Sınıf Öğretmenlerinin Mesleki Kimlik Oluşumlarının Seçilmiş Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi / Examination of Classroom Teachers' Professional Identity Formation in Terms of Selected Variables

Öz

Bu araştırmada öğretmenlerin mesleki kimlik yapılandırmaları paralel karma desen kullanılarak belirlenen bağımsız bazı değişkenler açısından hem nicel hem de nitel boyutta elde edilen bulguların karşılaştırması veya entegrasyonunun sağlanması amaçlanmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden paralel karma desen kullanılarak nicel veriler “Sınıf öğretmenlerinin mesleki kimlik oluşum/yapılandırma bağlam ölçeği” ile nitel veriler ise belirlenen değişkenlere yönelik olarak yarı yapılandırılmış görüşme ile toplanmıştır. İki ayrı veri grubu toplanarak ayrı ayrı analizi gerçekleştirilmiş ve verilerin ilişki, birleştirme veya karşılaştırma aşamasının ardından yorumlamaları yapılmıştır. Araştırmanın katılımcıları veri gruplarına göre ayrı ayrı belirlenmiştir. Nicel örneklemi Elazığ ilinde görev yapan 362 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Nitel çalışma grubu ise amaçlı örnekleme yöntemine göre maksimum çeşitlilik örneklemesiyle 15 sınıf öğretmeni belirlenmiştir. Verilerin toplam puan ve bağımlı değişkene ait ölçümlerin dağılımı her incelenen değişken grubu için normal dağılım göstermiştir. Verilerin analizinde ise t Testi ve ANOVA testleri tercih edilmiştir. Nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda sınıf öğretmenlerinin mesleki kimlik oluşumlarında cinsiyet değişkeni açısından benzer oldukları sonucuna ulaşılabilmektedir. Sınıf öğretmenlerinin mesleki kimlik oluşumlarında araştırmanın nicel sonuçlarından hareketle yaş durumu ve çocuk sahibi olma değişkenin etkisinin olmadığı sonucuna ulaşırken nitel sonuçlarda ise etkisinin varlığı yönünde görüş bildirenlerin yaş grupları arasındaki farklılık durumlarının ve çocuk sahibi olma durumunun pozitif ve negatif yönlerine dikkat çekilmiştir. Medeni hal değişkenine göre sınıf öğretmenlerinin mesleki kimlik oluşumlarında anlamlı farklılığa ulaşılmamıştır. Nitel bulgularda da her iki yönde de görüş bildirdirildiği etkisi var yönünde görüşlerin ise medeni halin her iki yönününde artı yönde etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Eğitim durumu, mesleki kıdem, ailede sınıf öğretmenin olması yönünden ise mesleki kimlik oluşumlarını etkilemediği nitel bulgularda etkisinin varlığı yönünde görüşlerin fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kimlik
• Mesleki kimlik
• Öğretmen kimliği
• Sınıf öğretmeni

Examination of Classroom Teachers' Professional Identity Formation in Terms of Selected Variables / Sınıf Öğretmenlerinin Mesleki Kimlik Oluşumlarının Seçilmiş Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi

Öz

This study aims to provide a comparison or integration of findings obtained both quantitatively and qualitatively in terms of certain independent variables determined by using a parallel mixed-method design regarding teachers' professional identity constructions. Quantitative data were collected using the "Scale of Classroom Teachers' Professional Identity Formation/Construction Context" with a parallel mixed-method design, while qualitative data were collected through semi-structured interviews based on the determined variables. Two separate sets of data were collected and analyzed separately, and interpretations were made after the data's association, merging, or comparison phase. The participants of the study were determined separately according to data groups. The quantitative sample consists of 362 classroom teachers working in Elazığ. The qualitative study group was determined with a maximum variety sampling method according to purposeful sampling, consisting of 15 classroom teachers. Results indicate that classroom teachers' professional identity formations are similar in terms of gender variable. Based on the quantitative results of the research on the professional identity formation of classroom teachers, it was concluded that age and having children had no effect. However, in the qualitative results, attention was drawn to the differences in age groups of those who expressed the presence of its effect and to the positive and negative aspects of having children. No significant difference was found in the professional identity formations of classroom teachers based on marital status. In qualitative findings, opinions varied: some believed marital status positively influenced professional identity, while others did not and it was concluded that opinions were divided on its influence. Education level, professional seniority, and the presence of a classroom teacher in the family did not affect their professional identity formations, but qualitative findings revealed that there were many opinions indicating the presence of this effect.

