"Kültür Otarşisi" Kavramı Üzerinden Adımlar Dergisinde Yürütülen Faşizm Tartışmaları

İlkay Yurdal

"Kültür Otarşisi" Kavramı Üzerinden Adımlar Dergisinde Yürütülen Faşizm Tartışmaları

Öz

II. Dünya Savaşı’nın etkilerinin doruğa çıktığı 1940’lı yıllar, Türkiye’deki kültür ve siyaset tartışmalarında önemli bir yer tutmaktadır. Faşizmden etkilenen hareketlerin devlet içinde ve devlet dışında yükselişe geçtiği ve yayıncılık alanında da kendini gösterdiği bu dönem, Erken Cumhuriyet döneminin kültür politikalarında gidilen değişiklik ile daha da çatışmalı bir sürece dönüşmüştür. Bürokrasi içinde Hasan Ali Yücel ve Reşat Şemsettin Sirer arasında var olan mücadele, sivil alanda Türkçü-Turancı gruplar ile aydınlanmacı, liberal, sol-sosyalist grupların yürüttükleri polemikler biçiminde kendini göstermiştir. Yurt dışında sosyal bilimler alanında eğitim görüp Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi içinde bir araya gelmiş genç bir akademisyen kuşağının oluşturduğu çevrenin faaliyetleri, dönemin sol tandanslı antifaşist hareketini anlamak açısından hayli önemlidir. Bu çalışmada, bahsedilen çevrenin önemli isimlerinin yayınladığı Adımlar dergisi, faşist görüşleri “kültür otarşisi” kavramı üzerinden eleştiren değerlendirmeleri çerçevesinde ele alınacaktır. Adımlar dergisinin Türkiye’de 1940’lı yıllardaki faşizm karşıtı hareket içerisindeki yeri, Behice Boran ve Muzaffer Şerif Başoğlu’nun başını çektiği tartışmalara odaklanılarak tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Alişoğlu, B. (2021), “Tek Parti Döneminin Düşünsel Ortamı İçinde Sol Basının Yeri” Tarih ve Günce, 9: 425-474
Başoğlu, M.Ş.(1943), “Fikir hayatımızda bir dönme hâdisesi daha: Tahsin Banguoğlu’nun ırkçılığı bırakıp bu sahada hakikatın avukatı kesilişi.”, Adımlar, 8: 277-278
Başoğlu, M.Ş.(1943), “İlimde Gelişmemizin Reel Şartları”, Adımlar, 6: 177-181
Başoğlu, M.Ş.(1943), “Ordinarius Profesör Mustafa Şekip Tunc’a”, Adımlar, 4: 128-129
Başoğlu, M.Ş.(1944), “Fikir Mesullüğü ve Zorba Zihniyeti”, Adımlar, 11: 345-347
Başoğlu, M.Ş.(1944), “Seçkin Adam Düşkünlüğü ve Faşizm”, Adımlar, 9: 281-283
Baştımar, Z.(1943), “Büyük Türk Hümanisti Tevfik Fikret”, Adımlar, 8: 260-262
Belli, M. (2002) İnsanlar Tanıdım: Mihri Belli’nin Anıları, Doğan Kitapçılık, İstanbul

