PRIVATE COURSE TEACHERS' BURNOUT AND JOB SATISFACTION

Öz

Problem and Purpose: The influence of private courses that mainly focus on preparing students and high school graduates for university entrance examination by offering courses in several subjects, increasing their abilities in tests in the educational system has been increasing. Although there are several studies investigating job satisfaction and burn out of teachers who work in state schools, studies about job satisfaction and burn out of teachers who work in private courses seem to be limited. The main objective of this research is to investigate the relationship between burnout and job satisfaction of private course teachers. "Maslach Burnout Inventoryâ€? was used to asses burnout level, and "the Minnesota Job Satisfaction Scaleâ€? was used to asses job satisfaction. Independent variables of the study were gender, branch of study, teaching experience, number of teachers in a private course institution, school of graduation, and work-load per week. Method: The universe of the study was consisted of the teachers (N=480) who work in 34 private courses located in the province of Malatya City municipal. The study was carried out with 257 private course teachers selected randomly. The main limitation of this study is about the sample. The data was gathered from private course teachers in Malatya city center. Nationwide studies are needed to generalize the findings. Therefore, qualitative studies may help to identify the factors that contribute insensitivity of the teachers. Results: Analyses indicated that burnout levels of the subjects on all subscales of burnout inventory were found to be low. Findings about job satisfaction showed that overall job satisfaction level of the participants was just above neutral level. There was also a negative and medium relationship between burnout levels and job satisfaction of the teachers. Analyses yielded no significant differences among both burnout and job satisfaction scores of the participants with regard to gender, branch of study, school of graduation variables. However, there was a significant difference among the participants' job satisfaction levels and insensitivity scores in terms of teaching experience. Therefore, insensitivity scores of the subjects differed significantly with regard to number of teachers in a private course and work-load per week variables. Recommendations: Results indicated that insensitivity scores of the private course teachers were found to be high regarding some variables. It seems vital to take preventive actions to ease the influence of the factors contributing to insensitivity. Therefore, job satisfaction of the teachers was just above “neutralâ€? level. This finding in fact poses a problem for private courses the institutions of competitive market conditions, because it is seems very hard to keep on operating in the long run with teachers who do not get much job satisfaction. Thus, some actions have to be taken to improve job satisfaction of private course teachers. 

Anahtar Kelimeler

• Teacher
• Private course teachers
• Burnout
• Job satisfaction

DERSHANE ÖĞRETMENLERİNDE TÜKENMİŞLİK VE İŞ DOYUMU

Öz

Bu araştırmanın temel amacı dershane öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyini, iş doyumunu ve tükenmişlikleri ile iş doyumları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Bu amaca ulaşmak üzere, dershane öğretmenlerine “Maslach Tükenmişlik Envanteriâ€? ile “Minnesota İş Doyumu Ölçeğiâ€? uygulanmıştır. Dershane öğretmenlerinin görüşlerinin, cinsiyet, branş, kıdem, dershanedeki öğretmen sayısı, en son mezun olunan yüksek öğretim kurumu ve haftalık ders saati değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediğinin belirlenmesi araştırmanın alt amaçları olarak alınmıştır. Araştırma sonucunda dershane öğretmenlerinin tükenmişlikleri ölçeğin tüm alt boyutlarında “düşükâ€? düzeyde bulunmuştur. İş doyumu açısından veriler değerlendirildiğinde dershane öğretmenlerinin iş doyumu nötr düzeyin üzerinde bulunmuştur. Dershane öğretmenlerinin tükenmişlikleri ile iş doyumları arasında ise negatif yönde ve “ortaâ€? düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Dershane öğretmenlerinin hem tükenmişlikleri hem de iş doyumları cinsiyet, branş ve en son mezun olunan yükseköğretim kurumu değişkenleri açısından anlamlı biçimde farklılaşmazken, kıdem değişkeni açısından dershane öğretmenlerinin tükenmişliği ölçeğin duyarsızlaşma alt boyutunda ve iş doyumunda anlamlı biçimde farklılaşmaktadır. Dershane öğretmenlerinin tükenmişliği, dershanedeki öğretmen sayısı ve haftalık ders saati değişkenlerine göre duyarsızlaşma alt boyutunda anlamlı biçimde farklılaşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Öğretmen
• Dershane öğretmeni
• Tükenmişlik
• İş doyumu

