Araştırma Makalesi

Afrika İnsan Hakları Sisteminde Yerli Halkların Toprak Talepleri: Endorois (2010) ve Ogiek (2017 & 2023) Kararlarının Karşılaştırılması

Cilt: 29 Sayı: 1 20 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Afrika İnsan Hakları Sisteminde Yerli Halkların Toprak Talepleri: Endorois (2010) ve Ogiek (2017 & 2023) Kararlarının Karşılaştırılması

Öz

Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesinin 2023 Ogiek kararı, bölgesel bir yargı organı tarafından yerli halkların lehine ilk kez alındığı için emsal teşkil etmektedir. Kararın bu niteliği, çalışmanın Kenya’daki yerli halkların toprak taleplerinin Afrika İnsan Hakları Sisteminin ana aktörleri tarafından nasıl yönetildiği ve sistemde yerli halkların toprak taleplerine ilişkin nasıl bir tutum değişikliği yaşandığı sorularına cevap aramasına neden olmuştur. Çalışma, birincil ve ikincil kaynaklardan yararlanarak konuya ilişkin hukuki kararları analiz eden nitel araştırma yöntemini kullanmaktadır. Çalışmada Sistemde yerli halkların toprak taleplerine olan yaklaşımı gösteren kararlar kapsamında (Afrika Mahkemesinin/Afrika Komisyonunun) Endorois ve Ogiek kararları karşılaştırılmaktadır. Sonuç olarak Endorois (2010) ve Ogiek (2017&2023) kararlarının benzer yönleri; hukuki dayanakları ve yükümlülükler şeklindedir. Kararların farklı yönleri; kararı veren aktör, tazminat kararının nicel olarak verilmesi, vurgulanan haklar olmak üzere sıralanabilmektedir. Neticede her bir karar ilgili yerli halkın koşullarına göre alınsa da Afrika’da yerli halkların toprak haklarına ilişkin mülkiyet hakkının kolektif bir hak olarak değerlendirilmesine ilişkin tutumun güçlendiği saptanmaktadır. Ayrıca yerli halkların haklarına ilişkin insan hakları sisteminde alınabilecek aksiyonların ilgili devlet hükûmetlerine karşı tazminat kararı almak yönünde yoğunlaştığı fark edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, “Afrika İnsan ve Halkların Hakları Anlaşması (Afrika Anlaşması)”, https://achpr.au.int/en/charter/african-charter-human-and-peoples-rights, E.T. 23.01.2024.
  2. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu, “27st Activity Report of The African Commission on Human And Peoples’ Rights (ACHPR) Submitted in Accordance With Article 54 of The African Charter on Human and Peoples’ Rights”, https://archives.au.int/bitstream/handle/123456789/5354/27th%20Actvitiy%20Report_E.pdf?sequence=1&isAllowed=y, E.T. 20.01.2025.
  3. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Mahkemesi, “Ogiek Kararı”, 006/2012, 2019, https://www.african-court.org/cpmt/details-case/0062012, E.T. 08.08.2024.
  4. Afrika Komisyonu Çalışma Grubu, “Report Of the African Commission’s Working Group Of Experts on Indigenous Populations/Communities”, https://www.iwgia.org/images/publications/African_Commission_book.pdf, E.T. 08.08.2024.
  5. Altınçelep, Buket, “Indigenous People and Human Security: The Case Of Ogiek Community in Kenya”, Akdeniz Havzası ve Afrika Medeniyetleri Dergisi, S. 2, (2023), https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3569044. E.T. 29.04.2025.
  6. Amao, Olufemi, “The African Regional Human Rights System”, International Human Rights Law: Six Decades After The UDHR and Beyond, Editör, Manisuli Ssenyonjo, Routledge, London 2010, s. 235- 253.
  7. Barume, Albert Kwokwo, “Indigenous Battling For Land Rights: The Case Of The Ogiek Of Kenya, in International Law And Indigenous Peoples”, International Law and Indigenous Peoples, Editör, Joshua Castellino, Martinuus Nijhoff Publishers, Boston 2005, s. 365- 392.
  8. Barume, Albert Kwokwo, Land Rights Of Indigenous Peoples in Africa, IWGIA, Copenhagen 2010.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk ve Beşeri Bilimler, Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

16 Mart 2025

Kabul Tarihi

30 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 29 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Sapmaz, H. (2025). Afrika İnsan Hakları Sisteminde Yerli Halkların Toprak Talepleri: Endorois (2010) ve Ogiek (2017 & 2023) Kararlarının Karşılaştırılması. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 29(1), 137-164. https://doi.org/10.60002/ebyuhfd.1658719
AMA
1.Sapmaz H. Afrika İnsan Hakları Sisteminde Yerli Halkların Toprak Talepleri: Endorois (2010) ve Ogiek (2017 & 2023) Kararlarının Karşılaştırılması. Erzincan-HFD. 2025;29(1):137-164. doi:10.60002/ebyuhfd.1658719
Chicago
Sapmaz, Hande. 2025. “Afrika İnsan Hakları Sisteminde Yerli Halkların Toprak Talepleri: Endorois (2010) ve Ogiek (2017 & 2023) Kararlarının Karşılaştırılması”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29 (1): 137-64. https://doi.org/10.60002/ebyuhfd.1658719.
EndNote
Sapmaz H (01 Haziran 2025) Afrika İnsan Hakları Sisteminde Yerli Halkların Toprak Talepleri: Endorois (2010) ve Ogiek (2017 & 2023) Kararlarının Karşılaştırılması. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29 1 137–164.
IEEE
[1]H. Sapmaz, “Afrika İnsan Hakları Sisteminde Yerli Halkların Toprak Talepleri: Endorois (2010) ve Ogiek (2017 & 2023) Kararlarının Karşılaştırılması”, Erzincan-HFD, c. 29, sy 1, ss. 137–164, Haz. 2025, doi: 10.60002/ebyuhfd.1658719.
ISNAD
Sapmaz, Hande. “Afrika İnsan Hakları Sisteminde Yerli Halkların Toprak Talepleri: Endorois (2010) ve Ogiek (2017 & 2023) Kararlarının Karşılaştırılması”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29/1 (01 Haziran 2025): 137-164. https://doi.org/10.60002/ebyuhfd.1658719.
JAMA
1.Sapmaz H. Afrika İnsan Hakları Sisteminde Yerli Halkların Toprak Talepleri: Endorois (2010) ve Ogiek (2017 & 2023) Kararlarının Karşılaştırılması. Erzincan-HFD. 2025;29:137–164.
MLA
Sapmaz, Hande. “Afrika İnsan Hakları Sisteminde Yerli Halkların Toprak Talepleri: Endorois (2010) ve Ogiek (2017 & 2023) Kararlarının Karşılaştırılması”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 29, sy 1, Haziran 2025, ss. 137-64, doi:10.60002/ebyuhfd.1658719.
Vancouver
1.Hande Sapmaz. Afrika İnsan Hakları Sisteminde Yerli Halkların Toprak Talepleri: Endorois (2010) ve Ogiek (2017 & 2023) Kararlarının Karşılaştırılması. Erzincan-HFD. 01 Haziran 2025;29(1):137-64. doi:10.60002/ebyuhfd.1658719

creative-commons.jpgBu Eser Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır.