TÜRK MEDYASINDA FİNANSAL KRİZİN ANLATISI

Bu makalenin ilk hali 31 Aralık 2023 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/e-kiad/article/1386452

Öz

Türkiye, 2018 yılının ilk çeyreğinden bu yana Türk parasının (lira) ABD doları karşısında yaklaşık %30 değer kaybetmesine, enflasyonun ve borçlanma maliyetlerinin yükselmesine neden olan ciddi bir finansal krizle mücadele etmektedir. Ekonomi terimlerinin dışında kalan çok sayıda insanı ilgilendiren bu gelişmelerin kamuoyu tarafından anlaşılması, basit neden-sonuç ilişkilerini içeren çeşitli anlatılardan kaynaklanmaktadır. Bu anlatılar çoğunlukla kitle iletişim araçları tarafından çeşitli çerçeveler kullanılarak inşa edilmekte ve dolaşıma sokulmaktadır. Medyanın krizi tasvir etmek için seçtiği çerçeveler, kamuoyunun algısını ve tutumunu etkilemektedir. Bu sorunlar kapsamında, bu çalışma Türkiye'de 2018 yılında yaşanan döviz krizine ilişkin hâkim medya anlatılarını ortaya çıkarmayı ve analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, Sabah ve Sözcü gazetelerinin internet siteleri seçilmiş ve iki farklı haftaya ait döviz kriziyle ilgili haberleri incelenmiştir. Baskın çerçevelerin ortaya çıkarılması ve yorumlanması için tematik içerik analizi ve söylem analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre, iki gazetede neoliberal küresel düzene yapısal eleştiri getirmeyen davranışlara odaklanan anlatılar inşa etmektedir. Ancak iki gazetenin krizin sorumlusu olarak gösterdiği odaklar ve sundukları çözüm anlatıları birbirinden farklıdır.

Anahtar Kelimeler

• Haber
• Çerçeveleme
• Anlatı
• Ekonomik Kriz
• Anlatı İktisadı

Narration of Financial Crisis in Turkish Media

Bu makalenin ilk hali 31 Aralık 2023 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/e-kiad/article/1386452

Düzeltme Notu

Yazar çalışmanın Türkçe başlığının düzeltilmesini talep etmiştir.

Öz

Türkiye has been struggling with a serious financial crisis which led to the Turkish currency(TRY) losing about 30% of its value against the US dollar, the rising of inflation, and borrowing costs since the first quarter of 2018. The public understanding of these developments concerning a large number of people who are apart from the terms of economics, comes from a variety of narratives that involve simple cause-effect relationships. These narratives are mostly constructed and circulated by mass media by using various frames. The frames chosen by the media to portray the crisis affect the public’s perception and attitude. In the scope of these problems, this paper aims to reveal and analyze the dominant media narratives about the currency crisis of 2018 in TÜrkiye. For this aim, two opposite-wing newspapers’ websites, Sabah and Sözcü, are chosen and their news about the currency crisis from two different weeks are analyzed. Thematic content analysis and narrative analysis are used to reveal the dominant frames and interpret them. According to the results of the research, both newspapers construct narratives that focus on behaviors that do not bring structural criticism to the neo-liberal global order. However, the focus of the two newspapers as responsible for the crisis and the solution narratives they offer are different from each other.

Anahtar Kelimeler

• Framing
• News
• Narrative
• Narrative Economics
• Financial Crisis

Kaynakça

1. Abbott, H. P. (2002). The Cambridge Introduction to Narrative. Cambridge: Cambridge University Press.
2. Akçay, Ü. (2018). Neoliberal Populism in Turkey and Its Crisis. Institute for International Political Economy Berlin. Retrieved from https://www.ipe-berlin.org/fileadmin/institut-ipe/Dokumente/Working_Papers/IPE_WP_100.pdf Akcay, Ü. & Güngen, A. R.(2019). The making of Turkey's 2018-2019 economic crisis. IPE Working Papers 120/2019, Berlin School of Economics and Law, Institute for International Political Economy (IPE).
3. Almeida, P. (2019). Social Movements: The Structure of Collective Mobilization (1st ed.). University of California Press. https://doi.org/10.2307/j.ctvd1c7d7
4. Becker, E. (2016). Knowledge Capture in Financial Regulation, Data-, Information- and Knowledge-Asymmetries in the US Financial Crisis. Springer .
5. Bell, A. (1991). The Language of News Media. Oxford: Blackwell.
6. Benford, R. D., & Snow, D. A. (2000). Framing processes and social movements: An overview and assessment. Annual Review of Sociology(26), s. 611-639.
7. Boratav, K. (2019). Sermaye Hareketleri ve Türkiye’nin Beş Krizi. Çalışma ve Toplum(60), s. 311-324.
8. Brinke, K. (2013, 09 04). The Turkish 2000-01 banking crisis. RaboResearch - Economic Research Retrieved from https://economics.rabobank.com/publications/2013/september/the-turkish-2000-01-banking-crisis/ (Accessed: 15 September 2019).