Anahtar Kelimeler

• Identity
• Professional identity
• Teacher identity
• Classroom teacher

Kaynakça

1. Aldemir, A., & İlhan, T. (2018). Okul psikolojik danışmanlarının mesleki algıları üzerine bir inceleme. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi. 8 (51), 53-80. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tpdrd/issue/42772/516472
2. Alptekin-Yolcu, M., & Kıngır, S. (2021). Sınıf öğretmeni adaylarının mesleki kimlik algılarının incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(2), 778-812. https://doi.org/10.19171/uefad.873791
3. Atal, D. (2019). Öğretmen eğitimi sürecinin bilişim teknolojileri öğretmen adaylarının mesleki kimlikleri üzerindeki etkisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi. 52 (2), 435-467. https://doi.org/10.30964/auebfd.509526
4. Atik, S., (2022). Öğretmenlerin mesleki kimlik algılarının ve mesleki kimlik tipolojilerinin incelenmesi. (Unpublished doctoral thesis). Muğla Sıtkı Kocaman Üniversitesi, Türkiye.
5. Bacakoğlu, G. (2018). Öğretmen adaylarının öğretmenlik kimliklerini geliştirmelerinde etkili olan faktörlerin değerlendirilmesi. (Unpublished master thesis). Muğla Sıtkı Kocaman Üniversitesi, Türkiye.
6. Beauchamp, C., & Thomas, L. (2009). Understanding teacher identity: An overview of issues in the literature and implications for teacher education. Cambridge journal of education, 39(2), 175-189. https://doi.org/10.1080/03057640902902252
7. Beijaard, D. (2019). Teacher learning as identity learning: models, practices, and topics. Teachers and Teaching, 25(1), 1-6. https://doi.org/10.1080/13540602.2019.1542871
8. Beijaard, D., Meijer, P. C., & Verloop, N. (2004). Reconsidering research on teachers’ professional identity. Teaching and teacher education, 20(2), 107-128. https://doi.org/10.1016/j.tate.2003.07.001

