DEMOKRASİNİN TEMEL İLKELERİ VE MODERN DEMOKRASİ KURAMLARI

Öz

Genel olarak bakıldığında, halkın yönetimi anlamına gelen demokrasinin tarih boyunca farklı toplumlar tarafından farklı uygulamalarla bugüne geldiği görülür. Toplumlar, demokrasiyi kendi sosyo-ekonomik, politik ve hukuksal yapılarına göre farklı bir biçimde yaĢamıĢlardır. Demokrasi, klasik Yunan döneminden bugüne değin, farklı bakıĢ açılarından irdelenmiĢ ve ancak 20yy’da itibar görmeye baĢlamıĢtır. Bugün, saygın bir yere sahip olan demokrasi, bir siyasal rejim olarak insan haklarının gerçekleĢtiği düzeni temsil etmektedir. Demokrasinin temel ilkeleri olan; özgürlük ve eĢitlik, siyasal temsil, siyasal katılım ve haklar demokrasinin hiçbir zaman prosedürlere ya da kurumlara indirgenemez olma özelliğini ortaya koymaktadır. Demokrasi realist demokrasi kuramlarında yer aldığı gibi, yani demokratik olarak kabul edilen mevcut yönetim biçimlerinin ortak özellikleri olan asgari usul Ģartlarına göre değerlendirildiği takdirde demokrasi kavramı yeterince anlaĢılmamıĢ olur. Çünkü sıradan bir demokrasi bu Ģartlardan çok daha fazla niteliklere sahiptir. 20yy’dan önce ortaya çıkan modern demokrasi kuramlarının öncülleri bugüne kadar tartıĢılan klasik demokrasi kuramlarıdır. GeliĢmiĢ demokrasi bakıĢ açısından incelendiğinde bu kuramların kendine özgü belli kısıtlamaları olduğu göze çarpmaktadır. Modern demokrasi kuramları bu eksikliği ortaya koymakla birlikte kuramlar karĢılaĢtırıldığında bunlarında zayıf ve güçlü yönleri ortaya çıkmaktadır. Bugün genel kabul gören ve gerek siyasi gerek akademik ve gerekse sosyal platformlarda sık sık tartıĢılan demokrasi kavramı yaygın bir Ģekilde sorun çözücü olarak bakılmaktadır. Diğer taraftan tüm yönleri ile alındığında sorun üretici yanı da gözlemlenebilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Demokrasi Kuramları, Özgürlük, Eşitllik

BASIC PRINCIPLES OF DEMOCRACY AND MODERN DEMOCRACY THEORIES

Öz

Democracy, which means the rule of the people, has evolved by means of different applications in different societies throughout history up to the present day. Societies have lived democracy variously according to their socioeconomic, political and judicial structures. Democracy has been evaluated differently from a variety of viewpoints since the time of the ancient Greeks and has gained respectability only in the twentieth century. Having achieved a supreme position as a way of governance today, democracy represents the political regime where human rights are fully recognized. The basic principles of democracy, which are liberty, equality, political representation and the recognition of rights, manifest the fact that democracy cannot be reduced to the mere existence of procedures or institutions. The concept of democracy cannot be grasped correctly if evaluation is made only by taking into account the elements that take place in realist democracy theories, i.e., by looking at the minimum procedural requirements that may be common qualities of some already existing administrative units designated as democratic. Even a moderately successful democracy should involve many other qualities than the existence of these procedural conditions. The pioneers of the modern democracy theories that emerged before the twentiety century are the classical democracy theories that have been discussed until the present day. When analyzed from the perspective of a more advanced democracy idea, it is easy to observe that these theories have some limitations specific to them. While the current democracy theories reveal the shortcomings of the previous ones, a comparative study reflects the failures and strengths of the said theories. The general assumption over the concept of democracy which enjoys wide acceptance and is often disputed at political, academic or social platforms today is t to solve problem. Whereas, if conceived with all its aspects, democracy can also be responsible for the creation of various problems.