9. Bruner, J. (1990). Acts of Meaning. Massachusettes: Harvard University Press.
10. Cagaptay, S. (2002). The November 2002 Elections and Turkey's New Political Era. In: MERIA: Middle East Review of International Affairs, 6, 2002, 4, 42-48.
11. Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), s. 51-58.
12. Franczak, K. (2015). Between Diagnosis and Prognosis: ‘Media Instruction Manuals’ on Economic Crisis. S. Leonzi, G. Ciofalo, & A. D. Stefano (Ed.) Power and Communication. Media, Politics and Institutions in Times of Crisis (s. 117-131). Cambridge: Cambridge Scholars Publishing.
13. Funton, H. (2005). Print News as Narrative. H. Funton, R. Huisman, J. Murphet, & A. Dunn (Ed.), Narrative and Media (s. 218-244). Cambridge: Cambridge University Press.
14. Gamson, W. a. (1995). Constructing Social Protest. Johnston H .and Klandermans, B. (Ed.) içinde, Social Movements and Culture (s. 85-106). Minneapolis: University of Minnesora Press.
15. Karluk, R., & Küçüksakarya, S. (2016). Pening up the Economy of Turkey to the Outside World: The Stabilization Decisions of January 24th 1980, Economic Situation in pre and Post January 24th Period. Chinese Business Review, 15(6), s. 265-281 . doi:10.17265/1537-1506/2016.06.001 Langer, J. (1992). Truly Awful News on Television. P. Dahlgren, & C. Sparks (Ed.) içinde, Journalism and Popular Culture (s. 113-129). London: Sage.
16. Laszlo, J. (2008). The Science of Stories, An Introduction to Narrative Psychology. New York: Routledge. Levitin, A. J. (2009). The Crisis Without a Face: Emerging Narratives of the Financial Crisis. University of Miami Law Review, 63(4), s. 999-1010.
17. Loseke, D. R. (2010). Thinking about Social Problems: An Introduction to Constructionist Perspectives. New Jersey: Transaction Publishers.
18. Louw, E. (2014). The Media and Cultural Production. London: Sage Publications.
19. Polkinghorne, D. E. (1995). Narrative Configuration in Qualitative Analysis. J. Hatch, & R. Wisniewski (Ed). Life History and Narrative (s. 5-23). London: Taylor & Francis e-Library.
20. Randall, W. L. (1999). Bizi 'Biz' Yapan Hikayeler, Kendimizi Yaratma Üzerine Bir Deneme. İstanbul: Ayrıntı.
21. Ryan, M. -L. (2006). Avatars of Story. Minneapolis: University of Minnesota Press
22. Sarbin, T. R. (1986). The Narrative as a Root Metaphor for Psychology. T. R. Sarbin (Ed.) Narrative Psychology: The Storied Nature of Human Conduct (s. 3-21). Westport: Praeger Publishers.
23. Schiller, R. J. (2019). Narrative Economics: How Stories Go Viral and Drive Major Economic Events. Princeton: Princeton University Press.
24. Temple, L., Grasso, M. T., Buraczynska, B., Karampampas, S., & English, P. (2016). Neoliberal Narrative in Times of Economic Crisis: A Political Claims Analysis of the U.K. Press, 2007‐14. Politics & Policy, 44(3), s. 553-576.
25. Thompson, J. B. (1995). Media and Modernity: A Social Theory of the Media. Stanford, CA : Stanford University Press.
26. White, H. (1987). The Content of the Form, Narrative Discourse and Historical Representation. Maryland: The John Hopkins University Press.
27. ABD firmalarına reklam verme kampanyasına dev destek. (2018, Aug 14) Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/gundem/2018/08/14/abd-firmalarina-reklam-verme-kampanyasina-dev-destek (Accessed: October 12, 2019)
28. Alakent, B.and Nacar, P. Ç. (2018, May 30) Ekonomide TL devri. Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/30/ekonomide-tl-devri(Accessed: October 12, 2019)
29. Ateş, H. (2018, May 28). Döviz saldırısına karşı mali harekât. Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/28/doviz-saldirisina-karsi-mali-harekt(Accessed: October 12, 2019)
30. Ateş, H . (2018, May 29). Dolara Merkez Bankası Darbesi. Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/29/dolara-merkez-darbesi (Accessed: October 12, 2019)
