İHALENİN FESHİ TALEBİYLE BİRLİKTE ÖDENMESİ ZORUNLU OLAN NİSPİ HARCIN ÖDENMEMESİNİN SONUÇLARI

Öz

İcra ve İflas Kanunu’nun ihalenin feshine ilişkin 134’üncü maddesinde 7343 Sayılı Kanun ile önemli değişiklikler yapılmıştır. Yapılan değişikliklerden biri de ihalenin feshi taleplerinde bazı kişiler bakımından nispi harç ödeme zorunluluğun getirilmiş olmasıdır. Değişiklikten önce ihalenin feshinin kim tarafından yapıldığına bakılmaksızın maktu harç ödenmekte iken, değişiklikle birlikte ihalenin feshini talep eden bazı kişiler bakımından nispi harç ödenmesi esası benimsenmiştir. İcra ve İflas Kanunu m. 134/3 hükmünde getirilen değişiklik şu şekildedir: “Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerce yapılan ihalenin feshi talebi, ihale bedeli üzerinden nispi harca tabidir. Bu harcın yarısı talepte bulunulurken peşin olarak yatırılmak zorundadır. Talebin kabulü hâlinde bu harç başka bir kimseye yüklenmez ve istem hâlinde iade edilir. Talebin reddi hâlinde ise alınan bu harç iade edilmez ve harcın kalan kısmı ihalenin feshini isteyenden tahsil edilir”. Bu yasal değişiklikte öngörülen nispi harcın ödenmemesi halinde, bunun sonuçlarının ne olacağı hususu düzenlenmediği için, bu konuda uygulamada bazı tereddütler ortaya çıkmıştır. Bu tereddütlerden biri, kanuna göre ihalenin feshini talep etme yetkisi olmayan bir kişinin talepte bulunması halinde nispi harç ödemekle yükümlü olup olmadığıdır. Diğer bir tereddüt ise, kanuna göre nispi harç ödemekle yükümlü olan bir kişinin bu harcı ödememesi halinde, bunun sonuçlarının ne olacağıdır. Doktrinde bu konuda farklı görüşler ileri sürüldüğü gibi, uygulamada da farklı kararlar verildiği, özellikle Yargıtay kararlarında çok sayıda karşı oy gerekçelerinin mevcut olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada öncelikle, ihalenin feshini talep etme yetkisi olmayan bir kişinin ihalenin feshi talebi hakkında nispi harç ödemesine gerek kalmaksızın talebinin doğrudan reddedilip reddedilemeyeceği meselesi incelenmiştir. Daha sonra da nispi harç ödemesi zorunlu olan bir kişinin bu harcı ödememesi halinde, sorunun çözümü için nasıl bir yol izlenmesi gerektiği, doktrindeki görüşler ve Yargıtay kararları çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• İhalenin feshi
• 7343 sayılı Kanun
• harç
• İİK m. 134/3
• icra ve iflas hukuku

LEGAL CONSEQUENCES OF NON-PAYMENT OF THE PROPORTIONAL FEE REQUIRED FOR FILING A REQUEST FOR AUCTION ANNULMENT

Öz

Significant amendments were introduced to Article 134 of the Enforcement and Bankruptcy Law by Law No. 7343, particularly concerning requests for the annulment of auctions. One of the key changes involves the introduction of a proportional fee requirement for certain applicants who seek the annulment of an auction. Prior to this amendment, a fixed fee was payable regardless of the identity of the applicant. Following the amendment, however, a new system has been adopted whereby certain applicants are required to pay a proportional fee based on the auction value. The amendment to Article 134/3 of the Enforcement and Bankruptcy Law provides as follows: “A request for annulment of an auction made by persons other than the creditor requesting the sale, the debtor, registered interested parties in the official registry, and holders of limited real rights shall be subject to a proportional fee calculated on the auction price. Half of this fee must be paid in advance at the time of filing the request. If the request is accepted, the fee shall not be charged to any other person and shall be refunded upon request. If the request is rejected, the fee already collected shall not be refunded, and the remaining portion shall be collected from the applicant.” The law, however, does not regulate the legal consequences of failing to pay the proportional fee stipulated by this amendment. This omission has led to practical uncertainties. One issue concerns whether a person not legally entitled to request annulment is nonetheless obliged to pay the proportional fee. Another concerns the consequences that follow when a person required to pay the fee fails to do so. Divergent opinions have emerged within the legal doctrine, and judicial practice has also shown inconsistency. In particular, a number of Court of Cassation decisions have included dissenting opinions on these matters. This study first examines whether a request for annulment submitted by a person lacking the legal standing to do so may be directly rejected without requiring payment of the proportional fee. It then evaluates, in light of doctrinal perspectives and Court of Cassation rulings, the proper procedural approach when an individual who is legally obliged to pay the proportional fee fails to comply with this requirement.

