TÜRKİYE’ DE KENTSEL ALANLAR VE EVRENSEL TASARIM İLKELERİ İLİŞKİSİ: SAKARYA ÇARK CADDESİ ÖRNEĞİ

Öz

Kentsel alanlar, o kentte yaşayan bireylerin ortak kullanım alanlarıdır. Sirkülâsyonun yoğun olduğu bu kullanım alanlarını kentin bütün bireyleri gündelik yaşantılarında sürekli olarak farklı sebeplerden de olsa kullanmaktadırlar. Bu sebepten kentsel alanlar bireylerin sosyalleşmesine de katkı sağlamaktadır.

 

Tüm bireyler yaşama başladığı ilk andan itibaren eşit haklara sahiptir ve hiçbir bireyin ortak kullanım alanlarında farklı standartlara maruz kalması söz konusu olmamalıdır. Bu unsurlar göz önüne alınarak kentsel yaşam alanlarında yapılan tasarımların her bireye eşit haklar sağlaması gerekmektedir. Kentsel yaşam alanlarında her bireyi düşünen, onlara eşit kullanım hakları sunan evrensel tasarım ilkeleri göz önüne alınarak tasarım yapılmalıdır. Evrensel tasarım; tüm insanların eşit şartlarda kullanabileceği tasarımlar bütünü olarak tanımlanmaktadır. Evrensel tasarım her şartta herkes için eşit tasarım bilincini benimsemektedir ve bu bilinci yaygınlaştırmayı hedeflemektedir.

 

Bu araştırmada; kentsel alanlarda evrensel tasarım çeşitli yönleri ile ele alınmıştır. Kentsel alanlardaki tasarım sorunları ve özellikle de engellilerin karşılaştığı sorunlar incelenmiş; bu sorunlara evrensel tasarım kriterleri ile çözüm sunmak amaçlanmıştır. Öncelikle araştırmanın temelindeki terimlere ait bilgiler verilmiş ve evrensel tasarıma uygun teknik standartlar belirtilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda Sakarya’nın en büyük ve yoğun olarak kullanılan kentsel alanı “Çark Caddesi ” analiz edilmiş, elde edilen bulgular sonucunda evrensel tasarım kriterlerine uygun öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Evrensel Tasarım,Kentsel Tasarım,Engelli,Eşitlik,Sakarya

Kaynakça

1. [1]. Akıncı, G.M., (2014). Evrensel Tasarım Yaklaşımı: Bayburt Üniversitesi Yerleşkesi Örneği, Tasarım+Kuram Dergisi, 2014, 17, 16-26. [2]. Hacıhasanoğlu, I., (2003). Evrensel Tasarım, Tasarım+Kuram Dergisi, Mayıs, 3, 93-101. [3]. İnan, Z., (2008). Kentsel Açık Alanların Kullanıcı Gereksinimlerine Göre Tasarımı, Orman Fakültesi Dergisi, 9, 12-23. [4]. İnceoğlu, M., (2007). Kentsel Açık Mekânların Kalite Açısından Değerlendirilmesine Yönelik Bir Yaklaşım: İstanbul Meydanlarının incelenmesi, Doktora Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. [5]. Kaplan, H. ve Öztürk, M., (2004). Engelliler, Kamu Mekânı ve Engelsiz Tasarım: Kamusal İç Mekânlarda İrdelenmesi İçin Bir Çerçeve, Planlama Dergisi, 2, 67-74. [6]. Kavak, M., (2010). Evrensel Tasarım Yaklaşımı Bağlamında Kamusal Mekanlar: Harbiye Kongre Vadisi Örneği, Yüksek Lisans Tezi, T.C. Bahçeşehir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. [7]. Tekinalp, B. ve Özerk, B., (2015). Balıkesir Atatürk Parkı’nın Evrensel Tasarım Bağlamında Değerlendirilmesi, Mimarlık Dergisi, 382, 54-59. [8]. URL-1, https://www.google.com.tr/maps/place/%C3%87ark+Cd.,+Sakarya/@40.7772757,30.3947908,17.25z/data=!4m5!3m4!1s0x14ccb2d0c07f43c1:0x3f55d798c4975c57!8m2!3d40.7749744!4d30.383825
2. Çalışmadaki fotoğraflar Sena Şahin’e aittir.