BATI DIŞI DİPLOMASİLER ÖZEL SAYISINA GİRİŞ: TARİHÎ KIRILMA ÇAĞINDA DİPLOMASİYİ YENİDEN DÜŞÜNMEK

Öz

Diplomasi ve Strateji Dergisi’nin Batı Dışı Diplomasiler özel sayısı önemli bir gündeme sahip. Uluslararası ilişkiler disiplininin kuruluşundan bu yana taşıdığı Batı merkezli ontolojik ve epistemolojik ön kabuller, uzun süredir eleştirel bir gözle sorgulanıyor. Ancak bu sorgulamanın diplomasi tarihi ve diplomasi pratiği alanlarındaki yansımaları henüz yeterince derinleşmiş değildir. Elinizdeki özel sayı, bu boşluğu doldurmaya yönelik mütevazı fakat kararlı bir adım olma iddiasında. Meselenin çerçevesini çizmek için bir dizi kavramsal hatırlatma yerinde olacaktır. Günümüzde uluslararası sistem, geçmişteki büyük dönüşümleri andıran bir tarihî kırılma sürecinin eşiğindedir. Bu kırılmanın belirgin göstergeleri arasında, son otuz yılın hâkim paradigması niteliğindeki neoliberal küreselleşme düzeninin çözülmeye başlaması yer alıyor. Başka çalışmalarımızda ayrıntılı biçimde ele aldığımız üzere, küresizleşme yalnızca ticaret hacimlerinin daralması ya da tedarik zincirlerinin yeniden yapılanması meselesinden ibaret değildir; uluslararası sistemin üç ana sütununu —jeopolitik dengeleri, uluslararası politik ekonomiyi ve anlam sistemlerini— eş zamanlı olarak sarsan çok boyutlu bir altüst oluş sürecidir. Bu çerçevede “Batı dışı diplomasiler” ifadesi, yalnızca coğrafi bir tasnif olmaktan öte anlamlar taşımaktadır. Söz konusu olan, Batı merkezli dünya düzeninin kodladığı diplomatik normların, kurumların ve pratiklerin evrensel geçerliliğine yönelik sessiz ama köklü bir itirazın akademik düzlemde dile getirilmesidir.

Anahtar Kelimeler

• Dünya İnşası
• Küresizleşme
• Batı Dışı Diplomasi

INTRODUCTION TO THE SPECIAL ISSUE ON NON-WESTERN DIPLOMACIES: RETHINKING DIPLOMACY IN THE PROCESS OF HISTORICAL RUPTURE

Öz

The special issue of the Journal of Diplomacy and Strategy on Non-Western Diplomacies addresses a subject of considerable significance. Since the founding of the discipline of International Relations, its Western-centric ontological and epistemological assumptions have long been subjected to critical scrutiny. Yet the reflections of this scrutiny in the fields of diplomatic history and diplomatic practice have not yet been sufficiently deepened. The present special issue claims to be a modest but resolute step toward filling this gap. A series of conceptual reminders may be useful in framing the issue. Today, the international system is in the process of a historical rupture reminiscent of the great transformations of the past. Among the conspicuous indicators of this rupture is the beginning of the dissolution of the neoliberal globalization order that has served as the dominant paradigm for the past three decades. As we have elaborated in other studies, deglobalization is not merely a matter of contracting trade volumes or restructuring supply chains; it is a multidimensional process of upheaval that simultaneously shakes the three main pillars of the international system—geopolitical balances, international political economy, and meaning systems (Okur, 2018; 2024; 2025). Within this framework, the expression “non-Western diplomacies” carries meanings beyond a mere geographical classification. What is at stake is the articulation, on the academic plane, of a quiet but fundamental objection to the universal validity of the diplomatic norms, institutions, and practices codified by the Western-centered world order.

Anahtar Kelimeler

• World-Building
• Deglobalization
• Non-Western Diplomacies

Kaynakça

1. Okur, Mehmet Akif. 2018. “Küresel Düzenin Geleceği: Tarihsel Kırılma Teorisi Çerçevesinde Bir Değerlendirme.” Türk Yurdu 107 (363): 50–55.
2. Okur, Mehmet Akif. 2023. “Cumhuriyetimizin 100. Yılında Kökleri Hatırlamak: Dünyacı Milliyetçilik, Tarihli Türklük ve Tarihli Müslümanlık Üzerine.” Düşünce Dergisi 19: 7–15.
3. Okur, Mehmet Akif. 2024. “Gökalp’lı Asrın Gündönümünde: Tarihî Kırılma, Küresizleşme, Dünyacı Milliyetçilik ve Türk Eli.” Türk Yurdu, Özel Sayı.
4. Okur, Mehmet Akif. 2025. “Navigating Deglobalization in Eurasia: World-Building and Türkiye Amidst Emerging Historical Rupture.” In Security in Eurasia: Threats, Challenges and Opportunities, edited by Ş. Çetinkaya, 120–39. Istanbul: Istanbul University Press.