Elazığ ve Diyarbakır Yöresi Koyun Ayak Hastalıklarının Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışma ile Elazığ ve Diyarbakır yörelerindeki koyunculuk işletmelerinde 2018 yılı içerisindeki mera öncesi ve mera sonrası dönemde karşılaşılan ayak hastalıklarının görülme sıklıklarının araştırılması amaçlandı. Farklı yaş, ırk ve cinsiyetlerdeki 10000 koyun/koç üzerinde yapılan incelemelerde hayvanların %5.3’ünde ayak lezyonlarına rastlandığı belirlendi. Piyetenin hem mera öncesi (%38) hem mera sonrası (%46.43) dönemlerde en sık rastlanılan ayak lezyonu olduğu tespit edildi. Mera öncesi dönemde ayak lezyonlarına çoğunlukla ön ayaklarda (%64) rastlanırken, mera sonrası dönemde arka ayaklarda (%60.71) rastlandı. Çalışma boyunca değerlendirilen erkek hayvanların sayılarının az olması ve herhangi tırnak hastalığına rastlanmaması dolayısıyla cinsiyete bağlı bir değerlendirme yapılmadı. Sonuç olarak bakım ve besleme şartlarındaki yetersizlikler gibi yetiştirici kaynaklı olumsuzluklar ile çevresel şartların etkisinin ayak lezyonlarının oluşmasında oldukça etkili olduğu kanısına varıldı.

Anahtar Kelimeler

• Ayak hastalıkları
• Elazığ
• Diyarbakır
• görülme sıklığı
• koyun
• piyeten

Evaluation of Foot Diseases Encountered in Sheep Farms in Elazig and Diyarbakir Regions

Abstract

This study aimed to investigate the frequency of foot diseases encountered in the pre-pasture and post-pasture periods in sheep farming enterprises in Elazig and Diyarbakir regions in 2018. In the examinations carried out on 10000 sheep/rams of different ages, breeds and genders, it was determined that foot lesions were found in 5.3% of the animals. It was determined that footrot were the most common foot lesion in both the pre-pasture (38%) and post-pasture periods (46.43%). In the pre-pasture period, foot lesions were mostly found on the forelimbs (64%), while in the post-pasture period they were found on the hind legs (60.71%). Since the number of male animals (n=15) evaluated throughout the study was low and no foot diseases were observed, no gender-related evaluation was made. As a result, it was concluded that breeder-related negativities such as inadequate care and feeding conditions and the effect of environmental conditions are very effective in the formation of foot lesions.

Keywords

• Elazig
• Diyarbakir
• foot diseases
• footrot
• incidence
• sheep

Kaynakça

1. İzci C (2018). Sığırlarda Ayak Hastalıkları ve Topallık Kontrolü. 1. Baskı, Selçuk Üniversitesi Basımevi, Konya.
2. Uğurlu S (1991). Koyunlarda sinüs interdigitalislerin ışık mikroskobik yapısı üzerine incelemeler. İstanbul Üniv Vet Fak Derg., 17: 1-7
3. Sağlıyan A (2003). Elazığ bölgesindeki koyunlarda görülen ayak hastalıklarının klinik olarak değerlendirilmesi. FÜ Sağ Bil Vet Derg.,, 17(1): 39-44
4. Korkmaz H, Aslan L (2008). Van ve yöresinde sığır ve koyunlarda görülen cerrahi hastalıkların değerlendirilmesi. YYÜ Veteriner Fakültesi Dergisi., 2: 37-42.
5. Avki S, Temizsoylu D, Yiğitaslan K (2004). Burdur yöresi koyunlarda ayak hastalıkların dağılımı ve çevresel faktörler yönünden değerlendirilmesi. Vet Cerrahi Derg., 10 (1-2): 5-12
6. Polat E 2022. Elazığ bölgesindeki küçük ruminantlarda ayak hastalıklarının prevalansının araştırılması. FÜ Sağ Bil Vet Derg., 36 (1): 37 – 41.
7. Bennett GN, Hıckford JGH (2011). Ovine footrot: new approaches to an old disease. Vet Microbiol., 148 (1): 1-7.
8. Egerton JR (2000). Footrot and Other Foot Conditions. In: Disease of Sheep. Martın WB, Aitken ID (eds). 3th ed. pp. 243-249. Blackwell Science Ltd, Edinburgh.

9. Özüdoğru Z, Özdemir D (2021). Güney karaman koyununda sinus interdigitalis üzerine morfolojik bir çalışma. Atatürk Üniversitesi Vet Bil Derg., 16 (3): 228-235.
10. Abbasi M, Gharzi A, Mohammadzadeh S, Karimi H (2009). Morphology and histology of the interdigital gland in an ıranian native breed of sheep. J Anim Vet Adv., 8(6): 1157-1161.
11. Çalışlar T (1971). Sinus interdigitalis’in morfolojik özellikleri. Ankara Üniv Vet Fak Derg., 18 (1): 37-41.
12. Yurdakul İ (2018). Sivas bölgesi koyunlarında ayak hastalıkları prevalansının araştırılması. Atatürk Üniversitesi Vet Bil Derg., 13 (1): 77-83.
13. İzci C, Koç Y, Avki S, Kul S (1994). Konya bölgesinde koyunlarda görülen ekstremite ve hastalıklarının klinik ve radyoloji olarak değerlendirilmesi. Vet Bil Derg., 10 (1-2): 16-21.
14. İn M, Sarıtaş ZK (2014). Afyon bölgesi koyunlarında ayak hastalıkları prevalansının araştırılması. Kocatepe Vet J., 7: 17-25.
15. Avki S, Temizsoylu D, Yiğitaslan K (2004). Burdur yöresi koyunlarında ayak hastalıklarının dağılımı ve çevresel faktörler yönünden değerlendirilmesi. Vet Cerrahi Derg., 10 (1-2): 5-12.
16. Baran V, Yayla S, Kılıç E, Özaydın İ, Aksoy Ö, Ermutlu CŞ (2015). The effects of pasture characteristics and seasonal differences on sheep foot diseases: a field study on the kars and ığdır regions. Kafkas Üniv Vet Fak Derg., 21 (3): 377-382.
17. Sağlıyan A, Günay C, Koparır M (2003). Elazığ bölgesinde koyunlarda görülen piyeten’in etiyolojisinde çinko ve bakırın rolü. Vet Cerrahi Derg., 9 (1-2): 11-16.