DİYALEKTİK İLİŞKİSEL PERSPEKTİFTEN YENİ BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ÇÖZÜMLEMESİ: “KÖPEKLER İSTEDİ DİYE ATLAR ÖLMEZ!”

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 1 - 28, 01.01.2026

Halide Ardıç , Ömer Özer

https://doi.org/10.53495/e-kiad.1707435

Öz

ÇALIŞMADA, ÖZDEMİR İNCE’NİN, GALATASARAY KULÜBÜNÜN 2001 TARİHLİ GALATASARAY- BEŞİKTAŞ KARŞILAŞMASININ ERTELENMESİNİ İSTEMESİ VE BU İSTEĞİN FUTBOL FEDERASYONU TARAFINDAN REDDEDİLMESİ ÜZERİNE MİRCEA LUCESKU’NUN SÖYLEMİŞ OLDUĞU “KÖPEKLER İSTİYOR DİYE ATLAR ÖLMEZ” SÖZÜNÜ ELE ALDIĞI KÖŞE YAZISININ, FAIRCLOUGH’IN DİYALEKTİK İLİŞKİSEL YAKLAŞIMI İLE ÇÖZÜMLEMESİ YAPILMAKTADIR. ÇALIŞMANIN TEMEL AMACI, METİNDE İDEOLOJİK ÜRETİM YAPILIP YAPILMADIĞINI ORTAYA KOYMAKTIR. FAIRCLOUGH’IN DİYALEKTİK-İLİŞKİSEL YAKLAŞIMI KAPSAMINDA SÖYLEM PRATİĞİ-METİN-SOSYAL PRATİK ÇERÇEVESİNDE MODELLEME OLUŞTURULMUŞ VE METİN ÇÖZÜMLEMESİ YAPILMIŞTIR. ÇÖZÜMLEMESİ YAPILAN KÖŞE YAZISININ, MODELLEMEDE OLUŞTURULAN SÖYLEM PRATİĞİ, METİN VE SOSYAL PRATİK MADDELERİNİN TÜM ALT UNSURLARINA YANIT VERECEK NİTELİKTE BİR ÇALIŞMA OLDUĞU ORTAYA ÇIKMIŞTIR. ÇÖZÜMLEMEDE ÖZDEMİR İNCE’NİN YAZISINDA, ATASÖZLERİNDEN DE YOĞUN BİR ŞEKİLDE YARARLANARAK, İNFORMEL BİR DİL ÇERÇEVESİNDE İKNA ETME YOLUNA GİTTİĞİNİ VE SONUCUNDA SÖZ KONUSU OLAYA NESNEL YAKLAŞAMAYIP TARAFTAR GİBİ YORUM YAPTIĞI ORTAYA KONMUŞTUR. ÇALIŞMANIN SONUCUNDA KÖŞE YAZISINDA İDEOLOJİK ÜRETİM YAPILDIĞI NET OLARAK SAPTANMIŞTIR. BUNA GÖRE, FAIRCLOUGH’IN MODELİ TÜRKÇE YAZIDA DA GEÇERLİLİĞİNİ SAĞLAMIŞTIR.

Anahtar Kelimeler

ESA , Eleştirel Söylem Çözümlemesi , Fairclough , Diyalektik-İlişkisel Yaklaşım

A NEW CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS FROM A DIALECTICAL RELATIONAL PERSPECTIVE: “HORSES DON’T DIE JUST BECAUSE DOGS WANT IT!”

Öz

IN THIS STUDY, ÖZDEMIR İNCE'S COLUMN, IN WHICH HE ADDRESSES MIRCEA LUCESCU'S WORDS "HORSES DON'T DIE JUST BECAUSE DOGS WANT THEM TO" IS ANALYZED. THE SPEECH BY MIRCEA LUCESKU WAS MADE UPON GALATASARAY CLUB'S REQUEST TO POSTPONE THE GALATASARAY-BEŞIKTAŞ MATCH IN 2001 AND THIS REQUEST WAS REJECTED BY THE FOOTBALL FEDERATION. IN THE ANALYSIS, FAIRCLOUGH’S DIALECTICAL-RELATIONAL APPROACH WAS USED. THE MAIN PURPOSE OF THE STUDY IS TO REVEAL THE IDEOLOGICAL PRODUCTION IN THE TEXT. WITHIN THE SCOPE OF FAIRCLOUGH'S DIALECTICAL-RELATIONAL APPROACH, A MODELLING WAS CREATED INCLUDING THE FRAMEWORK OF DISCOURSE PRACTICE-TEXT-SOCIAL PRACTICE AND TEXT ANALYSIS. ACCORDING TO THE STUDY, THE ANALYZED COLUMN WAS FOUND AS RESPONDING TO ALL SUB-ELEMENTS OF THE DISCOURSE PRACTICE, TEXT AND SOCIAL PRACTICE ITEMS IN THE MODEL WHICH WAS CREATED. IN THE ANALYSIS, IT WAS REVEALED THAT ÖZDEMIR İNCE USED PROVERBS EXTENSIVELY IN HIS ARTICLE, TRIED TO PERSUADE WITHIN THE FRAMEWORK OF AN INFORMAL LANGUAGE, AND AS A RESULT, HE COULD NOT APPROACH THE EVENT OBJECTIVELY AND MADE COMMENTS LIKE ASUPPORTER. AS A RESULT OF THE STUDY, IT WAS SHOWN THAT IDEOLOGICAL PRODUCTION WAS MADE. IN THIS RESPECT, FAIRCLOUGH’S MODEL HAS ALSO BEEN VALIDATED IN TURKISH WRITING.