31. Ateş, H. and Ay, H. (2018, Aug 10) Onların doları varsa bizim de halkımız var. Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/08/10/onlarin-dolari-varsa-bizim-de-halkimiz-var(Accessed: October 12, 2019)
32. Bakan Kurtulmuş: Kur krizi terimi algı operasyonudur. (2018, May 25). Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/25/bakan-kurtulmus-kur-krizi-terimi-algi-operasyonudur (Accessed: October 12, 2019)
33. Başçı, S. (2018, May 30). Yerli turiste döviz darbesi .Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/yerli-turiste-doviz-darbesi-2438463/ (Accessed: October 12, 2019)
34. Başkan Erdoğan çağrıyı yaptı! Vatandaş döviz bürolarına akın etti... (2018, Aug 13) Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/galeri/ekonomi/baskan-erdogan-cagriyi-yapti-vatandas-doviz-burolarina-akin-etti (Accessed: October 12, 2019)
35. Başkan Erdoğan: Dolar bizim yolumuzu kesmez hiç endişe etmeyin. (2018, Aug 10) Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/gundem/2018/08/10/baskan-erdogandan-bayburtta-onemli-aciklamalar(Accessed: October 12, 2019)
36. Başkan Erdoğan: Dolar bizim yolumuzu kesmez hiç endişe etmeyin. (2018, Aug 10) Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/gundem/2018/08/10/baskan-erdogandan-bayburtta-onemli-aciklamalar (Accessed: October 12, 2019)
37. Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan kurda yaşanan manipülasyonlar hakkında sert tepki (2018, May 27). Sabah. https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/27/cumhurbaskani-erdogandan-kurda-yasanan-manipulasyonlar-hakkinda-sert-tepki (Accessed: October 12, 2019)
38. Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan kurda yaşanan manipülasyonlar hakkında sert tepki.(2018, May 27). Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/27/cumhurbaskani-erdogandan-kurda-yasanan-manipulasyonlar-hakkinda-sert-tepki (Accessed: October 12, 2019)
39. Demek ki doları dış mihraklar yükseltmemiş. (2018, May 29). Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/demek-ki-dolari-dis-mihraklar-yukseltmemis-2435694(Accessed: October 12, 2019)
40. Dolar bugün neden yükseldi? (2018, May 29). Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/dolar-bugun-neden-yukseldi-2419866/ (Accessed: October 12, 2019)
41. Dolar güne 4.50'nin altına başladı (2018, May 31). Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/31/dolar-gune-450nin-altina-basladi (Accessed: October 12, 2019)
42. Dolar niye artıyor? İşte sebebi. (2018, Aug, 11) Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/gundem/2018/08/11/dolar-niye-artiyor-iste-sebebi (Accessed: October 12, 2019)
43. Dolarsız ticarette cephe genişliyor. (2018, May 22) Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/22/dolarsiz-ticarette-cephe-genisliyor(Accessed: October 12, 2019)
44. Döviz ile ödeme yapılan ürün ve hizmet vatandaşı zorluyor. (2018, May 30). Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/doviz-ile-odeme-yapilan-urun-ve-hizmet-vatandasi-zorluyor-2418555 (Accessed: October 12, 2019)
45. Ege Cansen’den 3 maddede çözüm önerisi. (2018, Aug 10) Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/ege-cansenden-3-maddede-cozum-onerisi-2567539/(Accessed: October 12, 2019)
46. Ekonomiye açık operasyon var (2018, May 23). Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/23/ekonomiye-acik-operasyon-var-1527070034 (Accessed: October 12, 2019)
47. Ekonomik 15 temmuz’un medya ayağı Fox Tv’nin belge belge kirli yüzü. (2018, Aug, 11). Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/gundem/2018/08/11/ekonomik-15-temmuzun-medya-ayagi-fox-tvnin-belge-belge-kirli-yuzu (Accessed: October 12, 2019)
48. Elibol, K. (2018, May 21). 5.8 milyon asgari ücretliyi dolar vurdu. Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/5-8-milyon-asgari-ucretliyi-dolar-vurdu-2419728/ (Accessed: October 12, 2019)
