THE PRESENTATION OF THE II. WORLD WAR ON CUMHURIYET AND TAN NEWSPAPERS

Öz

The II. World War is accepted as the most deathful war of the humanity, considering mass killings (Jewish genoside) and attacks to the civil society (atomic bombs). It is also a milestone in the history of Turkish Press, due to the cencorship of the government and state of siege at the time, resulting in allowing only Anadolu Agency, as the source of news.
The aim of this study is to present the diversity in approach of newspapers through photographs and visuals, whilst they were using the same source –Anadolu Agency- for conveying the news to the audience. Best seller newspapers at that time- “Cumhuriyet” and “Tan”, which have opposite approach against war, have been determined as samples inthe content of this study. Photos and visuals used by these two newspapers have been examined on the specific milestones of the 6-year war.
It is noted that, the newspapers that had different ideologies differentiate in the way they publish the news, their allocation of columns, photos they use periodically, other visuals and columnists, despite the same source of information.  

Anahtar Kelimeler

• II. World War,Cumhuriyet newspapers,Tan newspapers,photograph

II. DÜNYA SAVAŞI’NIN CUMHURİYET VE TAN GAZETELERİNDE TEMSİLİ

Öz

II. Dünya Savaşı, tüm dünyaca Yahudi Soykırımı gibi kitlesel ölümlerin yaşandığı, kullanılan atom bombaları sonucunda en çok sivil halkın zarar gördüğü, yani insanlık tarihinin en kanlı savaşı olarak kabul görmektedir. Ancak Almanya dahil pek çok ülkede savaşın bu ciddi durumundan insanların habersiz oldukları, savaşa dair bilgileri basın yoluyla tek taraflı edindikleri saptanmaktadır. Türkiye‟de ise bu dönem, hükümet tarafından sansür ve denetimin uygulandığı, bilgilerin, haber kaynağı olarak devletin izni ile sadece Anadolu Ajansı aracılığıyla tek taraflı aktarıldığı, insanlık tarihi kadar Türk Basın tarihinde de özel bir önem taşımaktadır.
Bu çalışmanın amacı, II. Dünya Savaşı'nın Türk basınında nasıl yer aldığını ortaya koymaktır. Araştırmada tek bilgi kaynağı olan Anadolu Ajansı'ndan alınan enformasyonun, farklı ideolojilere sahip Cumhuriyet ve Tan gazeteleri tarafından, nasıl değiştirildiği ve dönüştürüldüğü, bu iki gazete kıyaslanarak ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bu amaçla, savaşın dönüm noktası olarak kabul edilen tarihlerdeki 2 iki gazete yayınlarının, içerik analizi yapılmıştır. Sonuç olarak, dönemin iki gazetesi özelinde, bu gazetelerin siyasi görüşlerine uygun olarak yayın politikalarını düzenledikleri, örneğin Tan gazetesinin tüm savaş süresince hükümete eleştirel bir bakış açısıyla yaklaştığı ve Rusya yanlısı bir tavır, yayın sergilediği, Cumhuriyet gazetesinin ise, savaş başlangıcındaki hükümet yanlısı ve savaşın Alman tarafını destekleme tutumunun, ilerleyen yıllar içinde değişikliğe uğramasıyla, bu tavır değişikliğinin gazetenin içeriğine ve kullandığı fotoğraflara da yansıdığı görülmüştür.  

Anahtar Kelimeler

• I. Dünya Savaşı,Cumhuriyet gazetesi,Tan Gazetesi,Fotoğraf

Kaynakça

1. Alan Ü. “Devlet şirket olursa basın ne olur?”http://www.birgun.net/haber-detay/devlet-sirketolursa-basin-ne-olur-79511.html (Erişim tarihi: 18.3.2015).
2. Atay F. R. Hitler‟in Doğum günü. (20 Nisan 1939), Ulus Gazetesi.
3. Aydemir Ş. S. (1985). İkinci Adam. İstanbul: Remzi Kitabevi.
4. Biner E. (2008). II. Dünya Savaşı Döneminde Türk Basınının İngiltere’ye Bakışı.Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü.
5. Ekinci N. (1997). İkinci Dünya Savaşından Sonra Türkiye’de Çok Partili Düzene Geçişte Dış Etkiler. İstanbul: Toplumsal Dönüşüm Yayınları.
6. Hale W. (2003). Türk Dış Politikası 1774-2000. (Çev. Petek Demir), İstanbul:Mozaik Yayınları.
7. Hitler A. (1994). Kavgam. İstanbul: Toker Yayınları.
8. Karaca E. (1994). Cumhuriyet Olayı. İstanbul:Altın Kitaplar.

