Siirt Renkli Tiftik Keçisi (Capra hircus) ve Romanov Koyunlarında (Ovis aries) Glandula Lacrimalis'in Bilgisayarlı Tomografi Görüntüleriyle Morfometrik Özelliklerinin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışma, Siirt renkli tiftik keçisi ve Romanov koyunlarında glandula lacrimalis’in bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri üzerinden morfometrik özelliklerini belirlemek, cinsiyetler ve türler arası farklılıkları analiz etmek amacıyla yapıldı. Çalışmada on erkek, on dişi Siirt renkli tiftik keçisi ve on erkek on dişi Romaov koyunu’nun glandula lacrimalis’ine ait BT görüntüsü kullanıldı. İki türde de dişi ve erkek hayvanlarda sağ ve sol glandula lacrimalis’e ait transversal, sagital ve dorsal kesitlerden morfometrik ölçümler alındı. Morfometrik değerlerin istatistiki analizi yapıldı. Çalışma sonucunda Romanov koyun ırkında morfometrik ölçüm parametrelerinde cinsiyete bağlı fatklılık belirlenmedi. Siirt renkli tiftik keçisinde ise TY ve DU değerleri bakımından, cinsiyete bağlı istatistiksel farklılıklar gözlendi. İki tür arasında morfometrik parametreler bakımından istatistiksel olarak benzerlik ve farklılıklar belirlendi. Sonuç olarak, erişkin Siirt renkli tiftik keçisi ve Romanov koyunlarının glandula lacrimalis’e ait ölçüm parametrelerinin istatistiksel olarak cinsiyetler ve türler arasındaki farklılıkları bilgisayarlı tomografi görüntüleri kullanılarak tespit edildi

Anahtar Kelimeler

• Glandula lacrimalis
• Morfometri
• Romanov koyunu (Ovis aries)
• Siirt renkli tiftik keçisi (Capra hircus)

Determination of Morphometric Characteristics of Glandula Lacrimalis in Siirt-Colored Mohair Goat (Capra hircus) and Romanov Sheep (Ovis aries) by Computed Tomography Images

Abstract

This study was carried out to determine the morphometric characteristics of the glandula lacrimalis in Siirt-colored Mohair goats and Romanov sheep using computed tomography (CT) images and to analyze the differences between sexes and species. CT images of the glandula lacrimalis of ten male and ten female Siirt-colored Mohair goats and ten male and ten female Romanov sheep were used in the study. Morphometric measurements were taken from transversal, sagittal and dorsal sections of the right and left glandula lacrimalis in both male and female animals. Morphometric values were statistically analyzed. As a result of the study, there was no sex-related difference in morphometric measurement parameters in the Romanov sheep breed. In Siirt-colored mohair goats, statistical differences were observed in terms of TY and DU values depending on sex. Statistical similarities and differences were determined between the two species in terms of morphometric parameters. In conclusion, statistical differences in the measurement parameters of glandula lacrimalis of adult Siirt-colored Mohair goats and Romanov sheep between sexes and species were determined using computed tomography images.

Keywords

• Glandula lacrimalis
• Morphometry
• Romanov sheep (Ovis aries)
• Siirt-colored Mohair goat (Capra hircus).