Kaynakça

1. Akçamete, G.,Kaner, S. ve Sucuoğlu, B.(2001). Öğretmenlerde tükenmişlik iş doyumu ve kişilik. Ankara: Nobel.
2. Akman, Y., Kelecioğlu, H. ve Bilge, F.(2006). Öğretim elemanlarının iş doyumlarını etkileyen faktörlere ilişkin görüşleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 11-20.
3. Angerer, J.M. (2003) Job burnout. Journal of Employment Counseling. 40, 98-107.
4. Arches, J. (1991) Social structure, burnout and job satisfaction. Social Work. 36 (3), 202-206
5. Avşaroğlu, S., Deniz, M. E. ve Kahraman, A. (2005). Teknik öğretmenlerde yaşam doyumu iş doyumu ve mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 14, 115-129.
6. Ay, M. ve Avşaroğlu, S.(2010) Research on accountants’ professional burnout, job and life satisfaction: 2-Burnout and job satisfaction. African Journal of Business Management. 4 (8), 1576-1585.
7. Aydın, M. (1994). Eğitim Yönetimi. Ankara: Hatipoğlu.
8. Babaoğlan, E. (2007). İlköğretim okulu yöneticilerinde tükenmişliğin bazı değişkenlere göre araştırılması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 8(14), 55-67.