9. Beijaard, D., Verloop, N., & Vermunt, J. D. (2000). Teachers’ perceptions of professional identity: An exploratory study from a personal knowledge perspective. Teaching and Teacher Education, 16(7), 749-764. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(00)00023-8
10. Borich, G. D. (2017). Etkili öğretim yöntemleri araştırma temelli uygulama. (B. Acat Trans. Ed.). Ankara, Nobel.
11. Bruner, J. S. (2021). Eğitim süreci. (M. E. Rüzgar Trans. Ed.). Ankara, Pegem Akademi.
12. Bukor, E. (2011). Exploring teacher identity: Teachers’ transformative experiences of re-constructing and re-connecting personal and professional selves. (Unpublished doctoral thesis), University of Toronto.
13. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, Kılıç, E., Akgün, Ö., E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (20th ed). Ankara, Pegem Akademi.
14. Chen, C., Ji, S., & Jiang, J. (2023). How does professional identity change over time among Chinese preservice preschool teachers? Evidence from a four-wave longitudinal study. Teaching and Teacher Education, 125, 104071. https://doi.org/10.1016/j.tate.2023.104071
15. Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2021). Eğitimde Araştırma Yöntemleri. E. Dinç & K. Kıroğlu (Trans eds.). Ankara, Pegem Akademi. (Original work published 8th ed. nd.)
16. Creswell, J. W. (2017a). Nitel araştırmacılar için 30 temel beceri. H. Özcan (Trans.). Ankara, Anı Yayıncılık. (Original work published 4 thed. nd.)
17. Creswell, J. W. (2017b). Araştırma deseni nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (3rd ed). S. B. Demir (Trans. Ed.). Ankara, Eğiten Kitap. (Original work published 4 thed. nd.)
18. Creswell, J. W. & Plano Clark, V. L. (2020). Karma yöntem araştırmaları tasarımı ve yürütülmesi (4th ed). Y. Dede & S. B. Demir (Trans. Ed.). Anı. (Original work published 2011).
19. Çelebi Uçar, N. (2018). Öğretmenlerin kimlik ve tükenmişlik algıları arasındaki ilişki. (Unpublished master thesis). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Türkiye.
20. Çelik, H. R., & Kalkan, Ö. K. (2019). Öğretmen adaylarının meslek öncesi öğretmen kimliği algıları: Pamukkale Üniversitesi örneği. Ege Eğitim Dergisi, 20(2), 351-365. https://doi.org/10.12984/egeefd.628810
21. Çeltek, A. B. (2019). Okul yöneticilerinin mesleki kimlik algıları. (Unpublished master thesis). Trakya Üniversitesi, Türkiye.
22. Deniz, S., & Görgen, İ. (2019). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin mesleki ve alan seçimine yönelik motivasyonel eğilimleri. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 10(2), 329-339. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/768837
23. Doğan, Ö., & Erdiller Yatmaz, Z. B. (2018). The examination of Turkish early childhood education teachers’ professional identity. Early Child Development and Care, 188(10), 1328-1339. https://doi.org/10.1080/03004430.2016.1269763
24. Edwards, F. C. E., & Edwards, R. J. (2017). A story of culture and teaching: the complexity of teacher identity formation. The Curriculum Journal, 28(2), 190-211. https://doi.org/10.1080/09585176.2016.1232200
25. Eğmir, E., & Çelik , S. (2019). The educational beliefs of pre-service teachers as an ımportant predictor of teacher ıdentity. International Journal of Contemporary Educational Research, 6(2), 438–451. https://doi.org/10.33200/ijcer.621717
26. Erdem, C. (2020). Exploring the relationships between possible selves and early teacher ıdentity of turkish pre-service teachers. FIRE: Forum for International Research in Education, 6(3), 94–115. https://doi.org/10.32865/fire202063225
27. Eroğlu, M. & Özbek, R. (2020). Etkili öğretmenlerin mesleki gelişimi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi. 37, 73-92. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1197119
28. Girgin D., & Şahin Ç. (2019a). Sınıf öğretmenlerinin mesleki kimlik oluşum süreçlerinin incelenmesi: Bir durum çalışması. Egitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal of Qualitative Research in Education, 7(3), 1174-1204. https://doi.org/10.14689/issn.2148-624.1.7c.3s.12m
29. Gi̇rgi̇n, D., & Şahi̇n, Ç. (2019b). Sınıf öğretmenin mesleki kimlik ölçeğinin geliştirilmesi: mesleki kimliğin oluşum/yapılandırma bağlamının geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 2. https://doi.org/10.17679/inuefd.456941
30. Huang, R., Zheng, H., Duan, T., Yang, W., & Li, H. (2022). Preparing to be future early childhood teachers: Undergraduate students’ perceptions of their identity. Asia-Pacific Journal of Teacher Education, 50(5), 515-533. https://doi.org/10.1080/1359866X.2022.2066506
31. Hunter-Johnson, Y. (2015). Demystifying the mystery of second career teachers’ motivation to teach. The Qualitative Report, 20(8), 1359-1370.
32. Izadinia, M. (2013). A review of research on student teachers' professional identity. British Educational Research Journal, 39(4), 694-713. https://doi.org/10.1080/01411926.2012.679614
33. Kavrayıcı, C. (2019). Öğretmenlerin mesleki kimlik algıları ve örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. (Unpublished doctoral thesis). Eskişehir Anadolu Üniversitesi, Türkiye.
34. Kavrayıcı, C. (2020). Evaluation of the factors affecting teacher identity development of pre-service teachers: A mixed method study. Eurasian Journal of Educational Research, 89, 93-110. https://doi.org/10.14689/ejer.2020.89.5
35. Kavrayıcı, C., & Ağaoglu, E. (2020). Öğretmenlerin mesleki kimlik algıları ve örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. Başkent University Journal of Education, 7(2), 409-427.
36. Kim, D., Long, Y., Zhao, Y., Zhou, S., & Alexander, J. (2021). Teacher professional identity development through digital stories. Computers & Education, 162, 104040. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2020.104040
37. Kuzgun, Y. (2017). Meslek gelişimi ve danışmanlığı (5th ed.). Ankara, Nobel.
38. Lei, F., Liu, Y., Lin, B., & Nie, S. (2022). Preschool education a case study of students' professional ıdentity enhancement. Identity, 4(10), 109-114. https://doi.org/10.23977/aduhe.2022.041016
39. Luehmann, A. L. (2007). Identity development as a lens to science teacher preparation. Science Education, 91(5), 822-839. https://doi.org/10.1002/sce.20209
40. Maclean, R., & White, S. (2007). Video reflection and the formation of teacher identity in a team of pre‐service and experienced teachers. Reflective Practice, 8(1), 47-60. https://doi.org/10.1080/14623940601138949
41. Manolova Yalçın, O. (2023). Öğretmenlik meslek etiği. Ankara, Pegem Akademi.
42. MEB. (2020). Milli Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim. Millî Eğitim Bakanlığı. [Electronic book]. https://sgb.meb.gov.tr/meb_iys_ dosyalar/2022 _09/15142558_ meb_istatistikleri_orgun_egitim_2021_2022.pdf
43. Özdemir, Y. A., Şahin Tekin, S. T. & Esin, A. (2019). Çözümlü Örneklerle Örnekleme Yöntemlerine Giriş (2nd ed.). Ankara, Seçkin.
44. Özkan, E. (2020). Cinsiyete dayalı mesleki ayrımcılık: cam tavan ve kraliçe arı sendromu. Sosyolojik Düşün. 5(2). 127-138. https://doi.org/10.37991/sosdus.826813
45. Patton, M. Q. (2018). Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri (2nd ed). M. Bütün & S. B. Demir (Trans. Ed.). Ankara, Pegem A. (Original work published 3rd ed. nd.)
46. Sachs, J. (2005). Teacher education and the development of professional identity: learning to be a teacher. P. M. Denicolo & M. Kompf (Ed.), Connecting policy and practice Challenges for teaching and learning in schools and universities içinde (5-21). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203012529
47. Teddlie, C., & Tashakkori, A. (2015). Karma yöntem araştırmalarının temelleri. Y. Dede & S.B. Demir (Trans. Ed.). Anı. (Original work published 2009).
48. Tezcan, M. (2021). Eğitimde etik ve öğretmenlik mesleki değerleri. Ankara, Anı Yay.
49. Toprakçı, E. (2009). Öğretmenlerin suç karnesi- yargı kararlı gazete haberleri ölçütünde karşılaştırmalı bir analiz [The crime profiles of teachers (A comparison analysis based on court decided newspapers news)], Denizli: Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi, IV.Ulusal Eğitim Yönetimi Kongresi, Bildiri Kitabı, 14-15 Mayıs 2009 (ss.475-487) Erisim: https://www.erdalToprakçı.com.tr/wp-content/uploads/2020/05/suc-karnesi.pdf
50. Toprakçı, E. & Altunay, E. (2015). Anılarla öğretmenlik. Ankara, Pegem Akademi.
51. Troman, G. (2008). Primary teacher identity, commitment and career in performative school cultures. British Educational Research Journal, 34(5), 619-633. https://doi.org/10.1080/01411920802223925
52. Ulubey, Ö., Yıldırım, K., & Alpaslan, M. M. (2018). Pedagojik formasyon eğitimi sertifika programının öğretmen adaylarının öğretmen kimliği algısına etkisinin incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 48-55. https://doi.org/10.21666/muefd.403519
53. Wang, F., Guo, J., Wu, B., & Lin, Z. (2021). “It Is utterly out of my expectation”-a case ınquiry of teacher ıdentity of an efl teacher in a Chinese shadow school setting. Frontiers in Psychology, 12, 760161. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.760161
54. Yao, L. (2020). Research on the status quo of teachers’ professional ıdentity of free-tuition normal university students. Frontiers in Educational Research, 2(8), 55-60. https://doi.org/10.25236/IJFS.2020.020807
55. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12th ed.). Ankara: Seçkin.
56. Yıldız, V., & Çetin, M. (2020). Öğretmenlerin mesleki kimlik algısı, örgütsel bağlılık düzeyi ve sınıf yönetimi yeterliği arasındaki ilişkiler örüntüsünün incelenmesi. Sosyal Bilimler Dergisi, 7(48), 521-548. http://dx.doi.org/10.29228/SOBIDER.46624
57. Yuan, R., & Mak, P. (2018). Reflective learning and identity construction in practice, discourse and activity: Experiences of pre-service language teachers in Hong Kong. Teaching and Teacher Education, 74, 205-214. https://doi.org/10.1016/j.tate.2018.05.009
58. Zembylas, M. (2003). Emotion, resistance, and self-formation. Educational Theory, 53(1), 107-127.
59. Zhang, Y., Hawk, S. T., Zhang, X., & Zhao, H. (2016). Chinese preservice teachers’ professional identity links with education program performance: The roles of task value belief and learning motivations. Frontiers in Psychology, 7, 573. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.00573
60. Zhao, H., & Zhang, X. (2017). The influence of field teaching practice on pre-service teachers’ professional identity: A mixed methods study. Frontiers in Psychology, 8, 1264. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.01264