SİGORTA POLİÇESİ ÖZEL ŞARTLARININ GENEL ŞARTLARA AYKIRILIĞI SORUNSALI

Öz

Sigorta, gelecekte olabilecek risklerin meydana gelmesiyle doğabilecek zararları temin etmek için yürürlüğe konulan bir kurumdur. Sigorta yapılabilmesi için sigorta sözleşmesinin yapılması bir gerekliliktir. Sigorta sözleşmesi, muayyen bir prim mukabilinde sigortacının, diğer bir kimsenin para ile değerlendirebilir bir menfaatini zarara uğratabilecek rizikonun gerçekleşmesi durumunda zararı tazmin etmeyi veya hayat süreleri nedeniyle veyahut hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar nedeniyle bir veya birkaç kişinin belli bir para ödemeyi veya diğer edimlerde bulunmayı üstlendiği bir sözleşmedir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1401/1) . Sigorta sözleşmesi kapsamında kesilen sigorta poliçesi ise, sigortacılık işkolunda faaliyet gösteren kurum, kuruluş ya da sigorta şirketleri ile sigorta teminatından yararlanmak isteyen taraf/taraflar arasında hak ve sorumlulukların karşılıklı olarak yazıldığı anlaşmayı ifade etmektedir. Sigorta sözleşmelerinin kurulmasında mevcut olması gereken genel şartlarla beraber, sigorta sözleşmesinin genel şartları dikkate alınarak, emredici hukuk kurallarına, ahlaka, adaba, kamu düzenine ve sigorta ettirenin menfaatine aykırı olmamak koşuluyla, sigorta sözleşmesi taraflarının beraber kararlaştırmış oldukları sigorta özel şartlarının konulması da mümkündür. Sigorta ettirenin menfaatleri devlet tarafından korunmakta olup bu kapsamda sigorta genel şartları, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından sigorta işkolu temsilcilerinin görüşü de alınmak suretiyle hazırlanmakta ve kural olarak Resmi Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe girmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sigorta hukuku
• sigorta genel şartları
• sigorta özel şartları
• sigorta tarafları
• sigorta özel şartlarının genel şartlara aykırılığı

THE PROBLEM OF THE CONTRARY BETWEEN THE SPECIAL CONDITIONS OF THE INSURANCE POLICY AND THE GENERAL CONDITIONS

Öz

Insurance is an institution put into effect to cover the damages that may arise from the occurrence of possible future risks. In order to be able to make insurance, it is a requirement to make an insurance contract. An insurance contract is a contract in which the insurer undertakes to compensate for the damage in case of a risk that may harm another person’s interest that can be evaluated with money, in return for a certain premium, or to pay a certain amount of money or to perform other actions for one or more persons due to their life span or due to some events that occur in their lives. The insurance policy issued within the scope of the insurance contract refers to the agreement in which the rights and responsibilities are mutually written between the institutions, organizations or insurance companies operating in the insurance sector and the party/parties who want to benefit from the insurance coverage. In addition to the general conditions that must be present in the establishment of insurance contracts, it is also possible to set special insurance conditions that the parties to the insurance contract have agreed upon together, provided that they do not violate the mandatory rules of law, morality, customs, public order and the interests of the policyholder, taking into account the general conditions of the insurance contract. The interests of the policyholder are protected by the state and in this context, the general insurance conditions are prepared by the Ministry of Treasury and Finance by also taking the opinions of the representatives of the insurance sector and, as a rule, they enter into force by being published in the official newspaper.

Anahtar Kelimeler

• Insurance law
• general insurance conditions
• special insurance conditions
• insurance parties
• non-conformity of special insurance conditions to general conditions

Kaynakça

1. Ahmet, M. Güneş, Hukuk Metodolojisi, 3.Baskı, Bursa 2020.
2. Akıntürk, Turgut/Ateş, Derya, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Beta Basım Yayın, 30. Baskı, İstanbul 2022,
3. Aslıhan, Sevinç Kuyucu, “Sigorta Genel Şartlarının Hukuki Niteliği ve Uygulanacak Hükümlerin Belirlenmesine İlişkin Esaslar”, Prof. Dr. Rayegân KENDER’E Saygı Günü (Sigorta Genel Şartlarının Düzenlenmesi, Denetlenmesi ve Uygulamada Ortaya Çıkan Sorunlar Sempozyumu), Filiz Kitabevi, İstanbul, 2020
4. Ayli, Ali, “Sigorta Poliçesinin Kıymetli Evrak Niteliğine Sahip Olup Olmadığı Sorunu”, Prof. Dr. Ergon A. Çetingil Ve Prof. Dr. Rayegan Kender’e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı, İstanbul, 2007, s. 332 vd.
5. Arseven, Haydar, Sigorta Hukuku, Yenilenmiş 2. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 1991.
6. Antalya, Gökhan/Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Seçkin Yayınları, 2. Baskı, İstanbul 2019.
7. Bahtiyar, Mehmet, “Sigorta Poliçesi Genel Koşulları”, Batider, C. XIX, S. 2, Ankara, 1997.
8. Bakır, Ayhan, “Türk Haksız Rekabet Hukukunda Dürüstlük Kuralına Aykırı Genel İşlem Şartları Kullanımı ve Yaptırımı”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, On dokuz Mayıs Üniversitesi Ssosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Bölümü Samsun 2016.

