YARALI RUHUN DİJİTAL ARAYIŞI: TRAVMA, DUYGU DÜZENLEME VE MANEVİ BAŞA ÇIKMANIN BÜTÜNCÜL ANALİZİ
Öz
Bu çalışma, dijital çağın psikolojik, duygusal ve manevi süreçler üzerindeki etkilerini travma sonrası iyileşme ve büyüme bağlamında incelemektedir. Araştırma, duyguların nörobiyolojik temelleri ile travma sonrasında ortaya çıkan duygusal çözülme süreçlerini ele almakta; bu süreçlerin manevi başa çıkma mekanizmaları aracılığıyla nasıl yeniden düzenlendiğini bütüncül bir çerçevede tartışmaktadır. Travmatik yaşantıların, amigdala ile prefrontal korteks arasındaki dengeyi bozarak korku, kaygı, utanç ve çaresizlik gibi yoğun duyguları artırdığı; buna karşılık umut, şükür, merhamet ve sevgi gibi pozitif duyguların travma sonrası büyümenin ortaya çıkmasında belirleyici bir rol oynadığı vurgulanmaktadır. Manevi başa çıkma pratikleri arasında yer alan dua, tevekkül, dini topluluk desteği ve Tanrı ile kurulan güven temelli ilişki, pozitif duyguların yeniden inşa edilmesine ve psikolojik dayanıklılığın güçlenmesine katkı sağlamaktadır. Özellikle sevgi yönelimli Tanrı tasavvurunun anlam arayışını derinleştirdiği, cezalandırıcı ya da ilgisiz Tanrı algılarının ise olumsuz duygulanımı artırarak büyüme sürecini zayıflattığı belirtilmektedir. Dijital platformların duygusal yoğunluğu artıran yapısı travmatik tetiklenmeleri güçlendirebilse de çevrim içi manevi destek ağları ve dini içerikler iyileşme sürecine işlevsel katkılar sunabilmektedir. Genel olarak bulgular, travma sonrası büyümenin dijital duygulanım, psikolojik düzenleme ve manevi anlam üretiminin kesişiminde şekillendiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ano, G. G. ve Vasconcelles, E. B. (2005). Religious coping and psychological adjustment to stress: A meta-analysis. Journal of Clinical Psychology, 61(4), 461–480.
- Angın, Y. (2022). Dijital dünyada teselli arama: Dinî başa çıkma araçlarının sosyal medyada kullanımı. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 22(2), 46–67.
- Berryman, C., Ferguson, C. J. ve Negy, C. (2018). Social media use and mental health among young adults. Psychiatric Quarterly, 89(2), 307–314.
- Bonanno, G. A. (2004). Loss, trauma, and human resilience: Have we underestimated the human capacity to thrive after extremely aversive events? American Psychologist, 59(1), 20–28.
- Campbell, H. A. (2013). Digital religion: Understanding religious practice in new media worlds. Routledge.
- Doğan, M. (2023). Psikolojik sağlamlık ile travma sonrası gelişim arasındaki ilişkide dinî başa çıkmanın aracı rolü. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 65, 127–162.
- Ekman, P. (1999). Basic emotions. In T. Dalgleish ve M. J. Power (Ed.), Handbook of cognition and emotion (ss. 45–60). Wiley.
- Exline, J. J., Park, C. L., Smyth, J. M. ve Carey, M. P. (2011). Anger toward God: Social-cognitive predictors, prevalence, and links with adjustment to bereavement and cancer. Journal of Personality and Social Psychology, 100(1), 129–148.
- Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226.
- Granqvist, P. (2006). Religion as attachment: The Godinization of attachment theory and the attachment theory of religion. Journal of Social and Personal Relationships, 23(6), 915–926.