Anda Kal ve İyi Hisset! Spor Bilimleri Öğrencilerinde Bilinçli Farkındalık ile Psikolojik İyi Oluş Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bilinçli farkındalık açık, nazik ve yargısız bir şekilde dikkat verme sonucunda ortaya çıkan farkındalıktır. Psikolojik iyi oluş ise bireyin yaşamındaki amaçlarının farkında olup olmamasını, potansiyeli konusunda farkındalığını ve diğer bireylerle ilişkisinin niteliğini ifade etmektedir. Öğrenci ve sporcularda bilinçli farkındalık ile psikolojik iyi oluş düzeylerinin yüksek olması akademik başarıyı ve spor performansını etkilediği düşünülmektedir. Aynı zamanda bilinçli farkındalığın da psikolojik iyi oluşu etkilediği varsayılmaktadır. Bu nedenle, farkındalık ve psikolojik iyilik halini spor bilimleri kapsamında incelemek yararlı olacaktır. Bu çalışma, spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin farkındalık ve psikolojik iyilik hali düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Nicel araştırma yöntemi ile desenlenen bu çalışmada tarama yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmaya basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilen 396 (182 kadın, 214 erkek) öğrenci katılmıştır. Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ) ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ) veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizi, bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş arasında pozitif yönde ve anlamlı düzeyde bir ilişki olduğunu göstermiştir. Demografik değişkenlere bakıldığında bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş düzeylerini; aile gelir durumu ve düzenli meditatif egzersiz yapma durumunun etkilediği görülmüştür. Bireylerin bilinçli farkındalık düzeyleri arttıkça psikolojik iyi oluş düzeylerinin de arttığı söylenebilir. Gelir düzeyinin iyi olması ve düzenli meditatif egzersizler bilinçli farkındalık ile psikolojik iyi oluşa iyi geldiği söylenebilir. Bu nedenle, farkındalık uygulamaları öğrencilerin ve sporcuların akademik başarılarını ve spor performanslarını artırmak için kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

• Bilinçli farkındalık
• psikolojik iyi oluş
• spor bilimleri
• meditasyon

Stay In The Moment, Feel Good! The Relationship Between Mindfulness and Psychological Well-Being in Sports Science Students

Öz

Mindfulness is awareness that arises through paying attention on purpose, in the present moment, and with an open mind. Psychological well-being refers to an individual's awareness of their life goals, their awareness of their potential, and the quality of their relationships with others. The aim of this study is to examine the relationship between mindfulness and psychological well-being levels among students studying at the Faculty of Sports Sciences and to determine whether these variables differ according to various demographic and individual variables (such as age, gender, class level, department, branch, income status, regular exercise, and regular meditative exercise). This study, designed using quantitative research methods, employed a survey approach. A total of 396 students (182 female, 214 male) selected through simple random sampling participated in the study. The Demographic Information Form, Mindfulness Awareness Scale (MAS), and Psychological Well-Being Scale (PWS) were used as data collection tools. According to the Kolmogorov-Smirnov test results, some of the research data showed a normal distribution, while some did not, and both parametric and non-parametric tests were applied. The findings showed a positive and significant relationship between mindfulness and psychological well-being. When examining demographic variables, it was observed that family income status and regular meditative exercise influenced levels of mindfulness and psychological well-being. The results suggest that mindfulness-based approaches may play an important role in increasing the psychological well-being levels of sports science students.

