TAM YARGI DAVASINDA KISMİ DAVANIN HMK’DAKİ KARŞILIĞI VE DAVADA MİKTAR ARTIRIMINA İLİŞKİN EKSİK DÜZENLEME MESELESİ

Yıl 2026, Cilt: 30 Sayı: 53, 699 - 770, 14.01.2026

Mehmet Karaarslan , Zülfü Yalçın

Öz

Bir hakkın mahkeme önünde ileri sürülmesi dava yoluyla mümkün olmaktadır. Bu durum hem adli hem de idari yargı bakımından geçerlidir. Ancak dava yoluyla hakkın ileri sürülmesi keyfi bir şekilde olmayıp hakkın ne şekilde ileri sürüleceği usul kuralları ile belirlenmiştir. İdari yargı bakımından 2577 sayılı İYUK ve adli yargı bakımından da 6100 sayılı HMK ile talebin ne şekilde ileri sürüleceği düzenlenmiştir. Davacının idari yargıda 2577 sayılı Kanun’a göre, adli yargıda da 6100 sayılı HMK’ya göre talebini usulüne uygun bir şekilde, düzenlenen dava türlerinden biri seçilerek ileri sürmesi gerekmektedir. Tabi oldukları hukuk disiplinleri farklı olmasına karşın hem İYUK’ta hem de HMK’da düzenlenen dava türleri bazı yönlerden birbirine benzemektedir.
Bu çalışmanın amacı, İYUK’ta düzenlenen tam yargı davasının, talep konusu alacağa ilişkin faiz, hakkın ileri sürülmesine dair süre ve talep edilen tazminat miktarı açısından kanun yollarına başvurunun HMK’da düzenlenen dava türlerine benzediği ele alınacaktır. Zira HMK’da düzenlenen dava türleri ve uygulanacak hükümlere dair ayrıntılı düzenlemeler olmasına karşın İYUK’ta yer alan düzenlemeler oldukça kısa ve sınırlıdır. Bu sebeple uygulamada tam yargı davasında birtakım sorunlar çıkmaktadır. Bu çalışmada İYUK’ta düzenlenen tam yargı davası konusunda Danıştay uygulaması ve AYM görüşüne de değinilecek olup uygulamaya dair öneriler sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Tam yargı davası , dava türleri , belirsiz alacak davası , iptal davası , faiz , zamanaşımı

THE EQUIVALENT OF THE FULL REMEDY ACTION IN THE CCP AND THE ISSUE OF INCOMPLETE REGULATIONS REGARDING THE AMOUNT INCREASE IN THE FULL REMEDY ACTION

Öz

The assertion of a right before a court is possible through litigation. This applies to both the judicial and administrative judiciary. However, the assertion of the right through litigation is not arbitrary, and the manner in which the right will be asserted is determined by procedural rules. The manner in which the request will be asserted has been determined by the Code of Administrative Procedure Law No. 2577 (CAP, referred as İYUK) on the administrative jurisdiction and by the Code of Civil Procedure No. 6100 (CCP, referred as HMK) on the judicial jurisdiction. The plaintiff is required to assert his/her claim in accordance with the IYUK in the administrative jurisdiction and in accordance with the HMK in the judicial jurisdiction by choosing one of the types of cases regulated. Although the branches of law they are subject to are different, some of the types of lawsuits regulated in both the İYUK and the HMK are similar to each other in some respects.
The purpose of this study is to try to determine which type of lawsuit regulated in the IYUK is similar to the type of lawsuit regulated in the HMK. For this purpose, the interest to be charged on the claim, the statute of prescription to which the claim is subject, and the application of legal remedies against the amount of compensation requested will be examined. Although there are detailed regulations on the types of lawsuits regulated in the HMK and the provisions to be applied, the regulations in the İYUK are short. For this reason, some problems arise in practice, especially in full remedy cases. In the study, the practice of the Council of State and the opinion of the Constitutional Court regarding the full judgment action regulated in the İYUK will also be mentioned and our recommendation regarding the practice will be stated.

Anahtar Kelimeler

Full remedy action , types of cases , uncertain debt case , action for annulment , interest , statute of limitations