Kaynakça

1. 1. Yertürk M, Odabasıoglu F. (2007). Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Yetiştirilen Renkli Tiftik Keçilerinin Yarı Entansif Sart-larda Verim özelliklerinin Araştırılması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 18(2): 45-50. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/yyuvfd/issue/13741/166319
2. 2. Devendra C. (1982). Origins of Present Sheep and Goats. In: Sheep and Goat Production. Devendra C (eds). I.E. Elsevier Scin-tific Publİshing Company, Amsterdam, Oxford, New york.
3. 3. Düzgüneş O, Eliçin A, Akman N. (1985). Ankara Keçisinde Çeşitli Verim Özelliklerinin Yörelere Göre Durumu, I. Tiftik özellikleri. Ankara Üniv. Zir. Fak Yıllığı. 35:1-4, 338-348.
4. 4. Güneş H, Evrim M. (1993). Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri Orijinli Ankara Keçisi Hatları Arasındaki Birleştirmelerden Elde Edilen Çeşitli Genotip Gruplarının Önemli Verim Özellikleri Yö-nünden Karşılaştırılması. I. Tiftik Verimi ve Tiftik Özellikleri. İs-tanbul Üniv Vet Fak Derg. 19(1): 83-99.
5. 5. Ilgaz B, Sevinç A. (1982). Ankara Keçilerinde Kızgınlık, Kızgınlık Siklusu Süreleri ve En Uygun Tohumlama Zamanı. Lalahan Zoo-tekni Arş Enst Derg. 22(1-4): 61-69.
6. 6. Biçici Ö. (2020). Romanov Koyunlarında Geçiş Döneminde Adi-ponektin, Leptin ve Ghrelin Düzeylerinin Araştırılması ve Meta-bolik Profillerin Değerlendirilmesi. Doktora tezi. Burdur Meh-met Akif Ersoy Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Burdur.
7. 7. Şen M, Uğurlu M. (2021). Romanov Koyun Irkında Dölverimi Özellikleri, Yaşama Gücü, Büyüme Performansı ve Bazı Vücut Ölçüleri. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi. 16(2): 155-163.
8. 8. Prince JH, Diesem CD, Eglitis I. (1960). Anatomy and Histology of the Eye and Orbit in Domestic Animals. Charles C Thomas, Springfield, USA.