Anahtar Kelimeler

• Mindfulness
• Psychological well-being
• Sport sciences
• Meditative

Kaynakça

1. Arslan, I. (2018). Bilinçli farkındalık, depresyon düzeyleri ve algılanan stres arasındaki ilişki. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 73-86. https://doi.org/10.20493/birtop.477445
2. Baer, R. A., Smith, G. T., Lykins, E., Button, D., Krietemeyer, J., Sauer, S., Walsh, E., Duggan, D., & Williams, J. M. G. (2008). Construct validity of the five facet mindfulness questionnaire in meditating and nonmeditating samples. Assessment, 15(3), 329-342. https://doi.org/10.1177/1073191107313003
3. Bodhi, B. (2011). What does mindfulness really mean? A canonical perspective. Contemporary Buddhism, 12(1), 19–39. https://doi.org/10.1080/14639947.2011.564813
4. Baltzell, A., & Akhtar, V. L. (2014). Mindfulness meditation training for sport (MMTS) intervention: Impact of MMTS with division I female athletes. The Journal of Happiness & Well-Being, 2(2), 160-173.
5. Bowlin, S. L., & Baer, R. A. (2012). Relationships between mindfulness, self-control, and psychological functioning. Personality and Individual Differences, 52(3), 411-415. https://doi.org/10.1016/j.paid.2011.10.050
6. Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822-848. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822
7. Brown, K. W., Ryan, R. M., & Creswell, J. D. (2007). Addressing fundamental questions about mindfulness. Psychological Inquiry, 18(4), 272-281. https://doi.org/10.1080/10478400701703344
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2023). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (34. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.

