Türkiye’de Bir Kimlik ve Sermaye Olarak Memleket

Yıl 2026, Cilt: 24 Sayı: 93 , 30 - 58 , 01.04.2026

Mesut Özel

https://izlik.org/JA88WW46YC

Öz

Türkiye’de gerek gündelik gerekse kamusal ilişkilerde memleket üzerinden işlevselleştirilen kimlikler, grupları ve bireyleri hem sınırlandırabilme hem de onlara bunlardan faydalanabilme imkânı sağlayabilmektedir. Bu çalışmada Türkiye toplumsal/siyasal hayatında etno-dinsel/mezhepsel, ideolojik bir çekirdekten sökün eden ve memleket olgusu ve/veya algısı üzerinden billurlaşan bir ayrıcalık/ötekileştirmeye dikkat çekilmektedir.
Kamusal değerlerin dağıtımı/paylaşımı gibi kadim bir siyasi konu/sorunun bir kimlik ve sermaye olarak memleket ve onun işlevleri üzerinden değerlendirilmesi önemli veriler sunar. Bu çalışmada bu tarz bir kimlikleme/ötekileştirmeye odaklanılan bazı nitel araştırmalar değerlendirilmiştir. Ayrıca, Türkiye’de memleket üzerinden işlediği düşünülen ötekileştirmeye ilişkin bazı güncel ampirik veriler de sunulmuştur. Bu amaçla bakan, bakan yardımcısı ve vali gibi önemli kişilerin memleketlerine ilişkin veriler toplanmıştır. Veriler belirli bölge/memleketlere ayrıcalık ve ötekileştirmeyi ampirik olarak da göstermesi açısından çalışmada değerlendirilen nitel çalışmaların bulgularıyla örtüşmektedir. Bulgulara göre bu kişilerin, yarıya yakını Türkiye’nin nüfus olarak en küçük (%8) bölgesi olan Karadenizlilerden oluşmaktadır. Nitel veriler bu durumun siyasi konjonktürle veya masum bir hemşericilikle ilgili olmadığını göstermektedir. Bunların sonucunda Türkiye’de dipten gelen bir mikro milliyetçilik de görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kimlik , memleket , sermaye

Hometown As an Identity and Capital in Turkey

https://izlik.org/JA88WW46YC

Öz

Identities functionalized through hometown in either daily or public relations in Turkey both limit groups and individuals and provide them the opportunity to benefit from them. In this study, attention is drawn to a privilege/marginalization descending from an ethno-religious/sectarian, ideological core in Turkey’s social/political life and crystallizes through the phenomenon and/or perception of hometown.
Consideration of an ancient political issue/problem like distribution/sharing of public values through hometown as an identity and capital, and its functions provides important data. In this study, some qualitative research focusing on this type of identification/othering were evaluated and some actual empirical data on the othering, which operates through hometown, were also presented. Data on the hometowns of important people such as ministers, deputy ministers and governors were collected. The data correspond to the findings of the qualitative research evaluated in terms of showing the privilege and othering of particular regions/hometowns empirically. According to the findings, nearly half of these people are from the Black Sea region, which is the least populated region of Turkey. Qualitative data show that this situation is not related to the political conjuncture or an innocent fellow-townsmenship. Therefore, a micro-nationalism coming from the bottom is also seen in Turkey.

