EN
TR
“Nöromimari” Yaklaşımı ve Hastane Yapılarındaki Mekânsal Öğelerin Kullanıcılar Üzerindeki Etkisi
Abstract
Hastaneler, bireylerin fizyolojik, psikolojik, nörolojik hastalıklarını tedavi etmek için tasarlanmış sağlık kurumlarıdır. Yanlış tasarımlar sonucu oluşturulmuş bazı sağlık kurumlarında, bireylerin hastalıkları neticesinde artmış olan stres, kaygı, korku gibi duyguları daha fazla tetiklenebilmektedir. Hasta, mekânsal unsurların içsel stresi tetiklediği durumlarda çevresini kontrol edememenin güvensizliğini yaşayabilmekte; bundan dolayı da iyileşme süreci olumsuz anlamda etkilenebilmektedir. Belirsizlik, kaygı, korku gibi duygularla hastaneye gelen hasta ve yakınlarını bu olumsuz duygulardan kurtaracak mekânlar tasarlamak onların yaşama bağlanmasında ve sağlıklarını geri kazanmalarında yardımcı olabilir. Nöromimari yaklaşım bu tür sorunların çözümüne katkı sağlayabilecek potansiyele sahiptir. Nöromimari yaklaşım sinirbilimciler ve mimarlar arasındaki ortak çalışma alanı olarak, mekânla insan arasındaki ortak ve doğru iletişim dilinin kurulması amacıyla gündeme gelmiş ve uygulama alanı bulmuştur. Literatüre son zamanlarda dahil olmuş, ancak ülkemizde henüz yeterince tanınmamaktadır. Bu paradigma; mekânı ve mimariyi terapötik sürece dahil etme anlayışıyla geliştirilmiştir. Çalışmada bu paradigmanın hastane yapılarındaki önemine dair bulgular tartışılmaktadır. Başlangıçta nöromimari kavramı ve temellerine değinilmiş, daha sonra bu kavramın, kullanıcı duyarlılığının en fazla olduğu mimari örnekler olarak sağlık yapılarıyla ilişkisine yer verilmiştir. Bunun için belirli hastane örnekleri seçilmiştir. Bu örnekler tasarım kriterlerinin sosyo-kültürel alt yapıdan beslendiği; yerel esintileri barındıran, kişilerin yaş, hastalık grubu ve duygusal ihtiyaçlarını dikkate alan insani ölçekte mimari tasarımlardır. Bu bağlamda ele alınan hastane örnekleri “konsept, amaç, zenginleştirme, mahremiyet, hortikültürel terapi, renk, ışık, ses-müzik, doku, form” gibi mekânsal ögeler bağlamında değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise elde edilen bulgularla mimari tasarım yaklaşımlarında nöromimari anlayışın gerekliliğine dikkat çekilmiş ve uygulama yöntemleri üzerine değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Keywords
References
- [1] T. Canserver, İslam’da Şehir ve Mimari, İstanbul, Timaş Yayınları, 2012.
- [2] A. Botton, Mutluluğun Mimarisi, Çeviri: Banu Tellioğlu, İstanbul, Türkiye, Sel Yayıncılık, 2017.
- [3] A. Uslu, ve N., Shakouri, “Zihinsel ve fiziksel engelliler için hortikültürel terapi,” Kastamonu Üniversitesi, Orman Fakültesi Dergisi, c. 12, s. 1, ss. 134-143, 2012.
- [4] Ç. Sakıcı ve M. Var, “Ruh ve sinir hastalıkları hastane bahçelerinin (açık alan terapi üniteleri) düzenlenmesi ve düzenlenirken dikkat edilmesi gereken kriterler”, Kastamonu Üniversitesi, Orman Fakültesi Dergisi, c.14, s. 1, ss. 101-112, 2014.
- [5] C. Kayan, “Neuro- Architecture Enriching Healthcare Environments For Children”, “Master Thesis Projec”t, Chalmers Architecture, MPARC, 2011.
- [6] Anonim, “Dünyanın İlk Ahşap Lamine Binası; Maggie's Oldham”, mimarizm.com. https://www.mimarizm.com/haberler/gundem/dunyanin-ilk-ahsaplamine-binasi-maggie-s-oldham (erişim tarihi Haziran 3,2020).