9. Çelikler, A. N. (2017). Bir grup genç yetişkinde bilinçli farkındalık düzeyi ile başa çıkma tutumları ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Haliç Üniversitesi.
10. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2008). Hedonia, eudaimonia, and well-being: An introduction. Journal of Happiness Studies, 9(1), 1-11. https://doi.org/10.1007/s10902-006-9018-1
11. Deniz, M. E., Erus, S. M., & Büyükcebeci, A. (2017). Bilinçli farkındalık ile psikolojik iyi oluş ilişkisinde duygusal zekânın aracılık rolü. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 7(47), 17-31.
12. Didonna, F. (2009). Clinical Handbook of Mindfulness. Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-09593-6
13. Diener, E., Wirtz, D., Biswas-Diener, R., Tov, W., Kim-Prieto, C., Choi, D. W., & Oishi, S. (2009). New Measures of Well-Being. In: Diener, E. (eds) Assessing Well-Being (Social Indicators Research Series, Vol. 39, pp. 247-266). Springer. https://doi.org/10.1007/978-90-481-2354-4_12
14. Diener, E., Wirtz, D., Tov, W., Kim-Prieto, C., Choi, D. W., Oishi, S., & Biswas-Diener, R. (2010). New well-being measures: Short scales to assess flourishing and positive and negative feelings. Social Indicators Research, 97(2), 143-156. https://doi.org/10.1007/s11205-009-9493-y
15. Falkenström, F. (2010). Studying mindfulness in experienced meditators: A quasi-experimental approach. Personality and Individual Differences, 48(3), 305-310. https://doi.org/10.1016/j.paid.2009.10.022
16. Fletcher, D., & Sarkar, M. (2012). A grounded theory of psychological resilience in Olympic champions. Psychology of Sport and Exercise, 13(5), 669-678. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2012.04.007
17. Flook, L., Smalley, S. L., Kitil, M. J., Galla, B. M., Kaiser-Greenland, S., Locke, J., Ishijima, E., & Kasari, C. (2010). Effects of mindful awareness practices on executive functions in elementary school children. Journal of Applied School Psychology, 26(1), 70–95. https://doi.org/10.1080/15377900903379125
18. Gardner, F. L., & Moore, Z. E. (2004). A mindfulness-acceptance-commitment-based approach to athletic performance enhancement: Theoretical considerations. Behavior Therapy, 35(4), 707-723. https://doi.org/10.1016/S0005-7894(04)80016-9
19. Germer, C. (2004). What is mindfulness. Insight Journal, 22, 24-29.
20. Goldstein, J. (1993). Insight meditation: The practice of freedom. Shambhala Publications.
21. Hamarta, E., Ozyesil, Z., Deniz, M., & Dilmac, B. (2013). The prediction level of mindfulness and locus of control on subjective well-being. International Journal of Academic Research, 5(52), 145-150.
22. Howell, A. J., Digdon, N. L., Buro, K., & Sheptycki, A. R. (2008). Relations among mindfulness, well-being, and sleep. Personality and Individual Differences, 45(8), 773-777. https://doi.org/10.1016/j.paid.2008.08.005
23. Işık, U., Karakullukçu, Ö. F., & Güngörmüş, H. A. (2020). Bilinçli farkındalığın psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisi: Boş zamanda can sıkıntısının aracılık rolü. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(S1), 49-61. https://doi.org/10.33468/sbsebd.134
24. İmiroğlu, A., Demir, R., & Murat, M. (2021). Psikolojik iyi oluşun yordayıcıları olarak bilişsel esneklik, bilinçli farkındalık ve umut. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(80), 2037-2057. https://doi.org/10.17755/esosder.859555
25. Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144–156. https://psycnet.apa.org/doi/10.1093/clipsy.bpg016
26. Kabat-Zinn, J. (2015). Mindfulness. Mindfulness, 6, 1481-1483. https://doi.org/10.1007/s12671-015-0456-x
27. Kara, E. (2021). Öğrenci sporcularda algılanan stres ile psikolojik sağlamlık ilişkisi: Başa çıkma stratejileri, bilinçli farkındalık ve algılanan sosyal desteğin aracılığı (Yayımlanmamış doktora tezi). Anadolu Üniversitesi.
28. Karabacak, A., & Demir, M. (2017). Özerklik, bağlanma stilleri, bilinçli farkındalık ve duygu düzenleme arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(23), 271-291.
29. Kaufman, K. A., Glass, C. R., & Arnkoff, D. B. (2009). Evaluation of mindful sport performance enhancement (MSPE): A new approach to promote flow in athletes. Journal of Clinical Sport Psychology, 3(4), 334-356. https://doi.org/10.1123/jcsp.3.4.334
30. Koçyiğit, F. (2019). Teknoloji bağımlılığının psikolojik iyi oluş ile ilişkisinde bilinçli farkındalık ve belirsizliğe tahammülsüzlük değişkenlerinin aracı rolünün incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Medipol Üniversitesi.
31. Kostanski, M., & Hassed, C. (2008). Mindfulness as a concept and a process. Australian Psychologist, 43(1), 15-21. https://doi.org/10.1080/00050060701593942
32. Kozak, M., Zorba, E., & Bayrakdar, A. (2021). Sporcularda zihinsel antrenman becerileri ile bilinçli farkındalık. Journal of Sport for All and Recreation, 3(2), 89-97.
