İstisnai Zamanlarda Eylem: Güney Afrika ve Guatemala Örnekleri Üzerinden Geçiş Dönemi Adaletine Siyasal Yaklaşım
Öz
İç savaşlar, soykırımlar ve Apartheid gibi yaygın ve sistematik insan hakları ihlalleri gibi sorunları aşmak üzere işletilen geçiş dönemi adaleti, alana hakim olan hukuki yaklaşımların etkisiyle kendine özgü hukuki mekanizmalar aracılığıyla yukarıdan aşağıya bir değişim hedeflemektedir. 1980’lerden itibaren hem uygulama hem de akademik alan olarak gelişirken geçiş dönemi adaletini süreçlerinde yerel aktörlerin katılımı merkezi bir sorun olarak ele alınsa da dillendirilen öneriler bu aktörlerin süreçlerde ancak pasif bir bulunma (attendance) halini destekler şekilde sınırlı kalmaktadır. Bu makale, Güney Afrika ve Guatemala’da yürütülmüş geçiş dönemi adaletinin mekanizmalarından biri olan hakikat komisyonlarındaki katılımla ilgili sorunlara, dışlamalara ve gizliliğe odaklanarak, pasif bulunmadan aktif katılıma (participation) geçişin imkanlarını aramak üzere geçiş dönemi adaletine siyasi bir yaklaşımın benimsenmesini önermektedir. Schmitt’in siyaset kavramsallaştırmasından yola çıkarak, barış müzakerelerini geçiş dönemi adaletinin belirleyici karar anı olarak tanımlanmaktadır. Schmitt’in çerçevesi aktif katılım için sınırlı bir rehberlik sunduğu için bu çalışma Arendt’in siyasal kavrayışı ile bu sınırların aşılabilmesi imkanlarını aramaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Andreieu, K. (2013). Political liberalism after mass violence John Rawls and a ‘theory’ of transitional justice. İçinde S. Buckley-Zistel, T. Koloma Beck, C. Braun, & F. Mieth (Ed.), Transitional Justice Theories (1. bs.). Routledge.
- Andrieu, K. (2010). Civilizing Peacebuilding: Transitional Justice, Civil Society and the Liberal Paradigm. Security Dialogue, 41(5), 537-558. https://doi.org/10.1177/0967010610382109
- Arendt, H. (2010). The Human Condition (M. Canovan, Ed.; 2. bs.). Univ. of Chicago Press.
- Arriaza, L. J., & Roht-Arriaza, N. (2010). Weaving a Braid of Histories: Local Post-Armed Conflict Initiatives in Guatemala. İçinde R. Shaw, L. Waldorf, & P. Hazan (Ed.), Localizing Transitional Justice: Interventions and Priorities after Mass Violence. Stanford University Press (Bibliovault).
- Arthur, P. (2009). How “Transitions” Reshaped Human Rights: A Conceptual History of Transitional Justice. Human Rights Quarterly, 31(2), 321-367. https://doi.org/10.1353/hrq.0.0069
- Chapman, A. R., & Ball, P. (Patrick D. (2001). The Truth of Truth Commissions: Comparative Lessons from Haiti, South Africa, and Guatemala. Human Rights Quarterly, 23(1), 1-43. https://doi.org/10.1353/hrq.2001.0005
- Commission for Historical Clarificatiol. (1999). Guatemala: Memory of Silence: Tz’inil Na “Tab” Al: Report of the Commission for Historical Clarification: Conclusions and Recommendations. Commission for Historical Clarification.
- De Greiff, P. (2020). 1. Theorizing Transitional Justice. İçinde R. Nagy, Transitional Justice (ss. 31-77). New York University Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Barış Çalışmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Damla Kuru
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
1 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
24 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
23 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 94