İflâsın Açılmasının İtirazın İptali Davasına Etkisi

Yıl 2025, Cilt: 29 Sayı: 2, 1373 - 1407, 22.12.2025

Ayça Handan Atakul Özata

https://doi.org/10.60002/ebyuhfd.1735190

Öz

İflas kararı, icra takipleri ve hukuk davalarının birçoğu üzerinde önemli sonuçlar meydana getirmektedir. İflâs kararı ile birlikte hukuk davalarında meydana gelen sonuçlar, itirazın iptali davası için de geçerlidir. İflâsın, itirazın iptali davasına olan etkisi hakkında daha detaylı bir inceleme yapabilmek için iflâs eden tarafın icra takibindeki konumu ve bu davanın derdest olup olmaması şeklinde bir sınıflandırma yapılabilir. Bu sınıflandırmanın tercih edilmesinin iki önemli sebebi vardır. Öncelikle müflis, icra takibinde alacaklı ise, bu durumda takipler durmayacak ve vadesi gelen alacaklar için dava açılabilecektir. Ancak derdest bir dava müflisin konumu önemli olmaksızın her hâlükârda duracaktır. Bu sınıflandırmanın tercih edilmesinin diğer bir sebebi, itirazın iptali davası, iş, ticari veya tüketici niteliğinde ise, arabuluculuğa başvurmanın dava şartı olmasıdır. Şöyle ki müflis takibin alacaklısı ise, iflâs idaresi masa alacakları hakkında sulh olma yetkisi kapsamında belli miktara kadar olan uyuşmazlıklar için dava açmadan önce arabuluculuğa başvurabilir. Müflis takibin borçlusu ise, itirazın iptali davasına konu alacağın kısmen ya da tamamen reddi sonucunda itirazın iptali davası, kayıt kabul davasına dönecektir. Kayıt kabul davası zorunlu arabuluculuğa tabi olmamakla birlikte ihtiyari arabuluculuk süreci işletilebilir. Ancak Yargıtay ve bölge adliye mahkemeleri, iflâs idaresinin sulh olma yetkisinin müflisin alacakları için olacağına, iflâs alacaklarının burada değerlendirilemeyeceğine, önceden reddedilen alacak için iflâs idaresinin anlaşmaya varmasının masanın menfaatine olamayacağına ilişkin kararlar vermektedir. Bu durum tarafların iradelerini sınırlandırmanın yanı sıra iflâs idaresinin arabuluculuk faaliyetine katılma yetkisinin yalnızca müflisin alacakları bakımından olabileceğinin kabulü taraflar arasındaki menfaat dengesini bozmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İtirazın iptali davası , iflâs kararı , iflâs idaresi , dava takip yetkisi , kayıt kabul davası , arabuluculuk

The Effect of Bankruptcy Proceedings on Actions for Annulment of Objection

Öz

The bankruptcy decision yields significant legal consequences across a wide range of enforcement proceedings and civil lawsuits. These consequences also extend to actions for the annulment of objection. In order to conduct a more detailed analysis of the impact of bankruptcy on the action for annulment of objection, a classification may be made based on the bankrupt party’s position in the enforcement proceedings and whether the case is pending or not. There are two primary reasons for adopting this classification. First, if the bankrupt is a creditor in the enforcement proceedings, the enforcement process will not be suspended, and lawsuits may still be brought for due receivables. However if the action is already pending, it will be suspended regardless of the bankrupt's procedural position. The second reason relates to mandatory mediation, which is a procedural requirement in disputes of a labor, commercial or consumer nature. Specifically if the bankrupt is the creditor in the enforcement proceeding, the bankruptcy administration may apply for mediation prior to filing a lawsuit, for disputes under a certain monetary threshold, within the scope of its authority to settle estate receivables. Conversely, if the bankrupt is the debtor, and the claim underlying the annulment of objection is partially or fully rejected, the proceeding effectively transforms into a proof of claim case. While this type of proceeding is not subject to mandatory mediation, parties may nevertheless opt to pursue voluntary mediation. Nonetheless, the Court of Cassation and regional appellate courts have consistently held that the authority of the bankruptcy administration to reach settlements is confined to estate receivables, and does not extend to claims against the estate. These rulings emphasize that it would not be in the interest of the bankruptcy estate for the administration to settle a previously rejected claim. This restrictive approach not only limits the parties' procedural autonomy but also disrupts the balance of interests by interpreting the administration’s authority to participate in mediation as applicable solely to claims held by the bankrupt and not those directed against the estate.

