A RESEARCH ABOUT THE DISPOSITION OF CRITICAL THINKING OF THE SOCIAL STUDIES AND SCIENCE AND TECHNOLOGY TEACHER CANDIDATES

Öz

Extended Abstract Problem and Purpose: Critical thinking is one of the most important tools of education in democratic societies. The teachers ,who are expected to have the students' critical thinking developed and supported , are also expected to think critically so that they can be a model to their students in this way and to be open individuals for different ideas and various ways of thinking. In this context, first of all, the teachers must support the students to establish the bond of knowledge with life. The primary classes are, of course, very important to give the students the habit of critical thinking. For this reason; the teachers, who will be a role model for the students at this stage, must also be open individuals to criticism and at the same time must be individuals thinking critically. Particularly, social studies and science and technology studies are of the two subjects which the individual can interrogate the events and the facts. In this research; it is aimed to show how the social studies and science and technology teacher candidates' critical thinking tendency differentiate according to the programmes, sex, and the facilities of free time evaluating. It is thought that this research is important to determine how much critical thinking ability the teacher candidates have before starting to teach. Method and Materials: Descriptive scanning model was used in this study. The California Critical Thinking Disposition Inventory adapted into Turkish by Kökdemir is used with the aim of determining the disposition of critical thinking ability of the participants. This scale was made as a result of the Delphi Project organized by American Philosophy Society in 1990. The scale has 7 sub-dimensions and 75 items determined theoretically and tested psychometrically. Whereas the internal consistency coefficients (alpha) of sub-dimensions of The California Critical Thinking Disposition Inventory consisting of total 7 dimensions and 75 items changes between 60 and 78, the internal consistency coefficient of the scale for total point is 90.The adaptation of the scale into Turkish was made by Kökdemir (2003) over 913 students. The scale was decreased from 75 items to 51 and 7 dimensions to 6 as a result of the item point correlation and basic component analysis. The internal consistency coefficient (alpha) of the new scale consisting of 51 items and 6 dimensions is 88. The total variant declared by the scale was determined as %36.13. When the scale is evaluated as a whole, we can say that if a person has a point less than 240, his critical thinking disposition is low and if a person has a point more than 300, his disposition is high. The sub-dimensions occurring about the scale as a result of Kökdemir's adaptation (2003) are: Truth-Seeking, open-mindedness, analyticity, systematicity, self-confidence, inquisitiveness. Results: In the study, teachers have achieved the highest score in the analyticity subscale and the lowest score inquisitiveness subscale. On the other hand, teachers are seen to have a tendency to think critically low in total. Within the research, there was not a significant difference between the teachers' gender and their critical thinking dispositions. In terms of departments they study in, social sciences teachers' and science and technology teachers' tendency to think critically shows a significant difference in favor of social sciences teachers in “self-confidenceâ€? subscale. On the other hand, among their leisure activities, reading received very little space for both social sciences teachers and science and technology teachers.

Anahtar Kelimeler

• Teacher candidate
• critical thinking disposition
• social studies
• science education

SOSYAL BİLGİLER İLE FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ELEŞTİREL DÜŞÜNME EĞİLİMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Bu araştırmada, Sosyal Bilgiler ile Fen ve Teknoloji öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerisi eğilimlerinin çeşitli değişkenlere göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2010–2011 eğitim-öğretim döneminde Gazi Üniversitesi ve Gaziosmanpaşa Üniversitelerinde öğrenimine devam eden 621 öğretmen adayından oluşmaktadır. Katılımcıların eleştirel düşünme düzeylerini belirlemek amacıyla Türkçe'ye uyarlaması Kökdemir tarafından yapılmış olan California Eleştirel Düşünme Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS programıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda; öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimlerinin düşük olduğu, cinsiyet değişkenine göre öğretmen adaylarının sahip oldukları eleştirel düşünme eğilimlerinin anlamlı sayılabilecek bir farklılık göstermediği görülmüştür. Fakat okudukları bölümler temel alındığında (Sosyal Bilgiler-Fen ve Teknoloji) öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimlerinin kendine güven alt ölçeğinde (t(619) = 4.929, p<.05) Sosyal Bilgiler öğretmenliği bölümü öğrencileri lehine anlamlı farklılık gösterdiği saptanılmıştır. Öğretmen adaylarının boş zamanlarını değerlendirme biçimleri incelendiğinde ise onların vakitlerini daha çok bilgisayarda (N=250) internette gezinerek ya da oyun vb işlerle uğraşarak bunun yanında sportif faaliyetlerde (N=243) bulunarak geçirdikleri görülmektedir. Öğretmen adayları arasında kitap okuma oranının ise (N=52) hayli düşük olması eleştirel düşünme eğilimlerinin de düşük olmasının bir nedeni olabilir. 

