Spor Bilimleri Öğrencilerinde Yapay Zeka Tutumu ve Akademik Öz-Yeterlilik: Dijital Dönüşüm Bağlamında Bir Analiz

Öz

Günümüzde yaşanan hızlı teknolojik gelişmeler, eğitim alanında önemli yapısal ve pedagojik dönüşümlere yol açmaktadır. Yapay zeka (YZ) uygulamalarının öğrenme ortamlarına entegrasyonu, öğrencilerin öğrenme deneyimlerini ve akademik öz-yeterliliklerini yeniden şekillendirmektedir. Bu bağlamda, YZ’ye yönelik tutumlar ve akademik öz-yeterlilik, teknoloji temelli öğrenme süreçlerini anlamada kritik kavramlar olarak öne çıkmaktadır. Bu araştırmanın amacı, spor bilimleri öğrencilerinin yapay zekaya yönelik tutumları ile akademik öz-yeterlilik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Örneklem, bir kamu üniversitesinin Spor Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören 308 öğrenciden (124 kadın, 184 erkek) oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde Yapay Zeka Tutum Ölçeği ve Akademik Öz-Yeterlilik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde normallik testleri, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Scheffé post hoc testi ve Pearson korelasyon analizi (r=,304, p<,001) uygulanmıştır. Bulgular, YZ risk alt boyutunda kadın öğrenciler lehine anlamlı bir farklılık olduğunu, akademik öz-yeterlilik düzeylerinde ise cinsiyete göre anlamlı bir farklılık bulunmadığını göstermiştir. Ayrıca, YZ tutumları ile akademik öz-yeterlilik arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bulgular, YZ’ye yönelik olumlu tutumların akademik öz-yeterliliği artırabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yapay zeka
• Akademik özyeterlilik
• Spor bilimleri
• Üniversite öğrencileri

Destekleyen Kurum

Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır.

Etik Beyan

Çalışma, Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Etik onay, Atatürk Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinden 19.12.2025 tarihli E-70400699-000-2500427565 sayılı, etik kurul onayı alınmıştır.

Teşekkür

Yazarlar herhangi bir kişi veya kuruma teşekkür etmek istememektedir.

Attitudes Toward Artificial Intelligence and Academic Self-Efficacy Among Sport Sciences Students: An Analysis in the Context of Digital Transformation

Öz

Rapid technological advancements today are driving significant structural and pedagogical transformations in the field of education. The integration of artificial intelligence (AI) applications into learning environments is reshaping students' learning experiences and their academic self-efficacy. In this context, attitudes toward AI and academic self-efficacy emerge as critical concepts for understanding technology-based learning processes. The purpose of this study is to examine the relationship between the attitudes of sports sciences students toward artificial intelligence and their levels of academic self-efficacy. A correlational research design, a quantitative research method, was employed. The sample consists of 308 students (124 female, 184 male) enrolled in the Faculty of Sports Sciences at a public university. Data were collected using the Artificial Intelligence Attitude Scale and the Academic Self-Efficacy Scale. The data analysis included normality tests, independent samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), the Scheffé post-hoc test, and Pearson correlation analysis (r=0.304, p<0.001). The findings indicate a significant difference in the "AI risk" subscale, favoring female students, while no significant gender-based differences were found in academic self-efficacy levels. Furthermore, a positive, moderate, and statistically significant relationship was identified between attitudes toward AI and academic self-efficacy. These findings suggest that positive attitudes toward AI may enhance academic self-efficacy.

Anahtar Kelimeler

• Artificial intelligence
• Academic self-efficacy
• Sports sciences
• University students