9. Baltaş, A. ve Baltaş, Z.(1999) Stres ve Başaçıkma Yolları. İstanbul: Remzi.
10. Başaran İ.E. (1991) Örgütsel Davranış İnsanın Üretim Gücü. Ankara: Gül.
11. Başol, G. ve Altay, M. (2009). Eğitim yöneticisi ve öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyinin incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi. Cilt 15, Sayı 58, 191-216.
12. Baysal, A.(1995). Lise ve dengi okul öğretmenlerinde tükenmişliğe etki eden faktörler. Yayınlanmamış doktora tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
13. Büyüköztürk, Ş.(2003).Sosyal Bilimler için veri analizi el kitabı.Ankara: Pegem.
14. Cemaloğlu, N. ve Erdemoğlu Şahin, D. (2007). Öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi. 15 (2), 465-484.
15. Chenevey, J.L., Ewing, J.C. & Whittington, M.S. (2008) Teacher burnout and job satisfaction among agricultural education teachers. Journal of Agricultural Edication. 49 (3), 12-22.
16. Cohen, L., Manion, L. & Morrison, K.(2007). Research Methods in Education (6th Ed.) London: Routledge Falmer.
17. Çetinkanat, C. (2000). Örgütlerde güdülenme ve iş doyumu. Ankara: Anı.
18. Çokluk, Ö. (1999). Zihinsel ve işitme engelliler okulunda görev yapan yönetici ve öğretmenlerde tükenmişliğin kestirilmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi SBE, Ankara.
19. Çokluk, Ö. (2000) Örgütlerde tükenmişlik. Elma, C.ve Demir, K.(Ed.)Yönetimde çağdaş yaklaşımlar içinde (s.109-133). Ankara: Anı.
20. Darling Hammond, L.(1984). Beyond the commission reports: the coming crisis in teaching.Santa Monica,CA:Rand Corporation. ED 248245.
21. Davis, J. & Wilson, S.M. (2000) Principals’ effort to empower teachers: effects on teacher motivation and job satisfaction and stress. Clearing House. 73 (6), 349-353.
22. Dolunay, A.B. (2001). Keçiören ilçesi genel liseler ve teknik-ticaret-meslek liselerinde görevli öğretmenlerde tükenmişlik durumu araştırması. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi SBE, Ankara.
23. Dolunay, A.B. ve Piyal, B. (2003) Öğretmenlerde bazı mesleki özellikler ve tükenmişlik. Kriz Dergisi, 11 (1), 35-48.
24. Engelking, J.L. (1986). Teacher job satisfaction and dissatisfaction. ERS Spectrum, 4, 33-38
25. Erçen, Y. E. (2009). Öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri Mersin ilinde karşılaştırmalı bir inceleme. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 3(36), 1-8.
26. Eren, E. (2000). Örgütlerde Davranış ve Yönetimi. İstanbul: Beta.
27. Ergin, C. (1992). Doktor ve hemşirelerde tükenmişlik ve Maslach tükenmişlik ölçeğinin uyarlanması. Bayraktar, R. ve Dağ, İ. (Ed). VII. Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları içinde (s.143- 154), Türk Psikoloji Derneği Yayınları
28. Gençay, Ö. (2007). Beden eğitimi öğretmenlerinin iş doyumu ve mesleki tükenmişliklerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15 (2), 765-780.
29. Girgin, C.(1992). İlkokul öğretmenlerinde mesleki tükenmişliğin gelişimini etkileyen değişkenlerin analizi ve bir model önerisi (İzmir ili kırsal ve kentsel yöre karşılaştırması) Yayınlanmamış doktora tezi, Dokuz Eylül Ü. İzmir.
30. Girgin, G. ve Baysal, A. (2005). Zihinsel engelli öğrencilere eğitim veren öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri ve bazı değişkenler (İzmir örneği). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 18, 3-15.
31. Gündüz, B. (2005) İlköğretim öğretmenlerinde tükenmişlik. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1 (1), 152-166
32. Gürsel, M., Sünbül, M. ve Sarı, H.(2002) An analysis of burnout and job satisfaction between Turkish headteachers and teachers. Europen Journal of Psychology of Education,17 (1), 35-45.
33. Innstrand, S.T., Espnes, G.A. & Mykletun, R. (2004) Job stress, burnout and job satisfaction: an intervention study for staff working with people with intellectual disabilities. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities. 17, 119-126
34. Izgar, H. (2001). Okul yöneticilerinin tükenmişlik düzeyleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 27, 335-340.
35. Kayabaşı, Y. (2008). Bazı değişkenler açısından öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri. Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 190-212.
36. Kayıkçı, K. (2005). Millî Eğitim Bakanlığı müfettişlerinin denetim sisteminin yapısal sorunlara ilişkin algıları ve iş doyumu düzeyleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi. 44, 507-527.
37. Kalloway, E.K., Barling, J. & Shah, A. (1993). Industrial relations stres and job satisfaction concurrent effects and mediation. Journal of Organizational Behavior. 14, 447-458.