Anahtar Kelimeler

• Annulment of auction
• Law No. 7343
• fee
• article 134/3 of the Enforcement and Bankruptcy Law
• enforcement and bankruptcy law

Kaynakça

1. Akyazan, Sıtkı, Cebri İcrada İhale ve İhalenin Feshi, İstanbul, Kutulmuş Matbaası, 1959.
2. Akyol Aslan, Leyla, “Anayasa Mahkemesi’nin 14.01.2010 Tarihli Kararı Çerçevesinde Yargı Harçlarına İlişkin Bazı Sorunlar ve Güncel Gelişmeler”, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 1, Sayı:1, 2011, s. 32-52.
3. Aldemir, Hüsnü, Hukuk Davalarında Yargılama Giderleri, Ankara, Seçkin Yayınevi, 2. Baskı, 2009.
4. Ansay, Sabri Şakir, Hukuk İcra ve İflâs Usulleri, Ankara, İstiklal Matbaası, 5. Baskı, 1960.
5. Arslan, Ramazan, İcra ve İflas Hukukunda İhale ve İhalenin Feshi, Ankara, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 1984.
6. Arslan, Ramazan/Ejder Yılmaz/SemaTaşpınar Ayvaz/Emel Hanağası, İcra ve İflas Hukuku, Ankara, Yetkin Yayınları, 10. Baskı, 2024.
7. Aslan, Kudret, “Medeni Usul Hukukunda Davanın Açılmamış Sayılmasının Etkileri”, Legal Medenî Usûl ve İcra-İflâs Hukuku Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 25, 2013, s. 29-113. (Davanın Açılmamış Sayılması).
8. Aslan, Kudret, “İhalenin Feshi Hakkında 7343 Sayılı Kanunla Yapılan Değişiklikler ve Bunların Değerlendirilmesi” Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 26, Sayı: 4, 2022, s. 1-35. (İhalenin Feshi).

