Otoriteryen Kişilik ve Altermeyer’ın Sağ Kanat Yetkeciliği Kuramı

Öz

Sosyal bilimler alanında davranışçı yaklaşımın hâkim olması ile birlikte siyaset bilimi alanında yapılan araştırmalar ampirik bir temelde yürütülmeye başlanmıştır. 1950’lerde Adorno’nun öncülüğünde gelişen otoriteryen kişilik çalışmaları, kişilik yapılarının siyasal tutumlara etkisini araştırmıştır. Fromm ile başlayan otoriteryen kişilik çalışmaları Adorno ve çağdaşı olan bilim insanlarının yaptıkları deneysel çalışmalar ile kişilik yapıları ve siyasal davranış arasında ilişkinin olabileceğine dair önemli bulgulara ulaşmıştır. Freud’un tarif ettiği klasik yer değiştirme mekanizmasıyla açıklanan otoriteryen kişilik, otoriteye ve güçlü liderliğe karşı derin bir bağlılık beslenmesi ve otoritenin onaylamadığı dış gruplara saldırganca tutum sergilenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Son dönemlerde Adorno ve çağdaşlarının geliştirdiği otoriteryen kişilik kuramını, sosyal psikolog Bob Altemeyer bir adım öteye taşıyarak Sağ Kanat Yetkeciliği kavramını ortaya atmış ve bunu ölçeklendirmiştir. Bu çalışmanın amacı, otoriteryen kişiliğin ne olduğunu, onu besleyen kişilik eğilimlerini, alan yazınında otoriteryen kişiliği ölçmek amacıyla geliştirilmiş birtakım ölçekleri ve Bob Altemeyer’in Sağ Kanat Yetkeciliğini açıklamaktır.

Anahtar Kelimeler

• Siyaset Psikolojisi
• Otoriteryen Kişilik
• Faşizm Ölçeği
• Sağ Kanat Yetkeciliği
• Bob Altemeyer

Authoritarian Personality and Altermeyer's Theory of Right Wing Authoritarianism

Öz

With the dominance of the behavioral approach in the field of social sciences, research in the field of political science began to be conducted on an empirical basis. Authoritarian personality studies, which developed under the leadership of Adorno in the 1950s, investigated the effects of personality structures on political attitudes. Authoritarian personality studies, which began with Fromm, have reached important findings regarding the possibility of a relationship between personality structures and political behavior through experimental studies conducted by Adorno and his contemporary scientists. Authoritarian personality, explained by the classical displacement mechanism described by Freud, emerges as a deep devotion to authority and strong leadership and an aggressive attitude towards external groups that the authority does not approve of. Recently, social psychologist Bob Altemeyer took the authoritarian personality theory developed by Adorno and his contemporaries one step further and introduced the concept of Right Wing Authoritarianism and scaled it. The aim of this study is to explain what authoritarian personality is, the personality tendencies that nourish it, some scales developed in the literature to measure authoritarian personality, and Bob Altemeyer's Right Wing Authoritarianism.

Anahtar Kelimeler

• Political Psychology
• Authoritarian Personality
• Fascism Scale
• Right-Wing Authoritarianism
• Bob Altemeyer

