ÇOKKÜLTÜRLÜLÜK VE ANAYASAL YURTSEVERLİK BAĞLAMINDA 1982 ANAYASASI’NDA KÜLTÜREL KİMLİK HAKLARI VE YURTTAŞLIK

Yıl 2026, Cilt: 30 Sayı: 53, 771 - 788, 14.01.2026

Ferit Yolcu , Hüseyin Murat Işık

Öz

Bu çalışma kapsamında Anayasal Yurtseverlik anlayışının ilkeleri itibariyle öngördüğü siyasal ve toplumsal düzenin, Türkiye’de uygulanması halinde, “şiddetten arınma”, “birlik içinde çoğulculuk” ve çokkültürlü bir toplum anlayışının yerleşmesine sunabileceği katkıları tartışacağız. Yurttaşlık, Kültürel kimlik, çokkültürlülük ve anayasal yurtseverlik kavramlarının ve Türkiye’de vatandaşlık olgusunun irdeleneceği bu analizle, ortaya konulacak bulgular ve çözüm önerileriyle konuya ilişkin akademik bir referans kaynağı oluşturulması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çokkültürlülük , anayasal yurtseverlik , 1982 Anayasası , kültürel kimlik , yurttaşlık/vatandaşlık

CULTURAL IDENTITY RIGHTS AND CITIZENSHIP IN THE 1982 CONSTITUTION IN THE CONTEXT OF MULTICULTURALISM AND CONSTITUTIONAL PATRIOTISM

Öz

In this study, we will discuss the contributions that the political and social order envisioned by the principles of Constitutional Patriotism, if implemented in Turkey, could make to the establishment of “freedom from violence”, “pluralism within unity”, and a multicultural society. This analysis, which will examine the concepts of citizenship, multiculturalism, constitutional patriotism, and the phenomenon of citizenship in Turkey, aims to create an academic reference source on the subject through the findings and proposed solutions.

Anahtar Kelimeler

Multiculturalism , constitutional patriotism , 1982 Constitution , cultural identity , citizenship