9. 9. Bahadır A, Yıldız H. (2012). Veteriner Anatomi, Hareket Sistemi ve İç Organlar. 4. Baskı, Ezgi Kitabevi, Bursa, Türkiye
10. 10. König HE, Liebich HG. (2014). Veterinary Anatomy of Domestic Mammals. 4th ed. Schattauer, Thieme. 11. Demiraslan Y, Dayan O. (2022). Veteriner Sistematik Anatomi. 2. Baskı, Nobel Kitabevi, Ankara, Türkiye
11. 12. Iwata S. (1973). Chemical Composition of the Aqueous Phase. International Ophthalmology Clinics. 13(1): 29-46.
12. 13. Dyce KM, Wensing CJG. (2017). Veterinary Anatomy. 5. Baskı. Elsevier, Missouri, USA. 14. Dalga S, Aslan K. (2021). Morphological and Osteometric Analy-sis of the Skull in Abaza goats (Capra aegagrus). Dicle Üniversi-tesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 14 (1): 35-38. DOI: 10.47027/duvetfd.877419
13. 14. Dalga S, Aslan K. (2021). Morphological and Osteometric Analy-sis of the Skull in Abaza goats (Capra aegagrus). Dicle Üniversi-tesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 14 (1): 35-38. DOI: 10.47027/duvetfd.877419
14. 15. Baykal B, Oyar O. (2003). Tıbbi Görüntüleme Fiziği. SDÜ Tıp Fa-kültesi, Rekmay Ltd Şti, Isparta, Türkiye 16.
15. 16. Capello V, Cauduro A. (2008). Clinical Technique: Application of Computed Tomography for Diagnosis of Dental Disease in the Rabbit, Guinea Pig and Chinchilla. Journal of Exotic Pet Medi-cine. 17: 93-101. https://doi.org/10.1053/j.jepm.2008.03.006
16. 17. Tuncel E. (2007). Klinik Radyoloji: Radyolojik Yöntemler. 2nd ed. Nobel Tıp Kitabevi.
17. 18. Siu ASC, Chu FCS, Li TKL, Chow TW, Deng F. (2010). Imaging Mo-dalities for Preoperative Assessment in Dental Implant Therapy: an Overview. Hong Kong Dental Journal. 7: 23-30.
18. 19. Demircioglu I, Gezer Ince N. (2020). Threedimensional Model-ling of Computed Tomography Images of Limb Bones in Gazel-les (Gazella Subgutturosa). Anat Histol Embryol. 49:695–707.
19. 20. Morone PJ, Shah KJ, Hendricks BK, Cohen-Gadol AA. (2019). Virtual, 3-Dimensional Temporal Bone Model and Its Educatio-nal Value for Neurosurgical Trainees. World Neurosurgery. 122: e1412– e1415.
20. 21. Parthasarathy J. (2014). 3D Modeling, Custom Implants and Its Future Perspectives in Craniofacial Surgery. Annals of Maxillo-facial Surgery. 4: 9– 18.
21. 22. Sarıtaş MZ. (2015). Adli Tıp Uygulamalarında 3D (Üç Boyutlu) Teknolojinin Kullanımı. Doktora Tezi. Pamukkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Pamukkale.
22. 23. Verhoff MA, Ramsthaler F, Krähahn J, Deml U, Gille RJ, Grab-herr S, Michael JT, Kreutz K. (2008). Digital Forensic Osteology Possibilities in Cooperation with the Virtopsy® Project. Foren-sic Science International. 174: 152-156. https://doi.org/10.1016/j.forsciint.2007.03.017
23. 24. Abbasi M, Karimi H, Gharzi A. (2014). Preliminary Anatomical and Histological Study of Lacrimal Gland in Lori Sheep. Journal Veterinary Science and Technology. 5(1): 154-158.
24. 25. Shadkhast M, Bigham AS, Vajdi N, Shafiei Z. (2008). Lacrimal Ap-paratus System in Goat (Capra Aegagrushircus): Anatomical and Radiological Study. Asian Journal of animal and veterinary advances. 3(6): 457-460.
25. 26. Yılmaz O. (2021). Van Kedilerinde Glandula Lacrimalis’in Bilgisa-yarlı Tomografi Görüntülerinden Morfometrik İncelenmesi. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi. 16(1):16-24. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunivbd/is-sue/62017/835268
26. 27. Cabral V, Laus JL, Dagli M, Pereira GT, Talieri IC, Monteiro E, Mamede FV. (2005). Canine Lacrimal and Third Eyelid Superfi-cial Glands Macroscopic and Morphometric Characteristics. Ci-encia Rural. 35: 391-397.
27. 28. Ali MA. (2009). Anatomical and Histological Study of Local Buf-falos Eye (Bubalusbubalis). Thesis. Vet Med University of Bas-rah, Iraq.
28. 29. Abdalla O, Fahmy MF, Arnactovic I. (1970). Anatomical Study of the Lacrimal Apparatus of the One-Humped Camel. Acta. Anat.75: 638-650.
29. 30. Jabbar AA, Atyia MA. (2023). Anatomical and Morphometric Study of Lacrimal Apparatus in Adult Male Indigenous Gazelle (Gazelle subgutturosa). Journal of Survey in Fisheries Scien-ces. 10(3S): 3530-3541.
30. 31. Al-Mamory NA. (2019). Comparative Anatomical, Histological and Histochemical Study of the Lacrimal Apparatus in Adult Lo-cal Breed Cattle (Bos Taurus) and Goat (Capru hircus). Thesis. Vet Med Baghdad University, Iraq.
31. 32. Sapienza JS, Isaza R, Johnson RD, Miller TR. (1992). Anatomic and Radiographic Study of the Lacrimal Apparatus of Llamas. American journal of Veterinary Research. 53(6): 1007-1009.
32. 33. Demircioğlu İ, Yılmaz B. (2019). İvesi Koyunlarda (Ovis aries) Bulbus Oculinin Makroanatomik ve Morfometrik Yapısı. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 12(2): 108-111. Retrie-ved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/duvetfd/is-sue/51034/642906
33. 34. Güzel BC, Demircioğlu İ. (2022). Morphometric Examination of Glandula Lacrimalis of Hamdani Sheep by Computed Tomog-raphy. Veterinary Journal of Kastamonu Univesity. 1(2): 1-9. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/vetjku/is-sue/74794/12011123
34. 35. Abdelbaset-Ismail A, Aref M, Ezzeldein S, Eisa E, Gugjoo MB, Ab-delaal A, Abd El Raouf M. (2022). Ultrasound, Dacryocystorhi-nography and Morphological Examination of Normal Eye and Lacrimal Apparatus of the Donkey (Equus Asinus). Animals. 12(2): 132. https://doi.org/10.3390/ani12020132
35. 36. Alsafy MA. (2010). Comparative Morphological Studies on The Lacrimal Apparatus of One Humped Camel, Goat and Donkey. Journal of Applied Biological Sciences. 4: 49-53. https://doi.org/10.1159/000143474
36. 37. Ibrahim ZH, Abdalla AB, Osama DI. (2006). A Gross Anatomical Study of the Lacrimal Apparatus of the Camel (Camelus drome-darius). Sudan Journal of science and technology. 1-8.