Kaynakça

1. Adorno, T. W., Frenkel-Brunswik, E., Levinson, D. J., Sanford, N., Aron, B., Morrow, W., & Levinson, M. H. (1950). The authoritarian personality. Norton & Company.
2. Altemeyer, B. (1981). Right-wing authoritarianism. University of Manitoba Press.
3. Altemeyer, B. (1988). Enemies of freedom: Understanding right-wing authoritarianism. Jossey-Bass.
4. Altemeyer, B. (1998). The other “authoritarian personality”. In M. P. Zanna (Ed.), Advances in experimental social psychology (Vol. 30, pp. 47-92). Academic Press.
5. Altemeyer, B. (2006). The authoritarians. http://www.evcforum.net/datadropsite/theauthoritari a ns.pdf (Erişim Tarihi: 15.04.2022).
6. Bal, H. (2014). Siyaset teorisinde “otorite” kavramı. Electronic Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(2), 247-255.
7. Batmaz, V. (2006). Otoriteryen kişilik. Salyangoz Yayınları.
8. Berens, L. V., & Nardi, D. (1999). The sixteen personality types: Descriptions for self-discovery. Telos Publications. Birdir, E., Sayılan, G., Cingöz-Ulu, B., & Adams, G. (2022). Ideological orientations and generalized prejudice in Turkey: Adapting the dual process motivational model. International Journal of Intercultural Relations, 90, 21-37. Brown, R. (1995). Prejudice: Its social psychology. Blackwell. Cottam, M. L., Mastors, E., Preston, T., & Dietz, B. (2017). Introduction to political psychology (3rd ed.). Routledge. Duckitt, J. (1989). Authoritarianism and group identification: A new view of an old construct. Political Psychology, 10(1), 63-84. https://doi.org/10.2307/3791588