38. Kırılmaz, A., Çelen,Y. ve Sarp, N. (2003). İlköğretim’de çalışan bir öğretmen grubunda “tükenmişlik durumu” araştırması. İlköğretim-Online 2(1), 2-9, (Online): http://ilkogretim-online.org.tr. adresinden 01 Aralık 2010 tarihinde indirilmiştir.
39. Kim, I. & Loadman, W.E. (1994) Predicting teacher job satisfaction. www.eric.ed.gov/PDFS/ED 383707.pdf adresinden 12 Aralık 2010 tarihinde alınmıştır.
40. Koç, H., Yazıcıoğlu, İ. ve Hatipoğlu, H. (2009). Öğretmenlerin iş doyum algıları ile performansları arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 28, 13-22
41. Koçak, R. (2009). Okul yöneticilerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 19(1), 65-83.
42. Kotan, B. (2007) Dershane öğretmenleri. Radikal Gazetesi 14 Eylül 2007.
43. Koustelios, A. & Tsigilis, N. (2005) The relationship between burnout and job satisfaction among physical education teachers: a multivariate approach. European Physical Education Review 11(2), 189-203.
44. Maslach C. & Jackson S.E. (1986). Maslach burnout inventory manual. Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press.
45. MEB. (2007). Özel Öğretim Kurumları Kanunu. http://mevzuat.meb.gov.tr/html/26434_0.html. adresinden12 Aralık 2010 tarihinde alınmıştır.
46. Niebrugge, K. M. (1994) Burnout and job dissatisfaction among practicing school psychologists in Illinois. www.eric.ed.gov/PDFS/ED374378.pdf. adresinden 01 Aralık 2010 tarihinde alınmıştır.
47. Oran, B. N. (1989). A study on job satisfaction of a group of acamedical staff in Marmara University. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul, Marmara Üniversitesi.
48. Otacıoğlu, S. G. (2008). Müzik öğretmenlerinde tükenmişlik sendromu ve etkileyen faktörler. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 9(15), 103-116.
49. Ören, N. ve Türkoğlu, H. (2006) Öğretmen adaylarında tükenmişlik. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16.
50. Özben, Ş. ve Argun, Y. (2005) Sosyo-demografik özelliklere göre ilköğretim öğretmenlerinin iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 27-37
51. Özyürek, A. (2009). Okulöncesi eğitimi öğretmen ve yöneticilerinin iş doyumu, kişisel özellik ve mesleki yeterlik algılarının değerlendirilmesi. Millî Eğitim, 182, 8-21
52. Özkaya, M.O., Yakın, V. ve Ekinci, T. (2008) Stres düzeylerinin çalışanların iş doyumu üzerine etkisi. Yönetim ve Ekonomi. 15 (1), 163-180
53. Öztürk, A. ve Deniz, M.E. (2008) Okul öncesi öğretmenlerinin duygusal zeka yetenekleri iş doyumları ve tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. İlköğretim Online 7 (3), 578-599. http://ilkogretim-online.org.tr. adresinden 01 Aralık 2010 tarihinde alınmıştır.
54. Pehlivan, İ. (2002) İş Yaşamında Stres. Ankara; Pegem.
55. Peker, R. (2002) İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerine etki eden bazı faktörler. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15 (1), 305-318
56. Peker, R. (2002). Anaokulu, ilköğretim ve lise öğretmenlerinde mesleki tükenmişliğin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15 (1), 319-331
57. Pines, A.M. & Aronson, E. (1981) Burnout; from tedium to personal growth. New York: Free Press.
58. Platsidou, M. & Agaliotis, I.( 2008) Burnout job satisfaction and instructional assignment-related sources of stress in Greek special education teachers. International Journal of Disability, Development and Education. 55 (1), 61-76.
59. Polat, G.,Topuzoğlu, A., Gürbüz, K. Hotalak, Ö.,Kavak, H., Emirikçi, S. ve Kayış, L.(2009). Bilecik ili Bozüyük ilçesi lise öğretmenlerinde tükenmişlik sendromu.TAF Preventive Medicine Bulletin, 8 (3), 217-222.
60. Sarı, H. (2004). An analysis of burnout and job satisfaction among Turkish special school headteachers and teachers, and the factors effecting their burnout and job satisfaction. Educational Studies. 30 (3), 291-306.
61. Sarros, J. & Sarros, A. (1987) Predictors of teachers burnout. Journal of Educational Administration, 25 (2), 216-230
62. Schaufeli, W.B. & Enzman, D. (1998) The burnout companion to study and research: a critical analysis. London: Taylor and Francis
63. Skaalvik, E. & Skaalvik, S. (2009). Does school context matter? relations with teacher burnout and job satisfaction.Teaching and Teacher Education. 25, 518-524.
64. Sucuoğlu, B. Ve Kuloğlu Aksaz, N. (1996). Özürlü çocuklarla çalışan öğretmenlerde tükenmişliğin değerlendirilmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 10 (36), 44-60.
65. Taşdan, M. ve Tiryaki, E.( 2008) Özel ve devlet ilköğretim okulu öğretmenlerinin iş doyumu düzeylerinin karşılaştırılması. Eğitim ve Bilim Dergisi, 33, 54-70. TED. (2010) Ortaöğretime ve
66. yükseköğretime geçiş sistemi;