49. FOX TV’den kaos yayıncılığı (2018,Aug, 11) . Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/gundem/2018/08/11/fox-tvden-kaos-yayinciligi (Accessed: October 12, 2019)
50. Gürses, Ö. (2018, Aug 18) TÜSİAD Başkanı Erol Bilecik: Dalgalarla mücadele etmeyi öğrenmeliyiz. Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/tusiad-baskani-erol-bilecik-dalgalarla-mucadele-etmeyi-ogrenmeliyiz-2566764/(Accessed: October 12, 2019)
51. Hükümetten dolarla ilgili ilk açıklama. (2018, May 23). Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/23/ekonomi-bakanindan-aciklama (Accessed: October 12, 2019)
52. Nacar, P. Ç. (2018, May 22) AVM’lere ‘TL’ye dön’ davası. Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/22/avmlere-tlye-don-davasi(Accessed: October 12, 2019)
53. Nugent, C. (2018, October 12) Who is Andrew Brunson, the Evangelical Pastor Freed in Turkey? Time. Retrived from https://time.com/5351025/andrew-brunson-trump-turkey/ (Accessed: October 12, 2019)
54. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Varank: Türkiye’nin gücünün farkında değiller. (2018, Aug, 10). Retrieved from https://www.sabah.com.tr/gundem/2018/08/10/sanayi-ve-teknoloji-bakani-varank-turkiyenin-gucunun-farkinda-degiller(Accessed: October 12, 2019)
55. Son dakika: Borsa İstanbul'dan flaş açıklama. Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/05/23/borsa-istanbuldan-flas-aciklama (Accessed: October 12, 2019) Süzer, E. (2018, May 25)Çiller inat etti krizi yaşadık, aynı inat şimdi de var. Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/ciller-inat-etti-krizi-yasadik-ayni-inat-simdi-de-var 2428129/(Accessed: October 12, 2019)
56. Şimşek, M. [@memetsimsek ] (2018, May 16). I still hope & believe that political pragmatism will ultimately prevail. A rule based market economy is the only viable option going forward. [Tweet]. https://twitter.com/memetsimsek/status/996694216695844864
57. Şimşek ve Çetinkaya’dan Pazar toplantısı (2018, May 28). Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/simsek-ve-cetinkayadan-pazar-toplantsi-2433688/ (Accessed: October 12, 2019)
58. Soysal, N. (2018, Aug 14) Krizden çıkışın reçetesi. Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/krizden-cikisin-recetesi-2573113/(Accessed: October 12, 2019)
59. Tarhan, N. (2018, Aug 13) Dolar babaları nerede?. Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/dolar-babalari-nerede-2571153/(Accessed: October 12, 2019)
60. Trump. D. [@realDonaldTrump] (2018, August 10). I have just authorized a doubling of Tariffs on Steel and Aluminum with respect to Turkey as their currency, the Turkish Lira, slides rapidly downward against our very strong Dollar! [Tweet]. https://twitter.com/realDonaldTrump/status/1027899286586109955 Trump'ın Türkiye hakkındaki kararına tepki. (2018, Aug 11). Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/dunya/2018/08/11/trumpin-turkiye-hakkindaki-kararina-tepki (Accessed: October 12, 2019)
61. Trump'ın Türkiye kararının ekonomik mantığı yok.(2018, Aug 11). Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/dunya/2018/08/11/trumpin-turkiye-kararinin-ekonomik-mantigi-yok (Accessed: October 12, 2019)
62. Türkiye'ye ekonomik savaşın medyadaki aktörlüğünü Bloomberg üstlendi! (2018, Aug, 12). Sabah. Retrieved from https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2018/08/12/yalanci-ajans (Accessed: October 12, 2019)
63. Türk Lirası değer kaybetti, İrlandalılar hücum etti. (2018, May 27). Sözcü. Retrieved from https://www.sozcu.com.tr/2018/dunya/turk-lirasi-deger-kaybetti-irlandalilar-hucum-etti-2432282/ (Accessed: October 12, 2019)
64. Vidal, J., Ncube, M.,Bromund, T. R. & Ghosh, J. (2013, April 16). Margaret Thatcher: her impact and legacy in global development. The Guardian. Retrived from https://www.theguardian.com/global-development/poverty-matters/2013/apr/16/margaret-thatcher-impact-legacy-development