Türkiye’ye İthal Edilen Siyah Alaca Boğa Spermalarında On Yıllık Dönem (2013-2022) Boyunca Kalıtsal Kusur Görülme Sıklığı

Öz

Bu çalışma, 2013-2022 yılları arasında Türkiye'ye ithal edilen Siyah Alaca boğa spermalarındaki kalıtsal kusurların belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, çeşitli boğa katalogları, suni tohumlama şirketleri ve uluslararası genetik veri tabanları kullanılarak toplam 2.420 boğa analiz edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, ithal edilen donmuş spermaların %14.26'sının en az bir genetik kusur taşıdığı tespit edilmiştir. En sık rastlanan kalıtsal kusurlar arasında Holştayn haplotip 5 (HH5), Holştayn kolesterol eksikliği (HCD) ve kas zayıflığı (MW) geni yer almaktadır. Yıllara göre yapılan değerlendirmelerde, 2019 yılı sonrası ithal edilen spermaların kusurlu gen taşıyıcı oranlarında belirgin bir artış gözlemlenmiş ve 2013 yılında %29.57 olan taşıyıcı oranının 2022 yılında %51.27'ye ulaştığı belirlenmiştir. Ülkelere göre yapılan analizlerde, Almanya’dan ithal edilen spermaların en düşük genetik kusur oranına sahip olduğu, buna karşın ABD, Kanada ve Fransa’dan ithal edilen spermaların daha yüksek oranlarda genetik kusur içerdiği tespit edilmiştir. Sonuçlar, ithal edilen boğa spermalarında genetik kusurların yaygın olduğunu ve bunun hem ekonomik kayıplara hem de sığır popülasyonunun genetik sürdürülebilirliğine olumsuz etkiler yaratabileceğini göstermektedir. Bu nedenle, Türkiye'nin ithalat politikalarını gözden geçirmesi, genetik kalite standartlarını sıkılaştırması ve kalıtsal kusur taşıyan spermaların ithalatına yönelik daha katı denetimler uygulaması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kalıtsal kusur
• genetik kirlilik
• siyah alaca

Prevalance of Hereditary Disorders on Holstein Bull Semens Imported to Turkiye throughout the ten years period between 2013-2022

Öz

This study aimed to identify hereditary defects in Holstein bull semen imported to Turkey between 2013 and 2022 and to evaluate their impact on genetic quality. Various bull catalogs, artificial insemination companies, and international genetic databases were utilized to analyze a total of 2.420 bulls. The analysis revealed that 14.26% of the imported frozen semen carried at least one genetic defect, with Holstein haplotype 5 (HH5), Holstein colesterol deficiency (HCD) and muscular weakness (MW) gene being the most frequently observed hereditary abnormalities. A significant increase in the proportion of carrier bulls was observed after 2019, with the carrier rate rising from 29.57% in 2013 to 51.27% in 2022. Country-based evaluations indicated that semen from Germany had the lowest rate of genetic defects, whereas semen imported from the United States, Canada, and France exhibited significantly higher defect rates. The findings suggest that genetic defects are prevalent in imported bull semen, potentially leading to both economic losses and adverse effects on the genetic sustainability of the cattle population. Therefore, it is recommended that Turkey revises its import policies, enforces stricter genetic quality standards, and implements more rigorous controls on the importation of semen carrying hereditary defects.

Anahtar Kelimeler

• Genetic defect
• holstein
• hereditary disorders

Kaynakça

1. Adams HA, Sonstegard TS, VanRaden PM ve ark (2016). Identification of a nonsense mutation in APAF1 that is likely causal for a decrease in reproductive efficiency in Holstein dairy cattle. J Dairy Sci, 99(8):6693-701.
2. Al-Khudhair A, VanRaden, PM, Null DJ ve ark (2024). New mutation within a common haplotype is associated with calf muscle weakness in Holsteins. J Dairy Sci, 107(6):3768-3779.
3. Cam M, Inal S (2023). Prevalance of Hereditary Disorders in Imported Brown Swiss Bull Sperms throughout Ten-Year Period. EPHELS:19-21.
4. Cam M, Inal S (2024). Investigating hereditary disorders of Simmental frozen bull semen imported to Türkiye during 10-year period. BSJ Agri, 7(Special Issue; ICABGEH-23):439-441.
5. Cooper T, Wiggans G, Null D, Hutchison J, Cole J (2014). Genomic evaluation, breed identification, and discovery of a haplotype affecting fertility for Ayrshire dairy cattle. J Dairy Sci, 97(6):3878-3882.
6. Drögemüller C, Distl O (2006). Genetic analysis of syndactyly in German Holstein cattle. Vet J, 171:120-125.
7. Fritz S, Capitan A, Djari A ve ark (2013). Detection of haplotypes associated with prenatal death in dairy cattle and identification of deleterious mutations in GART, SHBG and SLC37A2. PloS one, 8(6):e65550.
8. Hart-Elcock L, Leipold HW, Baker R (1987). Hereditary bovine syndactyly: diagnosis in bovine fetuses, Vet. Patholi, 24: 140-147.

9. İnal Ş, Çam M (2016). Türkiye'ye 2015 yılında sperması ithal edilen boğalardaki kalıtsal kusurlar. Eurasian J Vet Sci, 32(4):278-284.
10. Johnson EB, Steffen DJ, Lynch KW, Herz J (2006). Defective splicing of Megf7/Lrp4, a regulator of distal limb development, in autosomal recessive mulefoot disease. Genomics, 88:600-609.
11. Özcan M, Özbeyaz C (2017). Holştayn ırkı sığırlarda otozomal resesif bir hastalık: kolesterol eksikliği. Lalahan Hay Araşt Enst Derg., 57(1):61-67.
12. McClure MC, Bickhart D, Null D ve ark (2014). Bovine exome sequence analysis and targeted SNP genotyping of recessive fertility defects BH1, HH2, and HH3 reveal a putative causative mutation in SMC2 for HH3. PloS one, 9(3):e92769.
13. Nicholas FW, Tammen I, & Sydney Informatics Hub (2024). OMIA:002149-9913: OMIA [dataset]. https://omia.org/. https://doi.org/10.25910/2AMR-PV70.
14. Schütz E, Wehrhahn C, Wanjek M ve ark (2016). The Holstein Friesian lethal haplotype 5 (HH5) results from a complete deletion of TBF1M and cholesterol deficiency (CDH) from an ERV-(LTR) insertion into the coding region of APOB. PloS one, 11(4):e0154602.
15. VanRaden P, Null D, Olson K, Hutchison J (2011a). Reporting of haplotypes with recessive effects on fertility. Interbull Bulletin, 44.
16. VanRaden P, Olson K, Null D, Hutchison J (2011b). Harmful recessive effects on fertility detected by absence of homozygous haplotypes. J Dairy Sci, 94(12):6153-6161.
17. Vapur G, Kök S (2022). The importance of molecular methods used in determining herıtage diseases in cattle. Proceedings Of IV. International Agricultural, Biological & Life Science Conference Agbiol, 1014.