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Bilgiler Öğretimi
• Fen ve Teknoloji Öğretimi
• Eleştirel Düşünme Eğilimi

Kaynakça

1. Akar, Ü. (2007). Öğretmen Adaylarının Bilimsel Süreç Becerileri ve Eleştirel Düşünme Beceri Düzeyleri Arasındaki İlişki. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Afyonkocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon: Türkiye.
2. Beşoluk, Ş. ve Önder, İ. (2010). Öğretmen adaylarının öğrenme yaklaşımları, öğrenme stilleri ve eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi. İlköğretim Online, 9 (2), 679-693, [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr/ adresinden 12 Ağustos 2010 tarihinde indirilmiştir.
3. Çalışkan, H. (2009). Sosyal bilgiler öğretiminde araştırmaya dayalı öğrenme yaklaşımının eleştirel düşünme becerisine etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(1): 57-70.
4. Çetin, A. (2008). Sınıf Öğretmeni Adayların Eleştirel Düşünme Gücü. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa: Türkiye.
5. Çetinkaya, Z. (2011). Türkçe öğretmen adaylarının eleştirel düşünmeye ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12 (3): Ağustos, 93-108.
6. Demiray, U. (1987). Açık öğretim Fakültesi Öğrencilerinin Boş Zamanlarını Değerlendirme Eğilimleri. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
7. Demirkaya, H. (2008). Coğrafya öğretiminde eleştirel düşünme stratejileri ve sorgulama yoluyla öğrenmenin kullanımı. TSA, 12(1): 89-116.
8. Ekinci, Ö. ve Aybek, B. (2010). Öğretmen adaylarının empatik ve eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi. İlköğretim Online, 9 (2), 816-827, [Online]: http://ilkogretim- online.org.tr/ adresinden 10.12. 2011 tarihinde indirilmiştir.

9. Genç, S.Z. (2008). Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 8 (1): 89–116.
10. Gülveren, H. (2007). Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Becerileri ve Bu Becerileri Etkileyen Eleştirel Düşünme Faktörleri. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir: Türkiye.
11. Karasar N. (2008). Bilimsel Araştırma Yöntemi, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
12. Korkmaz, Ö. (2009) Öğretmenlerin eleştirel düşünme eğilim ve düzeyleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10 (1): 1-13.
13. Kökdemir, D. (2003). Belirsizlik Durumlarında Karar Verme ve Problem Çözme. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara: Türkiye.
14. Kürüm, D. (2002). Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Gücü. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir: Türkiye.
15. MEB (2005). Fen ve Teknoloji Dersi 4.5. Sınıflar Öğretim Programı ve Kılavuzu, Ankara.
16. MEB (2005). İlköğretim Sosyal Bilgiler Dersi 6-7 Sınıflar Öğretim Programı ve Kılavuzu. (taslak basım), Ankara.
17. Narin, N. (2009). İlköğretim İkinci Kademe Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Eleştirel Düşünme Becerilerinin İncelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana: Türkiye.
18. Narin, N. , Aybek, B. (2010). İlköğretim ikinci kademe sosyal bilgiler öğretmenlerinin eleştirel düşünme becerilerinin incelenmesi. Ç. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1): 336-350.
19. Özdemir, S. M. (2005). Üniversite öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerinin çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3 (3): 1-17.
20. Öztürk, C. Dilek, D. (2005). Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretimi, Ankara: PegemA Yayıncılık.
21. Saçlı, F. ve Demirhan, G. (2008). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği programında öğrenim gören öğrencilerin eleştirel düşünme düzeylerinin saptanması ve karşılaştırılması. Spor Bilimleri Dergisi, 19 (2): 92-110.
22. Seçgin, F. (2009). Öğretmen Adaylarının Tartışmalı Konuların Öğretimine İlişkin Algı, Tutum ve Görüşleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat: Türkiye.
23. Şahinel, S. (2007). Eleştirel Düşünme, Ö. Demirel (Edt.). Eğitimde Yeni Yönelimler, Ankara: PegemA Yayıncılık.
24. Tümkaya, S. (2011). Fen bilimleri öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimleri ve öğrenme stillerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12 (3): Ağustos, 215- 234.
25. Türnüklü, E. B. ve Yeşildere, S. (2005). Türkiye’den bir profil: 11-13 yaş grubu matematik öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilim ve becerileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 38 (2): 167-185.
26. Yıldırım, A. Ç. (2005). Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenlerinin Eleştirel Düşünme Becerilerinin İncelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak: Türkiye.
27. Zayif, K. (2008). Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Eğilimleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu: Türkiye.