrail’in bölgede kendisine en yakın gördüğü ülke ise Türkiye idi. Osmanlı İmparatorluğu’nun vârisi olan Türkiye için Soğuk Savaş’ın patlak vermesiyle tek güvenlik sorunu, bölgede herhangi bir komünist devletin veya yapının olmamasıydı. Bu yüzden İsrail ile diplomatik ilişkiler kurmasında herhangi bir beis yoktu. Bu makalede, İsrail’in kuruluş sürecinin Orta Doğu’daki etkilerinin yanı sıra İsrail’i tanıyan ilk Müslüman ülke olan Türkiye’nin niçin böyle bir adım attığı irdelenmiştir. Yapılan literatür taraması ve döküman analizi sonucunda her iki ülkenin de siyasi ve ekonomik nedenlerden dolayı birbirleriyle ilişkilerini geliştirmek zorunda kaldıkları, ancak bu ilişkinin başka iç ve dış politik olaylara yansıdığı gözlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arşiv Belgeleri
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi, “BM Filistin Komitesi’nde Filistin’in Paylaşılması Kararı Aleyhine Oy Kullanmamıza Karşılık Arap Ülkelerinden Gelen Teşekkürler”, Yer: 266-793-49, 8 Aralık 1947.
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi, “BMGK 3.Paris Toplantısında Filistin Durumu İçin Kurulması Kabul Edilen Üçlü Uzlaştırma Komisyonunda Türkiye’yi Temsilen Hüseyin Cahit Yalçın’ın Katılması”, Yer: 118-87-1, 1 Ocak 1949.
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi, “İsrail Devleti’nin Tanınması”, Yer: 118-08-03, 24 Mart 1949.
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi, “Ortaelçi Payesiyle İsrail Elçiliği’ne Seyfullah Esin, Maslahatgüzar Ünvanı İle Orhan Conker’in İsrail Elçiliği Başkatipliğine Tayinleri”, Yer: 210-37-2, 26 Kasım 1949.
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi, “İsrail Hükümeti Ticaret Ve Ödeme Anlaşması Akdi İçin Müzakereler Yapmak Ve Tesbit Edilecek Metinleri Hükümet Adına İmza Etmek Üzere Fatin Rüştü Zorlu’ya Yetki Verilmesi”, Yer: 122-23-14, 10 Mart 1950.
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi, “Filistin Mültecileri İstişare Komisyonu’na Türk Delegeleri Olarak Refet Bele’nin Katılması Ve Kendisine Gündelik Verilmesi”, Yer: 122-32-5, 8 Nisan 1950.
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Cumhuriyet Arşivi, “İsrail ile Türkiye Arasında Ticari ve Ödeme Anlaşmalarına Dair Yapılan Modüs Vivendi.”, Yer: 43755-205820–4, 26 Temmuz 1950.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bölgesel Çalışmalar , Ortadoğu Çalışmaları , Türk Dış Politikası
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
1 Eylül 2024
Kabul Tarihi
24 Kasım 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 5 Sayı: 2