Anahtar Kelimeler

• Democracy theories, Freedom, Equality

Kaynakça

1. BENHABİB,SEYLA (1999). “Müzakereci Bir Demokratik Meşruiyet Modeline Doğru: Demokrasi ve Farklılık-Siyasal Düzenin Sınırlarının Tartışmaya Açılması”, Çev: Zeynep Gürata ve Cem Gürsel, Wald Yayınları, İstanbul, ss.101-140.
2. BOLAY, S.HAYRİ (1990). Felsefi Doktrinler Sözlüğü. 5. Baskı, Akçağ Yayınları, Ankara.
3. COHEN, JOSHUA. (1999). “Müzakereci Demokraside Usul ve Esas”, Demokrasi ve Farklılık-Siyasal Düzenin Sınırlarının Tartışmaya Açılması”, Çev: Zeynep Gürata ve Cem Gürsel, Wald Yayınları, İstanbul, ss.140-174.
4. DIAMOND, LARRY and PLATTNER, MARC F.(1995). Demokrasinin Küresel Yükselişi, Çeviri: Türk Demokrasi Vakfı, içinde: Mark F. Plattner, “Demokrasi Anı”, Yetkin Yayınları, Ankara.
5. EBENSTEIN, WILLIAMM. (2001). Siyasi Felsefenin Büyük Düşünürleri, Çev:İsmet Öz, 2. Baskı, Şule Yayınları, İstanbul.
6. ERDOĞAN, MUSTAFA. (1999). Anayasal Demokrasi, Siyasal Kitabevi, 2. Baskı, Ankara.
7. GÖZLER, KEMAL. (2001). Anayasa Hukukuna Giriş: Genel Esaslar ve Türk Anayasa Hukuku, Ekin Kitabevi Yayınları, Bursa
8. GRUICKSHAK, PETER. (2009). “e-Petitions: democracy and partisipation” http://spartakan.wordpress.com/2009/06/22/democracy-participation-and-e petitions, Erişim Tarihi: 22.06.2009.

9. HABERMAS, JURGEN. (2002). Öteki Olmak, Ötekiyle Yaşamak, Siyaset Kuramı Yayınları, Çev:İlknur Ak, YKY Yayınları, İstanbul.
10. KEMPSKI, JURGEN. (1997). “Siyaset Felsefesi”, Günümüzde Felsefe Disiplinleri, Çev: Doğan Özlem, İnkilap Kitapevi, İstanbul, ss.475-509.
11. MOUFFE, C-LACLAU. (1992). Hegemonya ve Sosyalist Strateji, Çev: A. Kardam ve D. Şahiner, İstanbul, ss.65-73.
12. ÖZBUDUN, ERGUN. (1989). Türk Anayasa Hukuku. Yetkin Basım Yayım ve Dağıtım A.Ş, Ankara.
13. SCHMIDT, ANFRED G. (2002). Demokrasi Kuramlarına Giriş, Çev: M. Emin, Köktaş, 2. Baskı, Vadi Yayınları, Ankara.
14. SELÇUK, SAMİ. (1999). Demokrasiye Doğru, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara.
15. SİTEMBÖLÜKBAŞI, ŞABAN. (2005). “Liberal Demokrasinin Çıkmazlarına Çözüm Olarak Müzakereci Demokrasi” İ.İ.B.F. Dergisi (10), ss.139-162.
16. SARTORİ, GİOVANNİ. (1993). The Theory of Democracy, Chatham House, London.
17. ŞAYLAN, GENCAY. (1981). Çağdaş Siyasal Sitemler, Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Yayınları No:192, Ankara.
18. TANİLLİ, SERVET. (1990). Devlet ve Demokrasi: Anayasa Hukukuna Giriş, 6.Baskı, Say Yayınları, İstanbul.
19. YOUNG, IRIS MARISON. (1999).”İletişim ve Öteki: Müzakereci Demokrasinin Ötesinde”, çev: Zeynep Gürata ve Cem Gürsel, Dünya Yerel ve Demokrasi Akademisi Yayını, İstanbul.