İFAYA EKLENEN CEZAİ ŞART

Öz

Cezai şart, borçlunun alacaklıya karşı mevcut borcu hiç yada gereği gibi ödememesi halinde söz konusu olan bir hukuki müessese olup 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 158 ve 161. maddelerinde düzenlenmiştir. Cezai şart, borcun ifa edilmemesi yada sözleşmeye uygun şekilde ifa edilmemesi halinde talep edilebileceğinden asıl edime ve geciktirici şarta bağlı edim olarak nitelendirilebilir. Cezai şart, genellikle para borçlarında söz konusu olsa da ekonomik değer taşıyan bir edim içinde cezai şart kararlaştırılması mümkündür. Cezai şartın talep edilebilmesi için alacaklının zarara uğramasına gerek olmadığı gibi borçlunun kusurunun da bulunması gerekmez. Bu nedenlerle alacaklının zarar ve kusuru ispat külfeti bulunmaz. İfaya eklenen cezai şart TBK m.158/2 gereğince, borcun belirlenen yer ve zamanda yerine getirilmemesi halinde talep edilebilse de anılan madde emredici hüküm niteliğinde olmadığından borcun gereği gibi ifa edilmediği başka hallerde de ifaya eklenen cezai şart kararlaştırılabilir. Hem ifanın hem de cezai şartın birlikte talep edilebileceği sözleşmede açıkça kararlaştırılmış olmasa da sözleşmedeki ifade, halin icabına göre tarafların iradelerinin ifaya eklenen cezai şart kararlaştırılma yönünde olduğu sonucuna varılabilir. TBK m.158/2 ye göre, alacaklının feragati ve ihtirazi kayıtta bulunmaksızın asıl borcu kabulü ifaya eklenen cezai şartı talep hakkını düşürmektedir. Alacaklı açıkça kararlaştırılan cezai şarttan vazgeçmişse yada ifanın bitmediğinin hatırlatılması anlamına gelen ihtirazi kayıtta bulunmadan ifayı kabul etmişse daha sonra hem ifayı hem de cezai şartı talep edemeyecektir.

Anahtar Kelimeler

• ifa,ceza,cezai şart,alacak,borç

Kaynakça

1. Akkanat, Halil, İfada Gecikme ve Borçlunun Temerrüdü Prof. Dr. M. Kemal Oğuzman’ın Anısına
2. Armağan, İstanbul 2000
3. Ayan, Mehmet, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Mimoza Yayını, Konya 2016
4. Barlas, Nami, Para Borçlarının İfasında Borçlunun Temerrüdü ve Bu Temerrüt Açısından Düzenlenen
5. Genel Sonuçlar, İstanbul 1992
6. Bilge, Necip, Cezai Şart, Esat Arsebük’e Armağan, Ankara 1958
7. Buz, Vedat, Medeni Hukukta Yenilik Doğuran Haklar, Ankara 2005
8. Dirican, Gökhan, Eser Sözleşmesinde Temerrüde Dayalı Cezai Şart ve Yargıtay Uygulaması, İstanbul

9. 2007
10. Ekinci, Hüseyin, Doktrinde ve Uygulamada Cezai Şart, Ankara 2004
11. Eren, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt I, İstanbul 1987 (1987) Eren, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 2017 (2017) Günay, Cevdet İlhan, Cezai Şart, Ankara 2002 Helvacı, Mehmet, Borçlar ve Ticaret Kanunu Bakımından Para Borçlarında Faiz Kavramı, İstanbul 2000
12. İnan Ali Naim, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, II. Kitap, Ankara 2014
13. Karahasan, M.Reşit, Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt I, İstanbul 2014
14. Kılıçoğlu, Ahmet, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2017
15. Kocaağa, Köksal, Türk Özel Hukukunda Cezai Şart, Ankara 2003
16. Kocaman Arif, BK.m.158/2 C2 Hükmü Gereğince İfaya Ekli Cezai Şart Talep Etme Hakkının Düşmesi ve BK.m.158/2’deki Hakkın Korunması İçin Öngörülen İhtirazi Kayıt İleri Sürme Şartının Sözleşme ile Bertaraf Edilip Edilemeyeceği Hususu, Prof. Dr. Şener Akyol’a Armağan, İstanbul 2011 s.567- 582
17. Nomer, Haluk N., Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 2017
18. Oğuzman Kemal /Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 2018
19. Ozanoğlu, Seçkin Hasan, “İstisna ve Özellikle İnşaat Sözleşmelerinde Müteahhidin Eseri Zamanında Tesliminde Gecikmesine Bağlanan İfaya Eklenen Cezai Şart Kayıtları” Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt III, s.1-2, Haziran Aralık, 1999, s.78vd.
20. Öcal, Akar, Gecikme Faizi, Eskişehir 1965
21. Saymen Ferit Hakkı/Elbir Halid, Türk Borçlar Hukuku, Umumi Hükümler, Cilt I, Ankara 1958
22. Tandoğan, Haluk, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, Banka ve Ticaret Enstitüsü Yayını, İstanbul 2008
23. Tekinay, Selahattin Sulhi, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt I, İstanbul 1995
24. Tekinay Selahatti Sulhi/Akman Sermet/Burcuoğlu Haluk/Altop Atill,, Borçlar Hukuku Genel Hükümler,
25. İstanbul1993
26. Tunçomağ, Kenan, Türk Hukukunda Cezai Şart, İstanbul 1963
27. Von Tuhr, Andreas, Borçlar Hukuku, CiltI-II, (Çeviri Edege Cevat),Yargıtay Yayınları, Ankara 1985
28. Yılmaz, Halil, İhtirazi Kayıt, Ankara 2007