9. Bozer, Ali, Sigorta Hukuku (Genel Hükümler-Bazı Sigorta Türleri), Gözden Geçirilmiş 2. Baskıdan Tıpkı Basım, BTHAE Yayınları, Ankara, 2009.
10. Camcı, Sinem, “Genel İşlem Koşulları” İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Bilim Dalı, Yüksek Lisans Programı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2014.
11. Cengiz Koçhisarlıoğlu, Özlem Söğütlü ve Bahar Öcal Apaydın, 2022, Medeni Hukuka Giriş ve Başlangıç Hükümleri, Seçkin Yayınevi, Ankara 2022.
12. Çeker, Mustafa, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Göre Sigorta Hukuku, Adana 2018.
13. Çeker, Mustafa, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Göre Sigorta Hukuku, Adana 2018.
14. Ejder Yılmaz, “Genel Kanun-Özel Kanun İlişkisi (Türk Borçlar Kanunu ve İş Kanunu Bağlamında)”, Sicil İş Hukuku Dergisi, 2011.
15. Eren, Fikret, Borçlar Genel, Legem Yayınevi, 29.Baskı, Ankara 2024.
16. Erkan, Ebru, “Sigorta Sözleşmeleri ve Genel İşlem Koşulu Denetimi”, Topaloğlu, Mustafa / Dinç, Mutlu (Ed.), Sigorta Davaları, Ankara 2018.
17. G. Akipek, Jale/Turgut Akıntürk/Derya Ateş Karaman, Türk Medeni Hukuku Başlangıç Hükümleri Kişiler Hukuku, 11.Baskı, İstanbul 2014.
18. Gözler, Kemal, Hukuka Giriş, 11.Baskı, Bursa 2014.
19. İbrahim Araç ve Şeref İbra, “Türkiye’de Yasa Önerisi Hazırlama ve Norm Koyma Tekniği ve Yasamacı Mesleğinin Nitelikleri Üzerine”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 2003.
20. Jale G., Akipek – Turgut Akıntürk – Derya Ateş Karaman, Türk Medeni Hukuku Başlangıç Hükümleri Kişiler Hukuku, 11.Baskı, İstanbul 2014.
21. Karayalçın, Yaşar, Hukukta Öğretim-Kaynaklar-Metod Problem Çözme, 6.Baskı, Ankara 2001.
22. Kender, Rayegan, ‘‘Sigorta Sözleşmesinin Tanımı ve Kurulması (TTK. Tasarısı Hükümlerinin Değerlendirilmesi ile)’’, Doç. Dr. Mehmet Somer’e Armağan, İstanbul 2006.
23. Kender, Rayegan, Türkiye’de Hususi Sigorta Hukuku, İstanbul 2017.
24. Kender, Rayegan, Türkiye’de Hususi Sigorta Hukuku, İstanbul 2017.
25. Kutluay, Ezgi, Türk Borçlar Kanunu’nda Genel İşlem Koşulları, D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Şeref ERTAŞ’a Armağan, C. 19, Özel Sayı-2017, s. 1369-1422.
26. Kübra, Ercoşkun Şenol, Sözleşmenin İçeriğini Belirleme Özgürlüğü ve Bunun Genel Sınırı: TBK M. 27, İÜHFM C. LXXIV, S. 2, 2016, s. 709-736.
27. M.Güneş, Ahmet, Hukuk Metodolojisi, 3.Baskı, Bursa 2020.
28. Oğuzman, M. Kemal/Nami Barlas, Medeni Hukuk, 28. Baskı, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2022.
29. Özbolat, Murat, Temel Sigortacılık, Ankara 2017.
30. Özgün Karamanoğlu, İsmail, Sigorta Poliçesi Özel Şartları Üzerine Bir Değerlendirme, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi - 2022/1, s. 013-1076.
31. Serozan, Rona, Medeni Hukuk, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2022, s. 182.
32. Tekinay, Selahattin Sulhi/Sermet Akman/Haluk Burcuoğlu/Atilla Altop, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Filiz Kitabevi Yayınları , İstanbul 1993.
33. Ünan, Samim, Sif (Cif) Olarak Satılan Mallar İçin Yaptırılan Yük Sigortasında Sigortalanabilir Menfaat, SHD 1997, S.1, sh.17-18.
34. Ünan, Samim, Türk Ticaret Kanunu Şerhi, Altıncı Kitap, Sigorta Hukuku, Cilt I, Genel Hükümler (Madde 1401-1452), 1. Baskı, onikilevha Yayıncılık, İstanbul, 2016.
35. Yaslıdağ, Beyhan, Sigortacılık Sigorta Aracıları – Sigorta İşlemleri, Ankara 2017.
36. https://karararama.yargitay.gov.tr/;
37. https://panel.kku.edu.tr/Content/ohtich/Ticari%20Hu%CC%88ku%CC%88mler%20(2.%20hafta)%20.pdf
38. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
39. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6098.pdf
40. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6102.pdf
41. https://www.udybelgesi.com/sorumluluk_sigortalari_sigorta_sozlesmesinin_sona_ermesi.asp#:~:text=Sigorta%20S%C3%B6zle%C5%9Fmesinin%20Sona%20Ermesi%20Nedir,i%C3%A7in%20sigorta%20himayesi%20devam%20eder