Kaynakça

1. Aktay, S., Gök, S., & Yıldırım, A. (2024). Artificial intelligence attitude scale. International Technology and Education Journal, 8(2), 14–24. https://doi.org/10.71410/ESApub.ITEJ.1
2. Akyol Güner, T., Demir, İ., & Erdem, S. (2022). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile akademik öz yeterlik ve yalnızlık arasındaki ilişki ve etkileyen faktörler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 12(3), 508–518. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1139247
3. Alanoğlu, M., & Karabatak, S. (2021). Eğitimde yapay zekâ. In F. Güçlü Yılmaz & M. Naillioğlu Kaymak (Eds.), Eğitim Araştırmaları-2020 (pp. 175–186). EYUDER.
4. Allen, B., McGough, A. S., & Devlin, M. (2021). Toward a framework for teaching artificial intelligence to a higher education audience. ACM Transactions on Computing Education, 22(2), 1–29. https://doi.org/10.1145/3485062
5. Alsobhi, M., Khan, F., Chevidikunnan, M. F., Basuodan, R., Shawli, L., & Neamatallah, Z. (2022). Physical therapists’ knowledge and attitudes regarding artificial intelligence applications in health care and rehabilitation: Cross-sectional study. Journal of Medical Internet Research, 24(10), Article e39565. https://doi.org/10.2196/39565
6. Amjad, A. I., Tabbasam, U., & Abbas, N. (2022). The effect of brain-based learning on students' self-efficacy to learn and perform mathematics: implication of Neuroscience into school psychology. Pakistan Languages and Humanities Review, 6(3), 683–695. https://doi.org/10.47205/plhr.2022(6-III)60
7. Anierobi, E. I., Amjad, A. I., Agogbua, V. U., Aslam, S., Fakhrou, A., Alanazi, A. A., Nwogbo, V. N., Eleje, L. I., Alshamsi, H., Khan, S., & Javaid, S. (2025). Artificial intelligence utilization: A determinant of academic self-efficacy, engagement, and satisfaction of university students. Environment and Social Psychology, 10(3), Article 3504. https://doi.org/10.59429/esp.v10i3.3504
8. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zeka ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71–88. https://izlik.org/JA76ZX87TN

