Alternatif Bir Mesleki Gelişim Yöntemi Olarak Meslektaş Rehberliğinin Uygulanabilirliği ve Etkililiği / Practicability and Effectiveness of Peer Observation as an Alternative Professional Development Method

Öz

Bu çalışmanın amacı, öğretmenlere meslektaş rehberliği kavramını ve bu süreçte uygulanacak olan ders gözlemi yöntemini tanıtarak, öğretmenlerin meslektaş rehberliğinin uygulanabilirliğine ve etkililiğine ilişkin görüşlerini belirlemektir. Çalışmada, karma bir araştırma modeli uygulanmış, nicel yöntemin yanı sıra, nitel yöntemler ve tek gruplu ön test-son test deney öncesi model olmak üzere birbirini tamamlayıcı 3 farklı yöntem birlikte kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak araştırmanın nicel ve deneysel boyutunda anket; nitel boyutunda ise yarı yapılandırılmış görüşme formu; odak grup görüşme formu ve ses kayıt cihazları kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda 357 kişilik bir örneklem grubuyla; deneysel ve nitel boyutundaysa, araştırmaya gönüllük esasına dayalı olarak katılmış 16 kişilik bir deney ve çalışma grubuyla araştırma yürütülmüştür. Araştırma sonucunda öğretmen görüşlerine göre, araştırmanın nicel, deneysel ve nitel boyutlarında; meslektaş rehberliğinin, özellikle öğretmenlerin mesleki yeterliliklerine, öğretimi uygulama becerilerine ve meslektaşlar arası ilişkilerin geliştirilmesine olumlu katkılar sağlayacak bir yöntem olduğu ortaya çıkmıştır. Diğer yandan araştırmada, meslektaş rehberliğinin olumlu yönlerinin yanında, öğretmenlerin sınıflarında gözlenmek istememelerinden ve eleştiriye karşı hassas ve kırılgan olmalarından kaynaklanan bir takım sınırlılıklarının da olduğu; erkek katılımcıların yönteme ilişkin kadın meslektaşlarına oranla daha olumlu bir yaklaşım sergiledikleri, yöntemi bizzat ders gözlemi yaparak uygulamış olan katılımcıların, meslektaş rehberliği yöntemini, mevcut rehberlik çalışmalarına kıyasla, daha fazla tercih ettikleri yönünde bulgular elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• meslektaş rehberliği
• meslektaş gözlemi
• uygulanabilirlik
• etkililik

Practicability and Effectiveness of Peer Observation as an Alternative Professional Development Method / Alternatif Bir Mesleki Gelişim Yöntemi Olarak Meslektaş Rehberliğinin Uygulanabilirliği ve Etkililiği

Öz

The aim of this study is to determine the views of teachers towards peer observation by introducing the peer observation as a new method to the teachers working at elementary and secondary state schools. In order to support the quantitative findings of the research, and to define the views of teachers towards weak and strong points of peer observation method as well as practicability and effectiveness of the method, a mix research model formed by quantitative, qualitative and pre-experimental research models, were used together in the research. In order to collect related data, surveys were used in the quantitative and pre-expremental levels of the research, while semi-structured interview forms, group focus forms and tape recorders were used in the qualitative level of the research. The study in quantitative level was carried with the participation of 357 teachers as sample group, who works at elementary and secondary state schools, and study group in quantitative and preexpremental levels were formed by 16 volunteer teachers (Turkish, Mat, Science, English and elementary school teachers). The results of the study at the quantitative, qualitative and pre-experimental levels indicated that peer observation was viewed as a model that is likely to make contribution especially to professional development and instructional capabilities of the teachers as well as relatitions among the teachers; beside its benefits and positive contribution to professional development of teachers, peer observation model could also have some negative points such as teachers’ being reluctant to be observed in their own classes and teachers’ being delicate to receive criticism about their teaching applications; the finding of the study also indicated that the male teachers had more positive attitudes towards peer observation than their female colleagues; and also, teachers who joined the preexpremental study were more in favour of peer observation model rather than the traditional observation models.

Anahtar Kelimeler

• Peer Observation
• Practicability
• Effectiveness
• Teachers

Kaynakça

1. Aydın, İ. (2005). Öğretimde denetim: durum saptama, değerlendirme ve geliştirme. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
2. Bauer, Karen L. (1987). A comparison of the changes in teachers’ stages of concern regarding per observation (Doktora tezi). Indiana University, Pennsylvania, ABD.
3. Bell, M. (2002). Peer observation of teaching in Australia. http://www.heacademy.ac.uk/assets/York/documents/resources/database/id28PeerObservation_of_Teaching_in_Autralia.rtf adresinden alınmıştır.
4. Bell, A. ve Mladenovic, R. (2008). The benefits of peer observation of teaching for tutor development. Higher Education, 55 (6), 735–752.
5. Blanco, M. A. (2007). Training medical faculty members to review peers’ teaching through peer observation (Doktora tezi), Harvard University, Boston, Massachusetts , ABD.
6. Bourne-Hayes, C. Y. (2010). Comparing novice and experienced teachers on attitudes about peer observation as professional development (Doktora tezi). Walden University, Minneapolis, ABD.
7. Bostancı, A. B., Bulut M. Ş. ve Özbey H. (2011). Öğretmen denetiminde sanatsal denetim yaklaşiminin uygulamasina yönelik öğretmen ve denetmen görüşleri, M. Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(22), 238 – 254
8. Bowers, D. L. (1999). Teachers’ use of peer observation and feedback as a means of professional development (Doktora tezi). University of South Carolina, ABD, UMI: 9933793.

9. Bozak A., Yıldırım M. C. ve Demirtaş H. (2011). Öğretmenlerin mesleki gelişimi için alternatif bir yöntem: Meslektaş gözlemi, İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 65-84
10. British Council (2010). Peer observation. Web: http://www.teachingenglish.org.uk/transform/teachers/teacher-development-tools/peerobservation/how-givereceive-feedback adresinden alınmıştır.
11. Cribbs, R. G. (2009). The effect of peer coaching on the practice of school psychologists (Doktora tezi), University of West Georgia, Carrollton, Georgia, ABD, UMI: 3383964
12. Çoban, A. E. (2005). Psikolojik danışmanlar için meslektaş dayanışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 167–174.
13. Daymon, C., ve Holloway, I. (2003). Qualitative research methods in public relations and marketing communications. London: Routledge.
14. Demir, M. (2009). İlköğretim müfettişlerinin ders teftişlerinin öğretmenler tarafindan değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
15. Doyle, M. J. (2012) Using peer-to-peer observation to improve teacher collaboration (Doktora tezi). Capella University, Minneapolis, ABD, UMI: 3544518
16. Glathorn, A. A. (1987). Cooperative professional development: Peer-centered options for teacher growth. Educational leadership, 45(3), 31–35.
17. Göktaş, A. (2008). İlköğretim okulu müdürlerinin ve ilköğretim müfettişlerinin ders denetimine ilişkin yeterliklerinin sınıf öğretmenlerince değerlendirilmesi (Kırıkkale İl Örneği) (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kırıkkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
18. Hammersley-Fletcher, L. ve Orsmond, P. (2004). Evaluating our peers: is peer observation a meaningful process?. Studies in higher education, 29(4), 490-503
19. Hammarsley-Fletcher, L. ve Orsmond, P. (2005). Reflecting on reflective practices within peer observation. Studies in higher education, 30(2), 213–224.
20. Hanna, H. J. (1988). A case study of instructional improvement through peer observation in a suburban high school (Doktora tezi). Portland State University. (UMI Number: 8813113)
21. Hirsch, L. J. (2011). Utilizing peer observation as a professional development tool to learn in context (Doktora tezi), Northeastern University, Boston, Massachusetts, ABD, UMI: 3494486
22. İnal, A. (2008). İlköğretim okullarında yapılan denetimlerde müfettişlerin tutum ve davranışlarının öğretmenler tarafından değerlendirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
23. Joyce, B. ve Showers, B. (2002). Student achievement through staff development. Alexandria, VA: ASCD.
24. Martin, G. A. ve Double, J. M. (1998). Developing higher education teaching skills through peer observation and collaborative reflection. Innovations in education and teaching international, 35(2), 161–170.
25. Morton, C. A. (2004). The relationship among planning activities, peer coaching skills and improved instructional effectiveness in preservice special education teachers (Doktora tezi), Texas A&M University, UMI: 3132112
26. Nelson, T. R. (2000). Analysis of a peer observation program for graduate teaching assistants to enhance instructional development (Doktora tezi). University of Illinois, Urbana, Illinois, ABD. UMI: 9971147
27. Peel, D. (2005). Peer Observation as a Transformatory. Teaching in higher education, 10(4), 489–504.
28. Potter D. H. (1991). Peer observation and reflection: a strategy for collegial interaction among teachers (Doktora tezi). The Ohio State University, Ohio, ABD.
29. Prystash, K. M. H. (2003). The effects of peer coaching model of evaluation (Doktora tezi). Seton Hall University, New Jersey, ABD. UMI: 3093195
30. Rhodes, C. ve Beneicke, S. (2002). Coaching, Mentoring and Peer-networking: Challenges for the Management of Teacher Professional Development in Schools. Journal of in-service education, 28(2), 297–309.
31. Rouser, S. S. (2009). Behind closed doors: a case study of the impact of peer visits to combat isolation and develop reflective practice in high school teachers (Doktora tezi). Capella University, Minneapolis, ABD. UMI: 3344523
32. Shenton, A. (2004). Strategies for ensuring trustworthiness in qualitative research projects. Education for Information, 22, 63-75.
33. Shook, T. K. (2011), A qualitative examination of factors that contribute to transfer of learning by teachers who attended peer coach training (Doktora tezi). Walden University, Minneapolis, ABD.
34. Shortland, S. (2004). Peer observation: A tool for staff development or compliance? Journal of Further and Higher Education, 28(2), 219–228
35. Showers, B. ve Joyce, B. (1996). The evolution of peer coaching. Educational Leadership, 53(6), 12–16.
36. Siddiqui, Z. S., Jonas-Dwyer ve Carr, S. E. (2007). Twelve tips for peer observation of teaching. Medical Teacher, 29(4), 297–300.
37. Straughter, B. (2001). The effects of peer observation on self-governance among elementary school teachers (Doktora tezi). Johnson & Wales University. Rhode Island, ABD. (UMI: 3042729)
38. Sullivan, S., ve Glanz, J. (2000). Alternative approaches to supervision: Cases from the field. Journal of Curriculum and Supervision, 15(3), 212–235.
39. Uzuner, Y. (2005) Baş makale: Özel eğitimden örneklerle eylem araştırmaları, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 6(2), 1-12.
40. Wallendorf M. ve Belk R. B. (1989). Assessıng trustworthiness in naturalistıc consumer research, Interpretive Consumer Research, 69-84
41. Yıldırım, K. (2010). Raising the quality in qualitative research, Elementary Education Online, 9(1), 79-92