- [7] Anonim, “Maggie's Centre. Fife (Scotland). Zaha Hadid. 2006”, floornature.com. https://www.floornature.com/maggie-s-centre-fife-scotland-zaha-hadid-2006-4856/ (erişim tarihi Mart 18,2020).
- [8] Anonim, “Maggie's Cancer Centre Manchester / Foster + Partners”, archdaily.com. https://www.archdaily.com/786370/maggies-cancer-centremanchester-foster-plus-partners (erişim tarihi Mayıs 2, 2020).
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Engineering
Journal Section
Research Article
Publication Date
April 30, 2022
Submission Date
July 14, 2021
Acceptance Date
November 17, 2021
Published in Issue
Year 2022 Volume: 10 Number: 2
APA
Sözer, E., & Turcan, Y. (2022). “Nöromimari” Yaklaşımı ve Hastane Yapılarındaki Mekânsal Öğelerin Kullanıcılar Üzerindeki Etkisi. Duzce University Journal of Science and Technology, 10(2), 991-1005. https://doi.org/10.29130/dubited.961458
AMA
1.Sözer E, Turcan Y. “Nöromimari” Yaklaşımı ve Hastane Yapılarındaki Mekânsal Öğelerin Kullanıcılar Üzerindeki Etkisi. DUBİTED. 2022;10(2):991-1005. doi:10.29130/dubited.961458
Chicago
Sözer, Elif, and Yüksel Turcan. 2022. “‘Nöromimari’ Yaklaşımı Ve Hastane Yapılarındaki Mekânsal Öğelerin Kullanıcılar Üzerindeki Etkisi”. Duzce University Journal of Science and Technology 10 (2): 991-1005. https://doi.org/10.29130/dubited.961458.
EndNote
Sözer E, Turcan Y (April 1, 2022) “Nöromimari” Yaklaşımı ve Hastane Yapılarındaki Mekânsal Öğelerin Kullanıcılar Üzerindeki Etkisi. Duzce University Journal of Science and Technology 10 2 991–1005.
IEEE
[1]E. Sözer and Y. Turcan, “‘Nöromimari’ Yaklaşımı ve Hastane Yapılarındaki Mekânsal Öğelerin Kullanıcılar Üzerindeki Etkisi”, DUBİTED, vol. 10, no. 2, pp. 991–1005, Apr. 2022, doi: 10.29130/dubited.961458.
ISNAD
Sözer, Elif - Turcan, Yüksel. “‘Nöromimari’ Yaklaşımı Ve Hastane Yapılarındaki Mekânsal Öğelerin Kullanıcılar Üzerindeki Etkisi”. Duzce University Journal of Science and Technology 10/2 (April 1, 2022): 991-1005. https://doi.org/10.29130/dubited.961458.
JAMA
1.Sözer E, Turcan Y. “Nöromimari” Yaklaşımı ve Hastane Yapılarındaki Mekânsal Öğelerin Kullanıcılar Üzerindeki Etkisi. DUBİTED. 2022;10:991–1005.
MLA
Sözer, Elif, and Yüksel Turcan. “‘Nöromimari’ Yaklaşımı Ve Hastane Yapılarındaki Mekânsal Öğelerin Kullanıcılar Üzerindeki Etkisi”. Duzce University Journal of Science and Technology, vol. 10, no. 2, Apr. 2022, pp. 991-1005, doi:10.29130/dubited.961458.
Vancouver
1.Elif Sözer, Yüksel Turcan. “Nöromimari” Yaklaşımı ve Hastane Yapılarındaki Mekânsal Öğelerin Kullanıcılar Üzerindeki Etkisi. DUBİTED. 2022 Apr. 1;10(2):991-1005. doi:10.29130/dubited.961458
Cited By
Kamusal Mekân Tasarımında Nöromimari Kriterlerin Algısal İncelenmesi: Rami Kütüphanesi Peyzaj Tasarımı Örneği
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.53433/yyufbed.1557992NÖROMİMARİ TASARIMDA RENK VE AYDINLATMANIN HASTA ODALARINA ETKİSİ
İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.56809/icujtas.1666620Social network analysis (SNA) in architectural conceptual design: classifying factors for social harmony – a comprehensive review
Archnet-IJAR: International Journal of Architectural Research
https://doi.org/10.1108/ARCH-04-2025-0164