9. Artino Jr, A. R. (2012). Academic self-efficacy: from educational theory to instructional practice. Perspectives on Medical Education, 1(2), 76–85. https://doi.org/10.1007/s40037-012-0012-5
10. Banaz, E., & Maden, S. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zeka tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 14(2), 1173–1180. https://doi.org/10.24315/tred.1430419
11. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
12. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
13. Başer Seçer, M., & Seçer, E. (2025). Geleceğe hazır mıyız? Fizyoterapi ve rehabilitasyon öğrencilerinin yapay zekaya yönelik tutumları ve yapay zekâ okuryazarlığı. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 10(3), 358–366. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1621606
14. Benli, F., Titrek, O., Öner, M., & Benli, A. (2025). Üniversite öğrencilerinin yapay zekaya yönelik tutumları: Sakarya Üniversitesi örneği. In T. Yılmaz, E. Çetinkaya (Eds.) Yapay zekâ çağında toplum, yönetim ve çalışma (pp. 73–93). Berikan Yayınevi. https://www.researchgate.net/profile/osman-titrek/publication/399911660_yapay_zeka_caginda_toplum_yonetim_ve_calisma/links/696f74e7abecff2489ed5892/yapay-zeka-caginda-toplum-yoenetim-ve-calisma.pdf
15. Bilecik Karacan, S., & Çiçek, Ş. (2024). İlahiyat fakültesi öğrencilerinin yapay zeka okuryazarlık düzeyleri ile yapay zekaya yönelik tutumları. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 24(3), 259–292. https://doi.org/10.33415/daad.1577561
16. Börekci, C., & Uyangör, N. (2025). The role of academic self-efficacy in pre-service mathematics and science teachers’ use of generative artificial intelligence tools. Journal of Balıkesir University Institute of Science and Technology, 27(2), 681–704. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1596547
17. Brown, S. D., Lent, R. W., & Larkin, K. C. (1989). Self-efficacy as a moderator of scholastic aptitude: Academic performance relationships. Journal of Vocational Behavior, 35(1), 64–75. http://dx.doi.org/10.1016/0001-8791(89)90048-1
18. Cassidy, S. (2015). Resilience building in students: The role of academic self-efficacy. Frontiers in Psychology, 6, Article 1781. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.01781
19. Chemers, M. M., Hu, L.-t., & Garcia, B. F. (2001). Academic self-efficacy and first year college student performance and adjustment. Journal of Educational Psychology, 93(1), 55–64. https://doi.org/10.1037/0022-0663.93.1.55
20. Chun Chu, A. H., & Choi, J. N. (2005). Rethinking procrastination: Positive effects of "active" procrastination behavior on attitudes and performance. The Journal of Social Psychology, 145(3), 245–264. https://doi.org/10.3200/SOCP.145.3.245-264
21. Çatman, F. N., Topsakal, E., & Saatçioğlu, Ö. (2025). Üniversite öğrencilerinin yapay zeka kullanım düzeylerinin belirlenmesi. Journal of Necmettin Erbakan University Ereğli Faculty of Education, 7(Özel Sayı), 317–347. https://izlik.org/JA24DW27JJ
22. Duche Pérez, A. B., Paredes Quispe, F. M., Gutiérrez Aguilar, O. A., & Carcausto Cortez, L. C. (2020). Transición secundaria-universidad y la adaptación a la vida universitaria/ Secondary-university transition and adaptation to university life. Revista de Ciencias Sociales, 26(3), 244–258. https://doi.org/10.31876/rcs.v26i3.33245
23. Elkatmış, M., Demirbaş, M., & Ertuğrul, N. (2013). Eğitim fakültesi öğrencileri ile formasyon eğitimi alan fen edebiyat fakültesi öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik öz yeterlik inançları. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 3(3), 41–50. https://izlik.org/JA56MJ42XB
24. Estrada-Araoz, E. G., Mamani-Roque, M., Quispe-Aquise, J., Manrique-Jaramillo, Y. V., & Cruz-Laricano, E. O. (2025). Academic self-efficacy and dependence on artificial intelligence in a sample of university students. Sapienza: International Journal of Interdisciplinary Studies, 6(1), Article e25008. https://doi.org/10.51798/sijis.v6i1.916
25. Etike, Ş. (2023). Yapay zeka ve haber üretim süreci: Tanımlar ve uygulamalar. Türkiye Medya Akademisi Dergisi, 3(6), 588–609. https://doi.org/10.5281/zenodo.8378908
26. Fırat Durdukoca, Ş. (2010). Sınıf öğretmeni adaylarının akademik özyeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 69–77. https://izlik.org/JA46RL23KC
27. Hinojo-Lucena, F.-J., Aznar-Díaz, I., Cáceres-Reche, M.-P., & Romero-Rodríguez, J.-M. (2019). Artificial intelligence in higher education: A bibliometric study on its impact in the scientific literature. Education Sciences, 9(1), Article 51. https://doi.org/10.3390/educsci9010051
28. Jerusalem, M., & Schwarzer, R. (1981). Fragebogen zur Erfassung von Selbstwirksamkeit. In R. Schwarzer (Ed.), Skalen zur Befindlichkeit und Persönlichkeit (Forschungsbericht No. 5, pp. 15–28). Freie Universität Berlin.
29. Karacan Doğan, P., Doğan, İ., & Çetinkayalı, G. (2023). Spor bilimleri öğrencilerinin yapay zekaya yönelik tutumları ile iş bulma kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yalova Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(3), 174–189. https://izlik.org/JA92NP72YR
30. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık.
31. Kuprenko, V. (2020). Artificial intelligence in education: Benefits, challenges, and use cases. Medium. https://medium.com/towards-artificial-intelligence/artificial-intelligence-in-education-benefits-challenges and-use-cases-db52d8921f7a