Kaynakça

• Aktürk, Şener, Almanya, Rusya ve Türkiye’de Etnisite Rejimleri ve Milliyet, İstanbul, Bilgi Üniversitesi Yayınları., 1. Baskı, 2015.
• Bahçeli, Devlet, Türkgün Gazetesi, 31 Mart 2025, https://www.turkgun.com/uploads/1743405427-pdf-turkgun-gazetesi-31-mart-2025.pdf , (E.T.: 23.10.2025)
• Bahçeli, Devlet, Türkgün Gazetesi, 1 Nisan 2025, s.10, https://www.turkgun.com/uploads/1743461705-pdf-turkgun-gazetesi-1-nisan-2025.pdf , (E.T.: 23.10.2025)
• Bahçeli, Devlet, Türkgün Gazetesi, 2 Nisan 2025, https://www.turkgun.com/uploads/1743537436-pdf-turkgun-gazetesi-2-nisan-2025.pdf , (E.T.: 23.10.2025)
• Canatan, Kadir, Avrupa’da Ulusal Azınlıklar- Hollanda-Frieslend Örneği, İstanbul, Yarın Yayınları, 1. Baskı, 2013.
• Coşkun, Vahap, “Anayasal Vatandaşlık”, in Vahap Coşkun (Ed.), Toplumsal Barışın İnşası Sivil Bir Anayasa Arayışı, İstanbul, Sena Ofset, 1. Baskı, 2009, s. 81-86
• Coşkun, Vahap, Kürt Meselesinin Anayasal Boyutu, Ankara, Orion Yayınları, 1. Baskı, 2013.
• Erdem, Fazıl Hüsnü, 1982 Anayasasının Analizi, Ankara, Orion Yayınları, 1. Baskı, 2012.
• Erdem, Fazıl Hüsnü, “Anayasal Vatandaşlık ve Yeni Anayasa”, Liberal Düşünce Dergisi, Yıl 17, Sayı 66, Bahar 2012, s.49-56., https://dergipark.org.tr/tr/pub/liberal/issue/48166/609456, (E.T.: 27.06.2024).
• Erdem, Fazıl Hüsnü, Yunus Heper, Türkiye Cumhuriyeti Anayasaları ve Anayasa Önerileri, Ankara, Seta Yayınları, 1. Baskı, 2011.
• Işık, Hüseyin Murat, Anayasa Mahkemesi Kararlarında Devletin Resmî İdeolojisi, Ankara, Adalet Yayınları, 1. Baskı, 2012.
• Erdoğan, Mustafa, Özgürlük, Hukuk ve Demokrasi, Ankara, Siyasal Kitabevi, 1. Baskı, 2018.
• Habermas, Jürgen, Kamusallığın Yeni Bir Yapısal Dönüşümü ve Müzakereci Demokrasi, Tanıl Bora (Çev.), İstanbul, İletişim Yayınları, 1. Baskı, 2023. Kadıoğlu, Ayşe, “Türkiye’de Vatandaşlığın Anatomisi”, in Ayşe Kadıoğlu (Haz.), Vatandaşlığın Dönüşümü – Üyelikten Haklara, Çev. Can Cemgil, İstanbul, Metis Yayınları, 3. Baskı, 2022, s.167-184.
• Keyman, E. Fuat, “Türkiye’de Çokkültürlü Anayasal Vatandaşlık ve Demokratikleşme”, in Ayşe Kadıoğlu (Haz.), Vatandaşlığın Dönüşümü– Üyelikten Haklara, Can Cemgil (çev.), İstanbul, Metis Yayınları, 3. Baskı, 2022, s. 218-244.
• Koçak, Mustafa, Çok-Kültürlülük Açısından Dil Hakları, İstanbul, Liberte Yayınları, 1. Baskı, 2013.
• Korkut, Levent, “Siyasi Kimlik olarak Vatandaşlık: Türkiye’de ve Dünya Devletlerinde Anayasal Vatandaşlık Tanımları”, İstanbul Medipol Üniversitesi hukuk Fakültesi Dergisi, 1 (2), 2015, s. 5-41.
• Müller, Jan Werner, Anayasal Yurtseverlik, İstanbul, Dost Yayınevi, 1. Baskı, 2012.
• Raz, Joseph, Multiculturalism: A Libral Perpective, s. 29-49, https://ojs.cimedoc.uniba.it/index.php/postfil/article/download/908/733 , (E.T.: 13.06.2025).
• Öngüç, Bahar ve Fazıl Hüsnü Erdem, “Bütünleştirmeden Anayasal Uzlaşıya Türkiye için Yeni bir Paradigma”, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (DÜHFD), Cilt: 30, Sayı: 52, Yıl: 2025, s. 3-41., https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5280934, (E.T.: 29.09.2025).
• Peker, Çağrıhan, “Anayasal Vatandaşlık ve Çok Kültürlülük Üzerine Eleştiri”, Kırmızılar, 04 Haziran 2017, https://www.kirmizilar.com/anayasal-vatandaslik-ve-cok-kulturluluk-uzerine-elestiri/ , (E.T.: 25.10.2025).
• Salim Orhan, Bölünmüş toplumlarda Anayasal Uzlaşı ve Demokrasi, Ankara, Orion Kitabevi, 1. Baskı, 2020.
• Şimşek, Rıdvan, Liberteryen ve Komüniteryen Çokkültürcülük Dikotomisi, İİB International Refereed Academic Social Sciences Journal SPECIAL ISSUE 2 2012 Volume: 03 Issue: 07 Kodu:JEL Y, https://www.academia.edu/44905968/L%C4%B0BERTERYEN_VE_KOM%C3%9CN%C4%B0TERYEN_%C3%87OKK%C3%9CLT%C3%9CRC%C3%9CL%C3%9CK_D%C4%B0KOTOM%C4%B0S%C4%B0_R%C4%B1dvan_%C5%9E%C4%B0M%C5%9EEK , (E. T.: 26.10.2025).
• Taha KURT, Karşılaştırmalı Anayasa Hukuku’nda Kültürel Kimlik Hakkı, (Danışman: Ali Ersoy Kontacı), Ankara, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 2025, https://www.lexpera.com.tr/literatur/tezler/karsilastirmali-anayasa-hukukunda-kulturel-kimlik-hakki, (E.T.: 25.11.2025).
• Yazıcı, Serap, Yeni Bir Anayasa Hazırlığı ve Türkiye, Seçkincilikten Toplum Sözleşmesine, İstanbul, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 3. Baskı, 2016.
• Yeğen, Mesut, “Yeni Anayasa Eski Yurttaşlık”, in Vahap Coşkun (Ed.), Toplumsal Barışın İnşası Sivil Bir Anayasa Arayışı, İstanbul, Sena Ofset, 1. Baskı, 2009, s.71-80.