Yargıçların Sosyal Rolü ve Yükümlülükleri

Öz

"Sosyal rol" kavramı, son dönemlerde felsefenin bir dalı olarak "etik" ve özel olarak akademik hukuk disiplininin bir dalı olarak "hukuk etiği" çalışmalarında ele alınan konulardan birisi haline gelmiştir. Bu bağlamda yargıçların sosyal rolleri, bu rolü belirleyen normlar ve bu normlardan kaynaklanan yükümlülükler hukuk felsefesi içerisinde içindeki çeşitli hukuk kavrayışları bağlamında tartışılmaktadır. Bu çalışmada bir sosyal rol olarak yargıçlık kapsayıcı hukuki pozitivist perspektif bağlamında ortaya konulacaktır. Bu bağlamda yargıçların sosyal rolleriyle ilintili hukuka başvurma, hukuku koruma, hukuku düzeltme yükümlülükleri ele alınacaktır. Yargıçların hukuku koruma yükümlülükleri bağlamında bağımsızlık, tarafsızlık ve bütünlük değerlerine analiz edilecektir. Ancak söz konusu üç yükümlülük kategorisine geçmeden önce sosyal rol kavramı üzerine yapılmış olan analizlere kısaca ortaya konulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• sosyal rol
• içsel bakış açısı
• kötü adam
• yargı etiği
• bağımsızlık
• tarafsızlık
• bütünlük

The Social Role and the Obligations of Judges

Öz

"Sosyal rol" kavramı, son dönemlerde felsefenin bir dalı olarak "etik" ve özel olarak akademik hukuk disiplininin bir dalı olarak "hukuk etiği" çalışmalarında ele alınan konulardan birisi haline gelmiştir. Bu bağlamda yargıçların sosyal rolleri, bu rolü belirleyen normlar ve bu normlardan kaynaklanan yükümlülükler hukuk felsefesi içerisinde içindeki çeşitli hukuk kavrayışları bağlamında tartışılmaktadır. Bu çalışmada bir sosyal rol olarak yargıçlık kapsayıcı hukuki pozitivist perspektif bağlamında ortaya konulacaktır. Bu bağlamda yargıçların sosyal rolleriyle ilintili hukuka başvurma, hukuku koruma, hukuku düzeltme yükümlülükleri ele alınacaktır. Yargıçların hukuku koruma yükümlülükleri bağlamında bağımsızlık, tarafsızlık ve bütünlük değerlerine analiz edilecektir. Ancak söz konusu üç yükümlülük kategorisine geçmeden önce sosyal rol kavramı üzerine yapılmış olan analizlere kısaca ortaya konulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• sosyal rol
• içsel bakış açısı
• kötü adam
• yargı etiği
• bağımsızlık
• tarafsızlık
• bütünlük

Kaynakça

1. Aktaş, Sururi, “Pozitif Hukukta Boşluk Kavramı”, Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 14, S. 1-2, 2010, s. 1-28. Aktaş, Sururi, “Hukukta Yorum Çabaları”, Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 15, S. 3-4, 2011, s. 1-33. Aral, Vecdi, Hukuk ve Hukuk Bilimi Üzerine, Filiz Kitapevi, İstanbul 1991.
2. Austin, John, The Province of Jurisprudence Determined, Editör, Wilfrid E. Rumble, Cambridge University Press, Cambridge 2001.
3. Aydın, Melike Belkıs, “Gustav Radbruch Düşüncesinde Dönemsel Vurgu Değişimi”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C. LXXIII, S. 2, 2016, s. 7-28.
4. Barber, Alex/Cordell, Sean, “An Overview of Social Roles and Their Ethics”, The Ethics of Social Roles, Editörler, Alex Barber/Sean Cordell, Oxford University Press, Oxford 2023, s. 1-22.
5. Bentham, Jeremy, Of Laws General, The Athlone Press, Birleşik Krallık University of London, 1970.
6. Birleşmiş Milletler, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, https://www.ohchr.org/sites/default/files/UDHR/Documents/UDHR_Translations/trk.pdf, E.T. 12.10.2023.
7. Birleşmiş Milletler, Bangalore Yargı Etiği, https://www.hsk.gov.tr/Eklentiler/Dosyalar/4a92e0cc-e94b-4912-aaf9-5dfc5b885e98.pdf, E.T. 5.5.2023.
8. Bix, Brian, “H.L.A. Hart and the “Open Texture” of Language”, Law and Philosophy, C. 10, S. 1, 1991, s. 51-72.

9. Bix, Brian, Law, Language, and Legal Determinacy, Oxford University Press, Oxford 1993.
10. Bix, Brian, A Dictionary of Legal Theory, Oxford University Press, Oxford 2009.
11. Bix, Brian, Jurisprudence: Theory and Context, 7. Bası, Sweet&Maxwell, Birleşik Krallık 2015.
12. Britannica Encyclopaedia Editörleri, “Learned Hand”, Encyclopedia Britannica, https://www.britannica.com/biography/Learned-Hand, E.T. 11.03. 2024
13. Brunning, Luke, “Virtuous Chaleleans-Social Roles, Integrity, and the Value of Compartmentalization”, The Ethics of Social Roles, Editörler, Alex Barber/Sean Cordell, Oxford University Press, Oxford 2023, s. 298-319.