32. Lampropoulos, G., & Kinshuk. (2024). Virtual reality and gamification in education: A systematic review. Educational Technology Research and Development, 72(3), 1691–1785. https://doi.org/10.1007/s11423-024-10351-3
33. Nguyen, A., Kremantzis, M., Essien, A., Petrounias, I., & Hosseini, S. (2024). Enhancing student engagement through artificial intelligence (AI): Understanding the basics, opportunities, and challenges. Journal of University Teaching and Learning Practice, 21(6). https://doi.org/10.53761/caraaq92
34. Oğuz, A. (2012). Sınıf öğretmeni adaylarının akademik öz yeterlik inançları. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 2(2), 15–28. https://izlik.org/JA65WW56XZ
35. Özsüer, S. (2011). Afyon üniversitesinde öğrenim gören öğrencilerin akademik özyeterlik inanç düzeylerinin incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 113–125. https://izlik.org/JA55TS96SS
36. Pajares, F. (1996). Self-efficacy beliefs in achievement settings. Review of Educational Research, 66(4), 543–578. https://doi.org/10.3102/00346543066004543
37. Pajares, F. (1997). Current directions in self-efficacy research. In M. Maehr & P. R. Pintrich (Eds.), Advances in motivation and achievement (Vol. 10, pp. 1–49). JAI Press.
38. Pannu, A. (2015). Artificial ıntelligence and its application in different areas. International Journal of Engineering and Innovative Technology, 4(10), 79–84.
39. Patel, S. B. & Lam, K. (2023). Chatgpt: The future of discharge summaries? The Lancet Digital Health, 5(3), e107–e108. https://doi.org/10.1016/s2589-7500(23)00021-3
40. Pirim, H. (2006). Yapay zeka. Journal of Yaşar University, 1(1), 81–93. https://izlik.org/JA53TA23MC
41. Say, C. (2018). 50 soruda yapay zekâ. Bilim ve Gelecek Kitaplığı.
42. Saydamlı, Ş., Şahin, S., & Er, M. N. (2025). Hemşirelik öğrencilerinin yapay zekaya yönelik tutumlarının incelenmesi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 10(3), 439–445. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1548434
43. Schunk, D. H. (1981). Modeling and attributional effects on children's achievement: A self-efficacy analysis. Journal of Educational Psychology, 73(1), Article 93. https://doi.org/10.1037/0022-0663.73.1.93
44. Schunk, D. H. (1982). Effects of effort attributional feedback on children’s achievement: Self-efficacy analysis. Journal of Educational Psychology, 74(4), 548–556. https://doi.org/10.1037/0022-0663.74.4.548
45. Schunk, D. H. (1991). Self-efficacy and academic motivation. Educational Psychology, 26(3–4), 207–231. https://doi.org/10.1080/00461520.1991.9653133
46. Sönmez, G. (2023). İletişim araştırmalarında yapay zeka kullanımı. In M. A. Günay (Ed.), İletişim bilimlerinde yapay zekâ (pp. 178–197). Eğitim Yayınevi.
47. Sucu, İ., & Ataman, E. (2020). Dijital evrenin yeni dünyası olarak yapay zeka ve her filmi üzerine bir çalışma. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 4(1), 40–52. https://izlik.org/JA92AU26AF
48. Şahin, H., Gülay Ogelman, H., & Ekici, G. (2011). Okul öncesi öğretmen adaylarının akademik öz-yeterlik düzeylerine etki eden faktörlerin değerlendirilmesi. Cagdas Egitim Dergisi, (389), 13–22.
49. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2015). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı. Nobel Yayıncılık.
50. Talaat, M. (2021). Activating the use of artificial intelligence techniques in higher education. Journal of the Egyptian Society for Information Systems and Computer Technology, 25(25), 5–12. https://doi.org/10.21608/jstc.2021.191422
51. Timms, M. J. (2016). Letting artificial intelligence in education out of the box: Educational cobots and smart classrooms. International Journal of Artificial Intelligence in Education. 26(2), 701–712. https://doi.org/10.1007/s40593-016-0095-y
52. Türkekul, K., & Sarıkabak, M. (2019). Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının duygusal zeka düzeyleri ve akademik öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 52–69. https://izlik.org/JA76FH38XT
53. Uzun, Y., Tümtürk, A. Y. & Öztürk, H. (2021). Günümüzde ve gelecekte eğitim alanında kullanılan yapay zeka. In 1st International Conference on Applied Engineering and Natural Sciences.
54. Yalmacı, S. G., & Aydın, S. (2014). Fen bilgisi öğretmen adaylarının akademik öz-yeterlik algılarının incelenmesi. E-Kafkas Journal of Educational Research, 1(2), 21–27. https://izlik.org/JA57JR98LZ
55. Yılmaz, M., Gürçay, D., & Ekici, G. (2007). Akademik özyeterlik ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Hacettepe University Journal of Education, 33(33), 253–259. https://izlik.org/JA45YM82RD
56. Yokoyama, S. (2019). Academic self-efficacy and academic performance in online learning: A mini review. Frontiers in Psychology. 9, Article 2794. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.02794
57. Yokoyama, S. (2024). Impact of academic self-efficacy on online learning outcomes: A recent literature review. EXCLI Journal, 23, 960–966. https://doi.org/10.17179/excli2024-7502
58. Zhai, X., Chu, X., Chai, C. S., Jong, M. S. Y., Istenic, A., Spector, M., Liu, J.-B., Yuan, J., & Li, Y. (2021). A review of artificial intelligence (ai) in education from 2010 to 2020. Complexity, 2021, Article 8812542. https://doi.org/10.1155/2021/8812542