9. Aşık, İbrahim/Yakup Oruç/Ozan Tok/Ömer Faruk Saçar, İcra ve İflas Hukuku, Ankara, Seçkin Yayınları, 2. Baskı, 2023.
10. Atalı, Murat/İbrahim Ermenek/Ersin Erdoğan, Medeni Usul Hukuku, Ankara, Yetkin Yayınları, 5. Baskı, 2022. (Usul).
11. Atalı, Murat/İbrahim Ermenek/Ersin Erdoğan, İcra ve İflas Hukuku, Ankara, Yetkin Yayınları, 5. Baskı, 2022. (İcra).
12. Atıcı, Cansu, Medeni Usul Hukukunda Dava Ehliyeti, Ankara, Yetkin Yayınları, 2021.
13. Belgesay, Mustafa Reşit, İcra ve İflas Kanunu Şerhi, İstanbul, M. Sıralar Matbaası, 4. Baskı, 1954.
14. Belgesay, Mustafa Reşit, Dava Teorisi, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 1943.
15. Börü, Levent, “Sıfat ve Dava Takip Yetkisi”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, Cilt: 27, Sayı: 3, 2011, s. 249-278.
16. Çon, Ömer, İhalenin Feshi (İcra ve İflas Kanunu m. 134), Ankara, Yetkin Yayınları, 2021.
17. Dişel, Buse, Dava Takip Yetkisi, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2020.
18. Dönmez, Murat, İcra ve İflas Hukukunda Taşınmaz Malların Paraya Çevrilmesi, İstanbul, Vedat Kitapçılık, 2010.
19. Erdönmez, Güray, “İcra ve İflas Hukukunda İhalenin Feshini İsteyebilecek Kişiler”, Legal Medeni Usul ve İcra İflas Hukuku Dergisi, Cilt: 4 Sayı: 10, 2008, s. 357-408.
20. Eren, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara, Yetkin Yayınları, 24. Baskı, 2019.
21. Erturgut, Mine, İcra ve İflas Hukukunda Menkullerin Paraya Çevrilmesi, Ankara, Yetkin Yayınları, 2000.
22. Göksu, Mustafa, “İhalenin Feshi Talebinde Ceza, Harç ve Teminat Konularında 7343 Sayılı Kanunla Yapılan Değişikliklerin Bilhassa Hak Arama Hürriyeti ve Adalete Erişim Bakımından Değerlendirilmesi”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 27, Sayı: 1, 2023, s. 113-150.
23. Hanağası, Emel, Davada Menfaat, Ankara, Yetkin Yayınları, 2009.
24. Kantarcıoğlu, Servet, Medeni Usul Hukukunda Dava Şartlarının İncelenmesi, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2024.
25. Kartal, Bünyamin, “İhalenin Feshi Taleplerinde Hukukî Yarar”, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 1, 2024, s. 473-509.
26. Kaya, Asım, “Amaçsal Yorum”, Ankara Barosu Dergisi, Cilt: 72, Sayı: 4, 2014, s. 363-383.
27. Kırca, Çiğdem, “Örtülü (Gizli) Boşluk ve Bu Boşluğun Doldurulması Yöntemi Olarak Amaca Uygun Sınırlama (Teleologische Reduktion)”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 50, Sayı: 1, 2001, s. 91-119.
28. Köse, Yasin, “7343 Sayılı Kanun ile İhalenin Feshi Şikâyetinde (İİK m.134) Yapılan Değişikliklerin Değerlendirilmesi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı: 53, 2023, s. 313-340.
29. Kuru, Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, Cilt II, İstanbul, Demir Yayıncılık, 6. Baskı, 2001.
30. Kuru, Baki, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara, Adalet Yayınları, 2. Baskı, 2013. (İcra El Kitabı).
31. Kuru, Baki, Medeni Usul Hukuku El Kitabı, Cilt II, Ankara, Yetkin Yayınları, 2020. (Usul El Kitabı).
32. Muşul, Timuçin, İcra ve İflas Hukuku, Ankara, Adalet Yayınları, 6. Baskı, 2017. (İcra).
33. Muşul, Timuçin, İcra ve İflas Hukukunda İhalenin Feshi, Ankara, Adalet Yayınları, 5. Baskı, 2016. (İhale).
34. Namlı, Mert, İcra Hukukunda Taşınmazların Haczi ve Paraya Çevrilmesi, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2019.
35. Oğuzman, M. Kemal/Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt 1, İstanbul, Vedat Kitapçılık, 17. Baskı, 2019.
36. Öktemer, Semih Y., “İhalenin Feshi Davasını Açma Hakkı”, Yargıtay Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 71, 1975, s. 396-411.
37. Önen, Ergun, İnşaî Dava, Ankara, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 1981.
38. Öztek, Selçuk, Cebri Satışlarda (Yeni Bir Açık Artırma Türü Olarak) Elektronik Ortamda Açık Artırma Suretiyle Satışa İlişkin Bazı Notlar, İstanbul, Platon Plus Yayıncılık, 2022.
39. Pekcanıtez, Hakan/Oğuz Atalay/Meral Sungurtekin Özkan/Muhammet Özekes, İcra ve İflas Hukuku Ders Kitabı, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 6. Baskı, 2019.
40. Pekcanıtez, Hakan/Cemil Simil, İcra-İflas Hukukunda Şikâyet, İstanbul, Vedat Kitapçılık, 2. Baskı, 2017.
41. Pınar, Burak, Yargı ve İcra Harçları, Ankara, Adalet Yayınları, 2. Baskı, 2009.
42. Postacıoğlu, İlhan E., İcra Hukukunun Esasları, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 1982.
43. Rüzgaresen, Cumhur, Medeni Usul Hukukunda Dosyanın İşlemden Kaldırılması, Ankara, Yetkin Yayınları, 2021.
44. Tanrıver, Süha, Medeni Usul Hukuku, Cilt I, Ankara, Yetkin Yayınları, 2. Baskı, 2018.
45. Taş Korkmaz, Hülya, Hukuk Davalarında Gerçek Tarafın Belirlenmesi, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2021.
46. Topal, Mustafa, İhalenin Feshi, Ankara, Yetkin Yayınları, 2023.
47. Tutumlu, Mehmet Akif, “Yasanın Yorumunda Gerekçenin Rolü”, Terazi Hukuk Dergisi, Cilt: 13, Sayı: 142, 2018, s. 124-134.
48. Üstündağ, Saim, İcra Hukukunun Esasları, İstanbul, Kardeşler Matbaası, 2000.
49. Yeşilova, Bilgehan, “İcra ve İflas Kanunu’na Göre Taşınırların Açık Artırma Yoluyla Satışında İhalenin Feshinin Ancak Kimlerce Talep Edilebileceğine İlişkin Bazı Yargıtay Kararlarının Değerlendirilmesi”, Prof. Dr. Ramazan Arslan’a Armağan, Cilt 2, (Düzenleyenler: Emel Hanağası, Mustafa Göksu), Ankara, Yetkin Yayınları, 2015.
50. Yılmaz, Ejder, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, Cilt 3, Ankara, Yetkin Yayınları, 3. Baskı, 2017.