33. Kumar, S., & Devi, G. (2023). Sports performance and mental health of athletes. Sports Science & Health Advances, 1(01), 46–49. https://doi.org/10.60081/SSHA.1.1.2023.46-49
34. Kurtipek, S., Güngör, N. B., & Durhan, T. A. (2022). Rekreasyonel faydanın açıklanmasında bilinçli farkındalığın rolü. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 5(Özel Sayı 2), 749-759. https://doi.org/10.38021/asbid.1199206
35. Leland, M. (2015). Mindfulness and student success. Journal of Adult Education, 44, 19-24.
36. Lundqvist, C. (2011). Well-being in competitive sports—The feel-good factor? A review of conceptual considerations of well-being. International Review of Sport and Exercise Psychology, 4(2), 109-127. https://doi.org/10.1080/1750984X.2011.584067
37. MacDonald, L. A., Oprescu, F., & Kean, B. M. (2018). An evaluation of the effects of mindfulness training from the perspectives of wheelchair basketball players. Psychology of Sport and Exercise, 37, 188-195. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2017.11.013
38. Nam, A., & Akbay, S. E. (2020). Üniversite öğrencilerinde yaşam doyumu: Beş faktör kişilik özellikleri, bilinçli farkındalık ve yılmazlığın rolü. OPUS International Journal of Society Researches, 16(31), 4210-4237. https://doi.org/10.26466/opus.719138
39. Noetel, M., Ciarrochi, J., Van Zanden, B., & Lonsdale, C. (2019). Mindfulness and acceptance approaches to sporting performance enhancement: A systematic review. International Review of Sport and Exercise Psychology, 12(1), 139-175. https://doi.org/10.1080/1750984X.2017.1387803
40. Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd ed). McGraw-Hill.
41. Oliveira, S., Cunha, M., Rosado, A., Matos-Pina, I., & Ferreira, C. (2025). PLAYwithHEART: Non-Randomized feasibility trial of a mindfulness, acceptance, and compassion-based programme for adolescent athletes. Mindfulness, 16, 477-493. https://doi.org/10.1007/s12671-025-02521-y
42. Öcel, H. (2017). Meme kanseri tanısı almış çalışan kadınlarda damgalanma ve bilinçli farkındalık ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkiler: Psikolojik esnekliğin düzenleyici rolü. Türk Psikoloji Dergisi, 32(80), 116-133.
43. Özyeşil, Z., Arslan, C., Kesici, S., & Deniz, M. E. (2011). The validity and reliability study of mindful attention awareness scale. Education and Science, 36(160), 224-235. https://doi.org/10.15390/ES.2011.940
44. Pinquart, M., & Teubert, D. (2010). A meta‐analytic study of couple interventions during the transition to parenthood. Family Relations, 59(3), 221-231. https://doi.org/10.1111/j.1741-3729.2010.00597.x
45. Riaz, H., & Ali, Y. (2023). The relationship among school mindfulness, classroom anxiety, and high school student life satisfaction. Educational Challenges, 28(2), 128-140. https://doi.org/10.34142/2709-7986.2023.28.2.09
46. Röthlin, P., Birrer, D., Horvath, S., & Grosse Holtforth, M. (2016). Psychological skills training and a mindfulness-based intervention to enhance functional athletic performance: design of a randomized controlled trial using ambulatory assessment. BMC Psychology, 4, Article 39. https://doi.org/10.1186/s40359-016-0147-y
47. Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069-1081. https://doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069
48. Şahin, A. (2019). Üniversite öğrencilerinde bilinçli farkındalık ile yaşam doyumu ve iyi oluş arasındaki ilişkiler. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (8), 151-176. http://dx.doi.org/10.32739/uskudarsbd.5.8.61
49. Taşdemir, E. (2018). Psikologlarda bilinçli farkındalık ve psikolojik dayanıklılık ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Arel Üniversitesi.
50. Tc, A. R., & Sultana, D. (2016). Mediating role of mindfulness on the relationship between mental toughness and athletics performance of inter university track and field athletes. International Journal of Physical Education, Sports and Health, 3(2), 4-7.
51. Telef, B. B. (2013). Psikolojik iyi oluş ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(3), 374-384. https://doi.org/10.13140/RG.2.1.2414.4480
52. Visted, E., Vøllestad, J., Nielsen, M. B., & Nielsen, G. H. (2015). The impact of group-based mindfulness training on self-reported mindfulness: A systematic review and meta-analysis. Mindfulness, 6, 501-522. https://doi.org/10.1007/s12671-014-0283-5
53. Zümbül, S. (2019). Öğretmen adaylarının psikolojik iyi oluş düzeylerinde bilinçli farkındalık ve affetmenin yordayıcı rolleri. Ege Eğitim Dergisi, 20(1), 20-36. https://doi.org/10.12984/egeefd.481963
54. Wiese-Bjornstal, D. M., Smith, A. M., Shaffer, S. M., & Morrey, M. A. (1998). An integrated model of response to sport injury: Psychological and sociological dynamics. Journal of Applied Sport Psychology, 10(1), 46-69. https://doi.org/10.1080/10413209808406377