Freire ve Rancière ile Özgürleşmeyi Yeniden Düşünmek: Şey-Merkezli Bir Pedagoji Savunusu

Öz

Bu makalede, Paulo Freire’nin yapıtının ve daha genel olarak her türlü eleştirel pedagojinin arkasındaki yaşamsal bir varsayımla, yani eğitimin temelde özgürleşmeyle ilgili olduğu inancıyla eleştirel biçimde hesaplaşıyorum. Asıl amacım, Freire’nin yapıtının özgün esin kaynağına sadık kalan, fakat aynı zamanda onu yeni bir yöne taşıyan çağdaş bir eleştirel pedagoji tasarlamaktır. Daha açık söylersek, Freire’i Jacques Rancière ile karşı karşıya getiriyorum. Rancière’in eğitim üzerine çalışması da bütünüyle özgürleşme fikrine dayanır. Freire ile Rancière için okuryazarlığa giriş pratiği, eğitimdeki özgürleştirici anı anlamak bakımından arketipsel bir model olarak görülebilir. Her ikisi için de eğitimsel pratikler asla tarafsız değildir; çünkü bunlar ortak dünyamızın kaderi üzerinde büyük ölçüde belirleyicidir. Her iki düşünürün konumlarındaki benzerlikler ve farklılıklar üzerine düşünerek, eleştirel pedagojinin şey-merkezli bir pedagoji olarak kavranmasını önereceğim. Bu doğrultuda, öğretmen-merkezli ve öğrenci-merkezli yaklaşımlar arasındaki tartışmada açık bir konum alıyorum. Rancière’e göre özgürleşmeyi mümkün kılan şey, bir “şey”e, yani üzerinde çalıştığımız konuya tam adanmışlıktır. Freire’nin özgürleştirici eğitim savunusuna karşı, Rancière’le birlikte eğitimsel özgürleşmenin önemini vurguluyorum.

Anahtar Kelimeler

• Eleştirel pedagoji
• Freire
• Rancière
• özgürleşme
• okuryazarlığa giriş

Rethinking emancipation with Freire and Rancière: A plea for a thing-centred pedagogy

Öz

In this article, I critically engage with a vital assumption behind the work of Paulo Freire, and more generally behind any critical pedagogy, viz. the belief that education is fundamentally about emancipation. My main goal is to conceive of a contemporary critical pedagogy which stays true to the original inspiration of Freire’s work, but which at the same time takes it in a new direction. More precisely, I confront Freire with Jacques Rancière. Not only is the latter’s work on education fully predicated on the idea of emancipation. For both Freire and Rancière, literacy initiation practice can be seen as an archetypical model for understanding the emancipatory moment in education. For both, educational practices are never neutral, as they decide to a great extent on the fate of our common world. Reflecting on similarities and differences in both their positions, I will propose to conceive of critical pedagogy in terms of a thing-centred pedagogy. As such, I take a clear position in the discussion between teacher- and student-centred approaches. According to Rancière, it is the full devotion to a ‘thing’, i.e. to a subject matter we study, which makes emancipation possible. Over and against Freire’s defense of emancipatory education, I highlight with Rancière the importance of educational emancipation.