Anahtar Kelimeler

CDA , Critical Discourse Analysis , Fairclough , Dialectical-Relational Approach

Kaynakça

• Ayvaz, M. A. ve Ayvaz, Z. (2023). Orhon Yazıtları’nda milliyetçi söylemin eleştirel söylem analizi ile incelenmesi. Dil Araştırmaları, 17(33), 215-238.
• Büyükkantarcıoğlu, N., S. (2006). Toplumsal gerçeklik ve dil. İstanbul: Multilingual Yabancı Dil Yayınları. Creswell, J. W. (2013). Research design: qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. London: Sage Publications.
• Demir, C. ve Karakaş Yıldırım, Ö. (2019) Türkçede metaforlar ve metaforik anlamlar. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(4), 1085-1096.
• Fairclough, I. ve Fairclough, N. (2012). Political discourse analysis. England, London: Routledge.
• Fairclough, N. (1989). Language and power. England, Essex: Addison Wesley Longman.
• Fairclough, N. (1992). Discourse and social change. Cambridge, UK: Polity Press.
• Fairclough, N. (1995). Media discourse. England, London: Edward Arnold.
• Fairclouh, N. (2003). Analysing discourse: textual analysis for social research. England, London: Routledge.
• Fairclough, N. (2006). Language and globalization. England, London: Routledge.
• Fairclough, N. (2010). Critical discourse analysis the critical study of language. New York: Routledge.
• Gündüz, U. Ve Arıkan, İ. (2018). Türk-İsrail krizlerinin Türk medyasında temsil örneklerinin Fairclough’ın söylem analizi ile okunması. İnif, 3(2), 151,174.
• Handerson, R. (2005). A Faircloughian approach to CDA: principled eclecticism or a method searching for a theory? Melbourne Studies in Education 46(2), 9-24.
• Hoppstadius, H. (2020). Representations of women subjected to violence: a critical discourse analysis of study guides in social work. Journal of Women and Social Work, 35(1), 89-104.
• Karabolat, B. (2020). Roma filmi örneğinde eleştirel söylem analizi ve kültürel temsiller. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 6 (2), 634-643.
• Neumann, W. L. (2014). Social research methods qualitative and quantitative approaches. Essex: Pearson. Özdemir, İ. (2001, 08 Nisan). ‘Köpekler istiyor diye atlar ölmez.’ Hürriyet.
• https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ozdemir-ince/kopekler-istiyor-diye-atlar-olmez-39236525 Özer, Ö. (2018). Gökyüzüne çığlık. Konya: Literatürk Academia.
• Özer, Ö. (2022). Eleştirel söylem çözümlemesi: haber örnekleri üzerinden bir inceleme. Etkileşim, 9, 36-54. doi: 10.32739/etkilesim.2022.5.9.154
• Şimşek, R. ve Erdem, İ. (2020). Subliminal bir güç göstergesi: yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ders kitapları. Söylem Filoloji Dergisi, 5(1), 252-277.
• Tuğ Kızıltoprak, A. A. (2024). Soft power in public diplomacy: a critical discourse analysis of the film “Ayla”. Akdeniz İletişim, (47), 248-262. Doi: https://doi.org/10.31123/akil.1537578.
• van Dijk, A.T. (1983). Discourse analysis: Its development and application to the structure of news. Journal of Communicaton, 33(2):20-43.
• van Dijk, A.T. (1991). Media contents the interdiciplinary study of news as discourse. K.B. Jensen ve N. W.
• Jankowsaki (Ed.), A handbook of qualitative methodologies for mass communication research (s. 108-120) içinde. New York: Routledge.
• van Dijk, A.T. (2012). Discourse and knowledge. J.P. Gee ve M. Handford (Ed.), Handbook of discourse analysis (s. 587-603) içinde.London: Routledge.
• Williams, R. (1977). Marxism and literature. Oxford University Press.
• Yeğin, M., O. (2021) Irkçılık bağlamında ‘Elite’ dizi filminin eleştirel söylem analizi. International Journal of Society Research, (17) 34, 1489-1521. Zambak, A. (2023). Critical discourse analysis in social media ads: Starbucks. Anadolu Dil ve Eğitim Dergisi, 1(1), 41-53. Doi: https://10.5281/zenodo.7772513.