Taxation and Accounting Practices in Foundations

Öz

Sivil toplum kuruluşu olarak kabul edilen vakıflar gönüllülük esasına göre kurulmakta ve sosyal faydalar sağlamaktadırlar. Bu özellikleriyle devletin üstlendiği pek çok hizmete katkılar sunmaktadırlar. Vakıfların gelirlerinin büyük bir kısmı bağışçılardan veya ekonomik işlemlerden kaynaklanmaktadır. Vakıf varlıklarının kanunen ekonomik kural ve riskler dikkate alınarak işletilmesi zorunludur. Bu hüküm ile vakıf yetkililerine maddi ve manevi büyük bir sorumluluk yüklenmektedir. Bu sorumluluklar da ancak muhasebe süreciyle yerine getirilebilecektir. Her ne kadar gelir ve kurumlar vergisinden muaf olsalar da çeşitli kazanç ve ödemeleri için vergi kesintisi yapmak zorundadırlar. Bu durum vakıfların gelirlerinde azalışa neden olmakta ve dolaylı olarak vergilendirilmeleri anlamına gelmektedir. Devlete katkılar sağlayan vakıfların mali sürdürülebilirlikleri açısından finans kaynaklarının arttırılması gerekmektedir. Bu amaçla mevzuatın teşvik unsurlarını da içerecek şekilde yeniden düzenlenmesi toplumsal faydayı arttırabilecektir. Çalışmanın ilk bölümünde vakıflar hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Türkiye’deki vakıfların nitelik ve nicelik olarak büyüklükleri, mali mevzuat karşısındaki durumları, vergi yükümlülükleri anlatılmıştır. Son bölümde muhasebe süreçleri hakkında bilgiler verilerek örnek uygulamalar yapılmıştır. Çalışma ilgililere vakıfların vergi ve muhasebe işlemleri hakkında yol göstermekte olup, vakıfların gelişimi için yapılabileceklerin belirlenmesinde yararlanılabilecek bir kılavuz niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

• Vakıflar
• Vakıf Muhasebesi
• Vakıflarda Vergilendirme

Taxation and Accounting Practices in Foundations

Öz

Foundations, which are regarded as non-governmental organizations, are established on a voluntary basis and provide social benefits. With these characteristics, they contribute to many services undertaken by the state. A significant portion of the revenues of foundations originates from donations or economic transactions. It is legally mandatory that foundation assets be managed by taking economic principles and risks into consideration. This provision imposes substantial material and moral responsibility on foundation officials. These responsibilities can only be fulfilled through the accounting process. Although foundations are exempt from income and corporate taxes, they are required to make tax withholdings on certain earnings and payments. This situation leads to a decrease in the revenues of foundations and indirectly results in their taxation. In terms of the financial sustainability of foundations that contribute to the state, it is necessary to increase their financial resources. For this purpose, restructuring the legislation to include incentive elements may enhance social benefit. In the first section of the study, information about foundations is provided. The second section explains the qualitative and quantitative size of foundations in Türkiye, their position with respect to financial legislation, and their tax obligations. In the final section, information on accounting processes is presented and sample applications are carried out. The study provides guidance to relevant stakeholders regarding the taxation and accounting procedures of foundations and serves as a guide that can be utilized in determining measures that may be taken for the development of foundations.

Anahtar Kelimeler

• Foundations
• Foundation Accounting
• Taxtation in Foundation

Kaynakça

1. Ateş, L., & Akduman, Ö. (2024). Dernek ve vakıfları ilgilendiren vergi düzenlemeleri. TÜSEV Publications No. 97
2. Akyıldız, Y., & Abay, A. R. (2017). Vakıf müessesesinin gelişimi ve mahiyeti tarihsel bir değerlendirme. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 7(15), 141-157. https://doi.org/10.17828/yalovasosbil.372776
3. Charities Aid Foundation, (2024), World Giving Index, https://www.cafonline.org/docs/default-source/inside-giving/wgi/wgi_2024_report.pdf
4. Öğredik, G., (2005). Vakıf ve vakıf iktisadi kişiliğinin vergi mevzuatı açısından incelenmesi, E-Yaklaşım Dergisi, Mayıs 2005, Sayı 22.
5. Gross, M., J., McCarty, J. H., & Shelmon, N.E., (2005), Financial and accounting guide for not-for-profit organizations, 7.press, John Wiley and Sons, Inc.
6. Şahin, N. K. (2016). Sivil toplum kuruluşlarından STK vakıflarda muhasebe ve vergi uygulamaları. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(12), 703-718.
7. Türk, M. (2022). Sosyal hizmet kurumlarında muhasebe sisteminin organizasyonu. Turkish Studies-Economy, 17(4), 1149-1173. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.62031
8. Uysal, T., & Kurt, G. (2016). kâr amacı gütmeyen işletmelerde denetim: bir paradoks mu? Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(Özel Sayı),1555-1559.

9. Vakıflar Tek Düzen Hesap Planı, https://cdn.vgm.gov.tr/genelicerik/genelicerik_220_260519/tek-duzen-hesap-plani.pdf.01.10.2025
10. Vakıflar Genel Müdürlüğü, (2024). Performans Programı, https://cdn.vgm.gov.tr/genelicerik/genelicerik_218_260519/vakiflar-genel-mudurlugu2024-yili-performans-progr.pdf. 12.11.2025
11. Vakıflar Yönetmeliği, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=12466&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 10.11.2025
12. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 14.11.2025
13. 5737 Sayılı Vakıflar Kanunu, https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5737&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 10.11.2025
14. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6102.pdf, 09.11.2025
15. 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4, 10.11.2025
16. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5520&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5