9. Koçak C. (2009). Geçmişiniz İtinayla Temizlenir. İstanbul: İletişim Yayınları.
10. Koçak C. (1986). İkinci Dünya Savaşı ve Türk Basını. Tarih ve Toplum. Kasım, s.35.
11. Koloğlu O. (1992). Osmanlı’dan günümüze Türkiye’de Basın. İstanbul: İletişim Yayınları.
12. Manka A. G. (2008). Anadolu Ajansı ve II. Dünya Savaşı. Ankara: Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi Basımevi.
13. Oral F. S. (1968). Türk Basın Tarihi. Ankara: Doğuş Matbaacılık.
14. Sadak N. Türk Gençliğinin Heyecanlı Gösterisine Hayran Kalmıştır. (7 Aralık 1945). Akşam Gazetesi.
15. Sertel S. (1969). Roman Gibi. İstanbul: Ant Yayınları.
16. Sertel Z. (1977). Hatırladıklarım. İstanbul: Gözlem Yayınları.
17. Seydi S. (2006). 1939-1945 Zor Yıllar. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
18. Topuz H. (2003). Türk Basın Tarihi. İstanbul: Remzi Kitabevi.
19. Weisband E. (1974). İkinci Dünya Savaşı’nda İnönü’nün Dış Politikası. (Çev. M. Ali Kayabal). İstanbul: Milliyet Yayınları.
20. Yalçın H. C. Kalkın Ey... Ehli Vatan!, (3 Aralık 1945) Tanin Gazetesi.
21. Biner E. (2008). II. Dünya Savaşı Döneminde Türk Basınının İngiltere’ye Bakışı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Weisband E. (1974). İkinci Dünya Savaşı’nda İnönü’nün Dış Politikası. (Çev. M. Ali Kayabal). İstanbul: Milliyet Yayınları.
22. Tablo3: Koçak C. (2009). Geçmişiniz İtinayla Temizlenir. İstanbul: İletişim Yayınları
23. Fotoğraf 1: 2 Eylül 1939 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
24. Fotoğraf 2: 2 Eylül 1939 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
25. Fotoğraf 3: 2 Eylül 1939 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
26. Fotoğraf 4: 2 Eylül 1939 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
27. Fotoğraf 5: 2 Eylül 1939 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
28. Fotoğraf 6: 2 Eylül 1939 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
29. Fotoğraf 7: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
30. Fotoğraf 8: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
31. Fotoğraf 9: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
32. Fotoğraf 10: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
33. Fotoğraf 11: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
34. Fotoğraf 12: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
35. Fotoğraf 13: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
36. Fotoğraf 14: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
37. Fotoğraf 15: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
38. Fotoğraf 16: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
39. Fotoğraf 17: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
40. Fotoğraf 18: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
41. Fotoğraf 19: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
42. Fotoğraf 20: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
43. Fotoğraf 21: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
44. Fotoğraf 22: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
45. Fotoğraf 23: 2 Eylül 1939 tarihli Tan Gazetesi
46. Fotoğraf 24: 23 Haziran 1941 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
47. Fotoğraf 25: 23 Haziran 1941 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
48. Fotoğraf 26: 23 Haziran 1941 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
49. Fotoğraf 27: 23 Haziran 1941 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
50. Fotoğraf 28: 23 Haziran 1941 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
51. Fotoğraf 29: 23 Haziran 1941 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
52. Fotoğraf 30: 23 Haziran 1941 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
53. Fotoğraf 31: 23 Haziran 1941 tarihli Tan Gazetesi
54. Fotoğraf 32: 23 Haziran 1941 tarihli Tan Gazetesi
55. Fotoğraf 33: 23 Haziran 1941 tarihli Tan Gazetesi
56. Fotoğraf 34: 23 Haziran 1941 tarihli Tan Gazetesi
57. Fotoğraf 35: 7 Haziran 1944 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
58. Fotoğraf 36: 7 Haziran 1944 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
59. Fotoğraf 37: 7 Haziran 1944 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
60. Fotoğraf 38: 7 Haziran 1944 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
61. Fotoğraf 39: 7 Haziran 1944 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
62. Fotoğraf 40: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
63. Fotoğraf 41: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
64. Fotoğraf 42: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
65. Fotoğraf 43: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
66. Fotoğraf 44: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
67. Fotoğraf 45: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
68. Fotoğraf 46: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
69. Fotoğraf 47: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
70. Fotoğraf 48: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
71. Fotoğraf 49: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
72. Fotoğraf 51: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
73. Fotoğraf 52: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
74. Fotoğraf 54: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
75. Fotoğraf 55: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
76. Fotoğraf 56: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
77. Fotoğraf 57: 7 Haziran 1944 tarihli Tan Gazetesi
78. Fotoğraf 58: 7 Ağustos 1945 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
79. Fotoğraf 59: 7 Ağustos 1945 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
80. Fotoğraf 60: 7 Ağustos 1945 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
81. Fotoğraf 61: 7 Ağustos 1945 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
82. Fotoğraf 62: 7 Ağustos 1945 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
83. Fotoğraf 63: 7 Ağustos 1945 tarihli Tan Gazetesi
84. Fotoğraf 64: 7 Ağustos 1945 tarihli Tan Gazetesi
85. Fotoğraf 65: 7 Ağustos 1945 tarihli Tan Gazetesi
86. Fotoğraf 66: 7 Ağustos 1945 tarihli Tan Gazetesi
87. Fotoğraf 67: 7 Ağustos 1945 tarihli Tan Gazetesi
88. Fotoğraf 68: 7 Ağustos 1945 tarihli Tan Gazetesi
89. Fotoğraf 69: 7 Ağustos 1945 tarihli Tan Gazetesi