Anahtar Kelimeler

Identity , Hometown , Capital

Kaynakça

• aa.com.tr. (2022). “15-temmuz darbe girişimi; yuksekova ve cizre il oluyor” https://www.aa.com.tr/tr/15-temmuz-darbe-girisimi/yuksekova-ve-cizreil-oluyor/619936, (15/07/2022).
• adalet.gov.tr. (2022). https://www.adalet.gov.tr/zekeriya-birkan, (08.07.2022).
• Ahmed, S. (2014). The Cultural Politics of Emotion (NED-New edition, 2). Edinburgh University Press. http://www.jstor.org/stable/10.3366/j.ctt1g09x4q
• Akgönül, S. (2012). Türkiye rumları: ulus-devlet çağından küreselleşme çağına bir azınlığın yok oluş süreci, Çev. Ceylan Gürman, İletişim: İstanbul
• Anderson, B. (1983). Imagined communities, reflections on the origin and spread of nationalism. London: Verso
• Ayata, A. (1991), Gecekondularda kimlik sorunu, dayanışma örüntüleri ve hemşehrilik, Toplum ve Bilim, S. 51/52, 89-101.
• Ayata, A. (1997). The emergence of ıdentity politics in Turkey. New Perspectives on Turkey, 17, 59-73 doi:10.1017/S0896634600002752
• Baumann, G. (1999). The multicultural riddle. London: Routledge
• Baumann, Z. (2004). Identitiy. conversations with benedetto vecchi. Cambridge: Polity
• Bourdieu, P. (1986). The Forms of Capital. J. G. Richardson (Editör).
• Handbook of theory and research for the sociology of education içinde (s. 241-258). New York: Greenwood Press.
• Bryer, A. (1966). Some notes on the Laz and Tzan (I), Bedi Kartlisa, C: 21–22, 174–195.
• Bryer, A. (1967). Some notes on the Laz and Tzan (II), Bedi Kartlisa, C: 23–24, 161–168.
• Brink-Danan, M. (2012). Jewish life in twenty-first-century Turkey: the other side of tolerance. Indiana University Press. http://www.jstor.org/stable/j.ctt16gz6g1
• Brinkerhoff, Derick. W. & Arthur A. Goldsmith (2002). Clientelism, Patrimonialism and Democratic governance: an overview and framework for assessment and programming.
• Doğan, S. (2016). Mahalledeki akp, parti işleyişi, taban mobilizasyonu ve siyasal yabancılaşma. İstanbul: İletişim.
• Erdoğan, H. ve Pişkin, Ç. (2020). Demokrat parti dönemi iktidar-muhalefet çekişmesinin bir ürünü: Nevşehir’in il, Kırşehir’in ilçe olması. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 10(2), 577-590.
• Eriksen, T. H. (2010). Ethnicity and Nationalism: Anthropological Perspectives. Pluto Press. https://doi.org/10.2307/j.ctt183h0h1
• Erikson, H. E. (1950). Childhood and society. New York: W. W. Norton.
• Field, J. (2003). Social capital. London: Routledge.
• Foote, N. N. (1951). Identification as the basis for a theory of motivation. American Sociological Review, 16(1), 14–21. https://doi.org/10.2307/2087964
• Gellner, E. (1983). Nations and Nationalism. Oxford: Basil Blackwell.
• Gleason, P. (1983). Identifying ıdentity: a semantic history. The Journal of American History, 69(4), 910–931. https://doi.org/10.2307/1901196
• Goffman, E. (1968). Stigma notes on the management of spoiled ıdentity. London: Penguin.
• Goffman, E.(1972). Encounters. London: Penguin.
• Gürses, H. (2000) Kimlik Kavramı Üzerine Düşünceler, Yeni bir sol tahayyül için içinde (der. Tanıl Bora), Birikim Yaynıları, İstanbul
• Hall, S. (1990). Cultural Identity and Diaspora. J. Rutherford. Identity: community, culture and difference içinde. London: Lawrence and Wishart Pub.
• Hall, S. (2003). The Question of Cultural Identity. S. Hall, D. Held ve T. McGrew. Modernity and ıts futures içinde. Cambridge: Blackwell.
• Huntington, S. P. (1965). Siyasal Gelişme ve Siyasal Bozulma. (Çev. E. Özbudun), AÜHF Dergisi, 22 (23), 55-107.
• Heidegger, M. (1957) 1969. Identity and difference, translated by J. Stambaugh. New York: Harper & Row.
• İbn Haldun. (2004), Mukaddime 1. (çev. Süleyman Uludağ). Üçüncü Basım, İstanbul: Dergâh Yayınları.
• icisleri.gov.tr, (2022). “valilikler” https://www.icisleri.gov.tr/valilikler (28.06.2022).
• icisleri.gov.tr, (2022). “turkiyenin-nufus-haritasi” https://www.icisleri.gov.tr/turkiyenin-nufus-haritasi10072021#:~:text=Marmara’y%C4%B1%2C%20267.637%20ki%C5%9Fi%20ile,ise%2088.511%20ile%20G%C3%BCneydo%C4%9Fu%20Anadolu (28.06.2022)
• Kellner, D. (1992).Popular Culture and the Construction of Postmodern Identities, (Der) Scott Lash ve Jonathan Friedman, Modernity and ıdentity, Oxford: Blackwell.
• Koçoğlu, Y. (2004). Azınlık gençleri anlatıyor, Metis: İstanbul
• Kurtoğlu, A. (2004). Hemşehrilik ve şehirde siyaset: Keçiören örneği, İstanbul: İletişim.
• Kurtoğlu, A. (2005). Mekansal bir olgu olarak hemşehrilik ve bir hemşehrilik mekânı olarak dernekler, European Journal of Turkish Studies, Thematic Issue N°2- Hometown Organisations in Turkey, URL: http://www.ejts.org/document375.html
• Lewis, B. (2012). Notes on a century: reflections of a Middle East historian. New York: Viking
• memurlar.net. (2020). “makam-sahibi-olmak-icin-ya-imam-hatipli-ya-datrabzonlu-olacaksin” https://www.memurlar.net/haber/873915/makamsahibi-olmak-icin-ya-imam-hatipli-ya-da-trabzonlu-olacaksin.html, (02/12/2020)
• Marx, K. (2010). A Contribution to the Critique of Political Economy. In: Sitton, J.F. (eds) Marx today. Palgrave Macmillan, New York. https://doi.org/10.1057/9780230117457_5
• Marx, K. (1963). Theories of surplus-value. (Translated by Emile Burns), Moscow: Progress Publishers.
• Marx, K., Engels, F. 1875 (1970). Marx/Engels selected works, volume three, Moscow: Progress Publishers.
• Marx, K. (1977). Economic and Philosophic Manuscripts of 1844. Moscow: Progress Publishers.
• Meeker, M. E. (1971). The Black Sea Turks: some aspects of their ethnic and cultural background. International Journal of Middle East Studies, 2(4), 318–345.
• mevzuat.gov.tr. (2022). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/19.5.3.pdf, (16.07.2022)
• Nora, P. (1996). Realms of memory: rethinking the french past, New York: Columbia University Press
• Oxford, (2022). “identity” https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/identity?q=identity (19.06.2022).
• Oxford, (2022). “ethnic” https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/ethnic_2?q=ethnics (19.06.2022).
• Özel, M. (2021). Toplumsal ve siyasal bir ilişki tipi olarak kayırmacılık ve bazı yeni kavramsallaştırmalar. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 24 (3), 64-97. DOI: 10.18490/sosars.1014214
• Reber, S. A. (1985). The penguin dictionary of psychology, Penguin Books: London.
• Renan, E. (1882-2018). What is a nation?: and other political writings. New York: Columbia Uni.
• Ritter, L. Ve Sivaslian, M. (2013). Kılıçartıkları: Türkiye’nin gizli ve müslümanlaşmış Ermenileri, çev. Alev Er, Hırant Dink Vakfı Yayınları: İstanbul
• Sen, A. (2006). Identity and violence: The illusion of destiny. New York: W.W. Norton & Co
• Smith, A.D. (1986). The ethnic origins of nations. Oxford: Blackwell Publishing.
• Smith, A.D. (1991) National ıdentitiy, London: Penguin Books.
• Simmel, G. (1906). The Sociology of Secrecy and of Secret Societies. American Journal of Sociology, 11(4), 441–498. http://www.jstor.org/stable/2762562
• Simmel, G. (1950). The Sociology of Georg Simmel. (Trans. & Ed. Kurt H. Wolff). New York: Free Press
• Stat, A. D. (2003). A student’s dictionary of psychology, Taylor and Francis: Hove.
• Stratton, P ve Hayes, N. (1993). A student’s dictionary of psychology, Hodder Headline PLC: London.
• tccb.gov.tr, (2022). “kabine” https://www.tccb.gov.tr/kabine/ (28.06.2022).
• tuik.gov.tr, (2022). “Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari“ https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-SistemiSonuclari-2021-45500 (28.06.2022)
• Ture. K. & Hamilton, C. V. (1967). Black Power, the politics of liberation in America, New York: A Division of Random House
• Turgut, T. & Çelik, Ç. (2021). Kürt gençlerinin etnik sınırlar algısı ve damgayla başa çıkma stratejileri. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 24(3), 98-134.
• Türker, N.(2015). Vatanım yok memleketim var, İstanbul Rumları: mekânbellek-ritüel, İletişim: İstanbul
• Uçar, M. (2008). Ulusallıktan post-ulusallığa geçiş sürecinde enformel dayanışma ağları: Çorum örneği, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Sosyal Bilimler Enstitüsü
• Ünlü, B. (2018). Türklük sözleşmesi, oluşumu, işleyişi ve krizi, Ankara: Dipnot Young, M. (1958). The rise of the meritocracy 1870-2033. Middlasex: Penguin Books
• YSK. (2022). https://sonuc.ysk.gov.tr/sorgu, Erişim tarihi: 01.07.2022
• Vimeo (2022). https://vimeo.com/92709274, (25/08/2022)
• Wallerstein, I. (1987). The Construction of Peoplehood: Racism, Nationalism, Ethnicity. Sociological Forum, 2(2), 373-388. http://www.jstor.org/stable/684478
• Walzer, M. (1994). Multiculturalism: examining the politics of recognition, ed. A. Gutmann, Princeton: Princeton University Press.
• Weber, M. 1968 (1922). Economy and society. (Ed. G. Roth and C. Wittich), New York: Bedminster Press.
• Weber, M. 1992 (1905). The Protestant ethic and the spirit of Capitalism, Translated by Talcott Parsons, London: Routledge.