9. Duckitt, J. (2001). A dual-process cognitive-motivational theory of ideology and prejudice. In M. P. Zanna (Ed.), Advances in experimental social psychology (Vol. 33, pp. 41 -113). Academic Press.
10. Duckitt, J., Wagner, C., Du Plessis, I., & Birum, I. (2002). The psychological bases of ideology and prejudice: Testing a dual process model. Journal of Personality and Social Psychology, 83, 75-93.
11. Duckitt, J., & Bizumic, B. (2013). Multidimensionality of right-wing authoritarian attitudes: Authoritarianism- conservatism-traditionalism. Political Psychology, 34(6), 841-862.
12. Düzgün, M., Cingöz-Ulu, B., & Sayılan, G. (2022). Sağ Kanat Yetkeciliği: Kavramsallaştirma, Ölçüm ve Türkiye’deki Bulgulara Dair Sistematik Bir Derleme. Ankara Üniversitesi Dil Ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 62(1), 25-51.
13. Dyrendal, A., Kennair, L. E. O., & Bendixen, M. (2021). Predictors of belief in conspiracy theory: The role of individual differences in schizotypal traits, paranormal beliefs, social dominance orientation, right wing authoritarianism and conspiracy mentality. Personality and Individual Differences, 173, 1-7. https://doi.org/10.1016/j.paid.2021.110645
14. Faragó, L., Kende, A., & Krekó, P. (2019). Justification of intergroup violence – The role of right-wing authoritarianism and propensity for radical action. Dynamics of Asymmetric Conflict: Pathways Toward Terrorism and Genocide, 12(2), 113-128. https://doi.org/10.1080/17467586.2019.1576916
15. Feldman, S. (2003). Enforcing social conformity: A theory of authoritarianism. Political Psychology, 24(1), 41-74. https://doi.org/10.1111/pops.12744
16. Fromm, E. (1996). Özgürlükten kaçış (Ş. Yeğin, Çev.). Payel Yayınları.
17. Górska, P., Stefaniak, A., Lipowska, K., Malinowska, K., Skrodzka, M., & Marchlewska, M. (2021). Authoritarians go with the flow: Social norms moderate the link between right-wing authoritarianism and outgroup- directed attitudes. Political Psychology, 43, 131-152. https://doi.org/10.1111/pops.12744
18. Güldü, Ö. (2010). Üniversite öğrencilerinde siyasi kimlik (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Psikoloji Anabilim Dalı.
19. Güldü, Ö. (2011). Sağ kanat yetkeciliği ölçeği: Uyarlama çalışması. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(2), 27-51.
20. Hasta, D. (2002). Yetkeci kişilik ve siyasal düşünce karmaşıklığı ile siyasal ideoloji arasındaki ilişki (Yayınlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
21. Hasta, D., & Dönmez, A. (2009). Yetkecilik ve bilişsel karmaşıklık düzeyi ile siyasal ideoloji arasındaki ilişki. Türk Psikoloji Dergisi, 24(64), 19-29.
22. Horney, K. (1937). The neurotic personality of our time. Norton. Jay, M. (2019). Yahudiler ve Frankfurt Okulu: Eleştirel kuramın antisemitizm çözümlemesi. In H. E. Bağce (Ed.), Frankfurt Okulu (pp. 247-255). Doğu Batı Yayınları.
23. Kağıtçıbaşı, Ç. (1970). Social norms and authoritarianism: A Turkish American comparison. Journal of Personality and Social Psychology, 16(3), 444-451.
24. Kağıtçıbaşı, Ç. (1973). Gençlerin tutumları: Kültürler arası bir karşılaştırma. Ortadoğu Teknik Üniversitesi. Karaosmanoğlu, K. (2019). Komplo teorileri: Disiplinlerarası bir giriş. İletişim Yayınları.
25. Lederer, G. (1983). Jugend und autoritat: Über den einstellungswandel zum autoritarismus in der bundesrepublik deutschland und den usa. Westdeutscher Verlag.
26. Meloen, J. D., Van der Linden, G., & De Witte, H. (1996). A test of the approaches of Adorno et al., Lederer and Altemeyer of authoritarianism in Belgian Flanders: A research note. Political Psychology, 17(4), 643-656.
27. Osborn, R. (1981). Marksizm ve psikanaliz (B. Akad, Çev.). Günebakan Yayınları.
28. Sennett, R. (2011). Otorite (K. Durand, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
29. Sönmez, B. (2014). Politik güven: Dindarlık, yetkecilik, sistemi meşrulaştırma ve değerler açısından bir inceleme. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Psikoloji Anabilim Dalı.
30. Stone, W., Lederer, G., & Christie, R. (1993). Strength and weakness: The authoritarian personality today. Springer Verlag.
31. Oesterreich, D. (1974). Autoritarismus and autonomie. Klett.
32. Oesterreich, D. (2005). Flight into security: A new approach and measure of the authoritarian personality. Political Psychology, 26(2), 275-296.
33. Pettigrew, T. F. (1958). Personality and socio-cultural factors in intergroup attitudes: A cross-national comparison. Journal of Conflict Resolution, 2, 29-42.
34. Polat, F., & Subay, Ö. Ö. (2016). Çatışma ve uzlaşma bağlamında siyasetin psikolojisi. Paradigma Akademi.
35. Pratto, F., Sidanius, J., Stallworth, L. M., & Malle, B. (1994). Social dominance orientation: A personality variable predicting social and political attitudes. Journal of Personality and Social Psychology, 67, 741-763.
36. Rattazzi, A. M., Bobbio, A., & Canova, L. (2007). A short version of the right-wing authoritarianism (RWA) scale. Personality and Individual Differences, 43, 1223-1234.
37. Rokeach, M. (1956). Political and religious dogmatism: An alternative to the authoritarian personality. Psychological Monographs: General and Applied, 70(18), 1–43. doi: 10.1037/h0093727
38. Thomsen, L., Green, E., & Sidanius, J. (2008). We will hunt them down: How social dominance orientation and right-wing authoritarianism fuel ethnic persecution of immigrants in fundamentally different ways. Journal of Experimental Social Psychology, 44, 1455-1464.
39. Van Hiel, A., Pandelaere, M., & Duriez, B. (2004). The impact of need for closure on conservative beliefs and racism: Differential mediation by authoritarian submission and authoritarian dominance. Personality and Social Psychology Bulletin, 30(8), 824-837.
40. Womick, J., Ward, S. J., Heintzelman, S. J., Woody, B., & King, L. A. (2019). The existential function of right-wing authoritarianism. Journal of Personality, 87(5), 1056- 1073. https://doi.org/10.1111/jopy.12457 Yapıcı, A. (2004). Din kimlik ve önyargı: Biz ve onlar. Karahan Kitabevi.