Kaynakça

• AKYILMAZ, Bahtiyar, Murat SEZGİNER ve Cemil KAYA, Türk İdari Yargılama Hukuku. Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2025.
• ARDIÇ, Selin, İdari Yargıda Miktar Artırımı. Adalet Yayınevi, Ankara, 2024.
• ARSLAN, Aziz Serkan ve Mustafa TOPAL, “Belirsiz Alacak Davasında Talep Sonucunun Belirli Hale Getirilmesi Bakımından Karşılaşılabilecek Çeşitli Problemler”. Gaziantep Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C: 3, S: 1, 2025, 69-92.
• ATALI, Murat ve İbrahim ERMENEK, Medeni Usul Hukuku. Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
• ATAY, Ender Ethem, İdari Yargılama Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
• BAĞRIAÇIK, Ahmet ve M. Ayhan TEKİNSOY, “Tam Yargı Davası Özelinde İdari Yargıda Dava Açma Süresi”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C: 26, S: 3, 2022, 585-618.
• BASIM, Aybüke, “Kısmi Dava, Belirsiz Alacak Davası ve Manevi Tazminat Taleplerinin Bu Davalara Konu Olup Olamayacağı Sorunu”. AÜHFD, C: 65, S: 4, 2016, 2685-2723.
• AĞLAYAN, Ramazan, İdari Yargılama Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2025.
• DEMİR, Abdullah, Hukuki Terimler Sözlüğü, Astana Yayınları, Ankara, 2017.
• DEMİR, Ömer Faruk, “Belirsiz Alacak Davasında Özellik Arz Eden Bazı Durumların Yargıtay Kararları Işığında Değerlendirilmesi”. Ankara Barosu Dergisi, C: 83, S: 2, 2025, 1-31.
• DURAN, Osman, Medeni Usul Hukukunda Taleple Bağlılık İlkesi, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2020.
• EROĞLU, Orhan, Islah, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
• GÖZLER, Kemal, İdare Hukuku Cilt 2, Ekin Yayınları, Bursa, 2019.
• GÖZLER, Kemal ve Gürsel KAPLAN, İdare Hukuku Dersleri, Ekin Yayınları, Bursa, 2023.
• GÖZÜBÜYÜK, A. Şeref, Yönetsel Yargı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2009.
• GÖZÜBÜYÜK, A. Şeref ve Turgut TAN, İdare Hukuku Cİlt II, İdari Yargılama Hukuku (Cilt 2), Turhan Kitabevi, Ankara, 2014.
• GÜNDAY, Metin, İdari Yargılama Hukuku, Turhan Kitabevi, Ankara, 2022.
• GÜNDÜZ, Okan, “Islahla Dava Değerinin Artırılması Sonucunda Ortaya Çıkan Bazı Hukuki Meseleler”. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, S: 2017/3,2017, 193-214.
• KALABALIK, Halil, İdari Yargılama Usulü Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2025.
• KAPLAN, Gürsel, İdari Yargıda Dava Açma Süreleri, Turhan Kitabevi, Ankara, 2011.
• KAPLAN, Gürsel, “İdari Yargılama Hukukunda Dava Açmanın Sonuçları”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C: 10, S: 2, 2019, 660-676. KAPLAN, Gürsel, İdari Yargılama Hukuku, Ekin Yayınları, Bursa, 2022.
• Gürsel KAPLAN, “İddia ve Savunmanın Genişletilmesi veya Değiştirilmesi Yasağı İlkesinin İdari Yargılama Hukukunda Uygulanabilirliği”, DÜHFD, C: 24, S: 41, 2019, 183-227.
• KARA, Seyfettin, “İdari Yargılama Usulünde Islah”. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, S: 10, 2017, 409-443.
• KARAARSLAN, Mehmet, “İdari Yargıda İdare Lehine Hükmedilen Vekalet Ücretinin Doğrudan İcraya Konulması Üzerine Bir İnceleme”. Dicle Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dicle Adalet Dergisi, C: 6, S: 1, 2022, 101-126.
• KOÇAK, Nazım Taha, Tam Yargı Davaları, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
• KURU, Baki, AYDIN, Burak, İstinaf sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2022.
• ERCAN ÖZLER, Meltem, Medeni Usul Hukuku’nda Dava Konusu, Oniki Levha Yayınları, İstanbul, 2019.
• ÖZCAN, Elvin Evrim, “İdari Yargılama Hukukunda Islah”. TBB Dergisi, S: 92, 2011, 223-237.
• PEKCANITEZ, Hakan, Oğuz ATALAY ve Muhammet ÖZEKES, Medeni Usûl Hukuku Ders Kitabı, Oniki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2023.
• SEZER, Yasin ve Uğur BULUT, “İdarî Yargıda Belirsiz Tam Yargı Davası İhtimâli”. TBB Dergisi, S: 116, 2016, 213-246.
• TEKİNSOY, M. Ayhan, İdari Yargılama Hukukunda Yürütmenin Durdurulması, Savaş Yayınevi, Ankara, 2013.
• ULUSOY, Ali D., İdari Yargılama Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara, 2022.
• ULUSOY, Ali D., Türk İdare Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023.
• ULUSOY, Ali D., “İdari Yargı’da Temyiz Parasal Sınırı Hakkındaki Anayasa Mahkemesi İptal Kararının Değerlendirilmesi”. Danıştay Dergisi, S: 157, 2024, 9-34.
• YILMAZ, Ejder, “İdari Yargıda İddianın ve Savunmanın Genişletilmesi/Değiştirilmesi Yasağı”, Ankara Barosu Dergisi, Sayı: 3-4, 1983, 11-34.
• YILMAZ, Ejder, “Uygulamada Amacına Ulaşamayan Belirsiz Alacak Davasına İlişkin Hüküm Yürürlükten Kaldırılmalıdır”. YÜHFD, 18(2), 2021, 695-726.
• YOLAL, Halil, “İdari Yargıda 6459 Sayılı Kanun Değişikliği Sonrası Kısmi Dava İhtimali”. TAAD, S: 52, 2022, 25-48.