Örgüt metaforlarında liderlik: kavramsal bir çözümleme

Öz

Bu makalede, örgüt metaforlarında liderliğin nasıl algılandığı açıklanmaya çalışılmıştır. Buna göre ilk önce liderlik kavramı kısaca tanımlanmıştır. Daha sonra ise liderlik makine metaforu, eko sistem metaforu, ahlaki anarşi metaforu, kültür metaforu, politika metaforu, kendi kendini örgütleyen sistemler metaforu, kum tepecikleri metaforu, karıncalar yuvası metaforu, beyin metaforu, organizma metaforu, renk metaforları, altı şapkalı düşünme tekniği ve dönüşüm metaforuna göre tartışılmıştır. Liderlik özelliklerinin metaforlara göre tartışılmasının nedeni, metaforların liderlere gözle görülmeyen unsurların haritasının oluşturulmasında yeni ve farklı bakış açıları sağlamasıdır. Lider; makine metaforunda baskıcı; ekosistem metaforunda karizmatik, vizyoner, güven veren ve değişim ajanı; ahlaki anarşi metaforunda risk almayı seven, vizyon sahibi, diyaloga yatkın ve bilgi aktarıcısı; kültür metaforunda güven veren ve katılımcı; politika metaforunda risk almayı bilen, saygı kültürü yaratan, öfkelenmeyendir. Kendi kendini örgütleyen sistemlerde, beyin metaforunda lider pozitif düşünen, sinerjiye önem veren, kendini geliştiren, gereksiz konuşmalar yapmayan, örgütte başarı için uygun rol modelleri seçendir. Organizma metaforunda lider görev için yapıyı sağlayan, rehberlik eden, tartışan ve sorgulayandır.

Anahtar Kelimeler

• Metafor, Örgüt, Liderlik, Okul Lideri

[Leadership in organization metaphors: A conceptual analysis]

Abstract

This article attempts to explain how leadership in organizational metaphors is perceived. To this aim, first, the concept of leadership will be briefly described. Then, leadership will be discussed according to the metaphors of machines, the eco‐system, moral anarchy, culture, politics, self‐ organizing systems, sand dunes, ants’ nest, the brain, the organism, color, the six hat thinking technique and conversion. The characteristics of leadership are discussed according to metaphors because metaphors provide new and different perspectives for leaders in the creation of a map of invisible elements. According to the machine metaphor, the leader is oppressive; according to the ecosystem metaphor, he is charismatic, visionary, an agent of change and reassuring; according to the metaphor of moral anarchy, he likes to take risks, he has vision, he creates dialogue and transmits information; according to the cultural metaphor, he is reassuring and participatory; according to the policy metaphor, he takes risks, creates a culture of respect and does not flare up in anger easily. In self‐organizing systems, according to the brain metaphor, the leader thinks positively, emphasizes synergy, improves him, does not make unnecessary conversation, and chooses appropriate role models for success in organization. According to the organism metaphor, the leader provides the structure for tasks, and guides, discusses, and asks.

Keywords

• Metaphor, Organization, Leadership, Leader of School