Berkes, N. (1997), Unutulan Yıllar, İletişim, İstanbul
Boran, B. S. (1943), “Hangi Manâda Millî İlim?”, Adımlar, 5: 145-148
Boran, B. S. (1943), “İlim ve Cemiyet”, Adımlar, 1: 17-19
Boran, B. S. (1944), “Kalp Fikir, Gerçek Fikir”, Adımlar, 12: 377-379
Bozok, H. (1944), “Gelenekçiler mi Haklı?”, Adımlar, 11: 370-371
İsimsiz (1943), “Adımlar”, Adımlar, 1: 1-5
Dinçer, H. (2012), “Niyazi Berkes’e Göre Kemalizm ve Çağdaşlaşma”. Yayınlanmamış doktora tezi, A.Ü. Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Ankara.
Ercan, E. E. (2021 ), “Erken Cumhuriyet Döneminde Hümanizma Kavrayışları I: Adımlar Dergisi Hümanizma Anketi”, İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi) 6:163-179
Ercan, E. E. (2021), “Erken Cumhuriyet Döneminde Hümanizma Kavrayışları II: Adımlar Dergisi Hümanizma Anketinin Sonlandırılması” . İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi) , 6 (2), 158-174
Hamilton, R. F. (2003), “American Sociology Rewrites Its History”, Sociological Theory, 21(3), 281–297
Kaçmazoğlu, B. (2015), “Türkiye’de Sosyolojinin 100 Yıllık Birikimi Üzerine Bazı Tespitler”, Sosyoloji Konferansları, 52: 29-55
Kasapoğlu, A. (2011), “Bir Halk Sosyolojisi Örneği Olarak Adımlar Dergisinin Semiyotik İncelemesi” , Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 14 (1) , 134-191
Kayalı, K. (2001), Türk Düşünce Dünyasında Yol İzleri, İletişim, İstanbul
Kaynar, M. K. ve Ak, G. (2016), “Niyazi Berkes ve 1940’lı Yılların Sol Muhalif Dergisi Yurt ve Dünya Birlikteliği”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 16: 325-372
Koçak, O. (2009), “1920’lerden 1970’lere Kültür Politikaları”, Bora, Tanıl–Gültekingil, Murat – Yılmaz, Murat (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce Kemalizm, Cilt: 2, İletişim Yayınları, İstanbul: 370-418
Küçük, Y. (1983), “Cumhuriyet Döneminde Aydınlar ve Dergileri”,Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, Cilt-I, İletişim Yayınları, İstanbul: 138-144
Navora-Yaşın, Y. (2000), “ “Evde Taylorizm”: Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında evişinin rasyonelleşmesi (1928-40)”, Toplum ve Bilim, 84, Bahar: 51-74
Maiocchi, R. (2009), “Fascist Autarky and the Italian Scientists”, Journal of History of Science and Technology , Vol.3, Fall: 62-73
Mumcu, U. (1996), Bir Uzun Yürüyüş, um:ag Vakfı Yayınları Oğuz, M.C. (2015), “Mustafa Şekip Tunç ve Türkiye’de Bergsonculuk”, Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1: 90-109
Oktay, A. (1998), “Türk Solu ve Kültür”, Toplum ve Bilim, 78: 38-58
Oran, B. (1969), “İkinci Dünya Savaşında Türkiye de Siyasal Hayat ve Sağ Sol Akımları”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 24: 227-275
Savi, L. (2015), “Italy’s Autarky- Fashion and Textiles in the Fascist regime”, Dress and Politics. Proceedings of the 2014 Annual Meeting of the ICOM Costume Committee, Nafplion and Athens, Greece, 7-13 September 2014, “Endymatologika”(Costume Studies), Volume V, https://www.academia. edu/9122601/Italy_s_autarky_Fashion_and_Textiles_during_in_the_Fascist_regime
Şenyürek, M. (1943) “Muzaffer Şerif Başoğlu: Irk Psikolojisi. Üniversite Kitabevi, İstanbul, 1943. S.123.”, Adımlar, 2: 74-76
Turner, J. H. (1988), “The Mixed Legacy of the Chicago School of Sociology”, Sociological Perspectives, 31(3), 325–338
Ülken, H. Z. (1943), “İlim Karşısında Tarih II”, Adımlar, 6: 182-185
Ünsaldı, L., & Geçgin, E. (2013), Sosyoloji Tarihi: Dünya’da ve Türkiye’de Heretik Yayınları, Ankara.
Üstel, F. (1994), “1920’li ve 30’lu Yıllarda ‘Milli Musiki’ ve ‘Musiki İnkılabı’”, Defter, 22: 41-53
Vural, M. K. (2018), ““Ankara Çevresi”nin “Ötekileştirilme” Süreci ve Dil-Tarih Tasfiyesi’nin İdeolojik-Düşünsel Arka Planı”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1: 11-44
Yücel, F. (2006), “Türkiye’nin Aydınlanma Sürecinde Çevirinin Rolü”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 2: 207-220

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İlkay Yurdal ^*
0000-0001-8209-129X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

16 Şubat 2022

Kabul Tarihi

26 Mayıs 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 20 Sayı: 79

IZ

https://izlik.org/JA93PR76PL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yurdal, İ. (2022). "Kültür Otarşisi" Kavramı Üzerinden Adımlar Dergisinde Yürütülen Faşizm Tartışmaları. Eğitim Bilim Toplum, 20(79), 38-63. https://izlik.org/JA93PR76PL

AMA

1.Yurdal İ. "Kültür Otarşisi" Kavramı Üzerinden Adımlar Dergisinde Yürütülen Faşizm Tartışmaları. EBT. 2022;20(79):38-63. https://izlik.org/JA93PR76PL

Chicago

Yurdal, İlkay. 2022. “‘Kültür Otarşisi’ Kavramı Üzerinden Adımlar Dergisinde Yürütülen Faşizm Tartışmaları”. Eğitim Bilim Toplum 20 (79): 38-63. https://izlik.org/JA93PR76PL.

EndNote

Yurdal İ (01 Haziran 2022) "Kültür Otarşisi" Kavramı Üzerinden Adımlar Dergisinde Yürütülen Faşizm Tartışmaları. Eğitim Bilim Toplum 20 79 38–63.

IEEE

[1]İ. Yurdal, “‘Kültür Otarşisi’ Kavramı Üzerinden Adımlar Dergisinde Yürütülen Faşizm Tartışmaları”, EBT, c. 20, sy 79, ss. 38–63, Haz. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93PR76PL

ISNAD

Yurdal, İlkay. “‘Kültür Otarşisi’ Kavramı Üzerinden Adımlar Dergisinde Yürütülen Faşizm Tartışmaları”. Eğitim Bilim Toplum 20/79 (01 Haziran 2022): 38-63. https://izlik.org/JA93PR76PL.

JAMA

1.Yurdal İ. "Kültür Otarşisi" Kavramı Üzerinden Adımlar Dergisinde Yürütülen Faşizm Tartışmaları. EBT. 2022;20:38–63.

MLA

Yurdal, İlkay. “‘Kültür Otarşisi’ Kavramı Üzerinden Adımlar Dergisinde Yürütülen Faşizm Tartışmaları”. Eğitim Bilim Toplum, c. 20, sy 79, Haziran 2022, ss. 38-63, https://izlik.org/JA93PR76PL.

Vancouver

1.İlkay Yurdal. "Kültür Otarşisi" Kavramı Üzerinden Adımlar Dergisinde Yürütülen Faşizm Tartışmaları. EBT [Internet]. 01 Haziran 2022;20(79):38-63. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93PR76PL