Morkaraman Koyunlarında Erkek Eklenti Genital Bezleri Üzerinde Morfolojik ve Histolojik Araştırmalar
Öz
Morkaraman koyunu Türkiye’nin yerli koyun ırklarındandır. Bu çalışmada, Morkaraman koyunların erkek eklenti genital bezlerinin (glandulae genitales accessoriae) anatomik özellikleri makroskopik ve histolojik yöntemlerle analiz edildi. Çalışmada 36.1 ± 1.7 kg ağırlığında, 1.5-2 yaşlarında, 10 adet erkek morkaraman koyunlarına ait glandulae genitales accessoriae kullanıldı. Kesim sonrası eklenti üreme bezleri (ampulla ductus deferentis, glandula vesicularis, prostata ve glandula bulbourethralis) toplandı. Bezlerin uzunluk ve genişlikleri dijital caliper ile ölçüldü. Histolojik incelemeler için rutin histolojik aşamalardan geçirilen doku örneklerinden 6-7 µm kalınlığında kesitler alındı. Alınan histolojik kesitler Mallory’nin üçlü boyama tekniği ile boyandı. Boyanan preparatlar Olympus DP71 marka araştırma mikroskobunda incelendi. Yapılan morfometrik incelemelerde ampulla ductus deferentis’in, ductus deferens’in son bölümünün yapmış olduğu bir genişlemeden ibaret olduğu, glandula (gl.) vesicularis’in, collum vesica urinaria'nın caudal’inde, pelvik urethra'nın başlangıç bölümünün dorso-lateralinde yerleştiği gözlendi. Prostata bezinin sadece pars disseminata’dan oluştuğu, pelvik urethra’nın duvarı içerisinde yayılmış olarak bulunduğu tespit edildi. Glandula bulbourethralis’in ise pelvik urethra'nın son kısmı üzerinde yerleşen bir çift oval yapı olarak bulunduğu belirlendi. Histolojik incelemelerde gl. vesicularis’in çok sayıda dallanma gösteren tubulo-alveolar karakterde bezlerden oluştuğu gözlendi. Ampulla ductus deferentis’in tunica (t). mucosa’sı yalancı çok katlı prizmatik epitel yapısındaydı. Prostata’ın urethra’nın propriyası içinde bulunduğu, tek katlı prizmatik epitelden oluşan tubuloalveolar bez yapısında bulunduğu gözlendi. Glandula bulbourethralis’in ise t. mucosa, t. muscularis ve t. adventitia katmanlarından oluştuğu belirlendi. Beze ait tek bir akıtıcı kanal tespit edildi. Tunica serosa iç bölgelere girerek organı lop ve lopçuklara ayırıyordu. Lamina propriyada bol miktarda elastik iplik yanında çok sayıda seröz karakterde bez tespit edildi. Sonuç olarak; morkaraman koyunlarda erkek eklenti genital bezlerin histolojik ve anatomik özellikleri bazı yapısal farklılıklar gösterse de genel olarak diğer türlerde bildirilen özelliklerle benzerlik gösterdiği sonucuna varıldı.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Kahvecioğlu KO, Çakır M, Alpak H. (1998). Boğalarda yaşın ve karkas ağırlığının glandulae genitales accessoria üzerine etkileri. İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi; 24 (1): 23-38.
- Khan H., Rind MM., Gohar A et all. (2015). A study on vas deference and seminal vesicle of male goats (Capra hircus). Acta Scientiae Veterinariae; 43: 1294.
- Noyan A. (2011). Yaşamda ve Hekimlikte Fizyoloji. Palme Yayıncılık 19. Baskı; 721-728, Ankara.
- Bone JF. (1988). Animal Anatomy and Physiology. 3rd ed. Prentice and Hall company; pp 406-409, USA.
- Bahadır A. (2012). Veteriner Anatomi Hareket Sistemi ve İç organlar. Ezgi Kitabevi, Bursa.
- Sohn JH, Kimura J. (2012). Observation of Male Reproductive Organ in Korean Water Deer (Hydropotes inermis argyropus). Asian Journal of Animal and Veterinary Advances. 7 (1): 30-37.
- Frandson RD, Spurgeon TL. (1992) Anatomy and Physiology of the Farm Animals. 5th edn. Lippincott Williams and Wilkins, A Wolters Company, Philadelphia, Baltimore, pp 352-420, USA.
- Cunnıngham JG. (2002). Textbook of Veterinary Physiology.3rd edn. W.B. Saunders Co, pp 421-425, USA.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
18 Eylül 2019
Kabul Tarihi
14 Ekim 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 12 Sayı: 2