Anahtar Kelimeler

Annulment of objection , bankruptcy decision , bankruptcy administration , authority to conduct legal proceedings , proof of claim , mediation

Kaynakça

• Akil, Cenk, “Dava Yetkinliği”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S. 36, 2018, s. 1-20.
• Ansay, Sabri Şakir, Hukuk İcra ve İflâs Usulleri, 5. Bası, İstiklâl Matba- ası, Ankara 1960.
• Albayrak, Hakan, İflasın Kaldırılması, Yetkin Yayınları, Ankara 2007.
• Altay, Sümer, Türk İflas Hukuku, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2004.
• Arar, Kemal, İcra ve İflâs Hükümleri Cilt 2, İdeal Matbaası, Ankara 1945.
• Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder/Taşpınar Ayvaz, Sema/Hanağası, Emel, İcra ve İflâs Hukuku, 8. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2022.
• Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder/Taşpınar Ayvaz, Sema/Hanağası, Emel, Medeni Usûl Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara 2023. (Kısaltma: Arslan ve diğerleri, Medenî Usûl)
• Aşık, İbrahim/Oruç, Yakup/Tok, Ozan/Saçar, Ömer Faruk/Aşit, Recep, İcra ve İflâs Hukuku, 3. Baskı, Seçkin Yayınları, Ankara 2024.
• Atalı, Murat/Ermenek, İbrahim/Erdoğan, Ersin, İcra ve İflâs Hukuku, 8. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2024.
• Atıcı, Cansu, Medeni Usûl Hukukunda Dava Ehliyeti, Seçkin Yayınları, Ankara 2021.
• Başözen, Ahmet, Müflisin Tasarruf Yetkisi, Turhan Kitabevi, Ankara 2005.
• Berkin, Necmeddin, İcra Hukuku Dersleri, Hamle Matbaası, İstanbul 1969.
• Berkin, Necmeddin, İflâs Hukuku, 4. Bası, Fakülteler Matbaası, İstanbul 1972. (Kısaltma: Berkin, İflâs)
• Bilgen, Mahmut, İflâs Davaları, Adalet Yayınları, Ankara 2008.
• Börü, Levent, Medenî Usûl Hukukunda Davaya Vekâlet Ehliyeti, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi SBE, Ankara 2006. (Kısaltma: Börü, Vekâlet)
• Börü, Levent, “Sıfat ve Dava Takip Yetkisi”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, C. 27, S. 3, 2011, s. 249-278. (Kısaltma: Börü, Dava Takip Yet- kisi)
• Börü, Levent, Dava Konusunun Devri, Yetkin Yayınları, Ankara 2012.
• Budak, Ali Cem/Karaaslan, Varol, Medeni Usûl Hukuku, 8. Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul 2024.
• Coşkun, Mahmut, İcra ve İflâs Kanunu Cilt 4, 7. Baskı, Seçkin Yayınları, Ankara 2021. (Kısaltma: Coşkun, Cilt 4)
• Coşkun, Mahmut, Hacizde ve İflasta Sıra Cetveli, 2. Baskı, Seçkin Ya- yınları, Ankara 2023.
• Coşkun, Mahmut, İtirazın İptali Menfi Tespit ve İstirdat Davaları, 9. Baskı, Seçkin Yayınları, Ankara 2023. (Kısaltma: Coşkun, İtirazın İptali)
• Deren Yıldırım, Nevhis, Türk, İsviçre ve Alman Medeni Usul Huku- kunda Kesin Hükmün Sübjektif Sınırları, Alfa Basım Yayım Dağıtım, İs- tanbul 1996.
• Deynekli, Adnan/Kısa, Sedat, İtirazın İptali Davaları, 3. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara 2013.
• Dür, Orhan, “Tüketici Uyuşmazlıkları Çözümünde Özel Dava Şartları ve İlamsız İcra Takibi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S. 48, 2021, s. 217-244.
• Ekmekçi, Ömer/Özekes, Muhammet/Atalı, Murat/Seven, Vural, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk, 2. Baskı, On İki Levha Yayınları, İstan- bul 2019.
• Elgün Toğrul, Emel Şeyda, Medenî Usûl Hukukunda Dava Ehliyeti, Yet- kin Yayınları, Ankara 2021.
• Erdem, Murat, İcra ve İflâs Hukukunda İtirazın İptali Davası, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi SBE, 2010.
• Erdönmez, Güray, İflâsta Alacaklılar Toplanmasının Yetkileri, Legal Ya- yıncılık, İstanbul 2005.
• Eriş, Gönen, “Ödeme Emrine İtirazın İptali Davası ve Bazı Sorunlar”, An- kara Barosu Dergisi, S. 5, 1977, s. 822-841.
• Eriş, Gönen, Uygulamalı İflas ve Konkordato Hukuku, Aydın Yayınları, Ankara 1991.(Kısaltma: Eriş, İflas)
• Ermenek, İbrahim, Medenî Usul Hukukunda Davaların Birleştirilmesi ve Ayrılması, Yetkin Yayınları, Ankara 2014.
• Ermenek, İbrahim/Azaklı Arslan, Betül, “İcra ve İflas Hukuku Açısın- dan Ticari Davalarda Arabulucuya Başvuru Zorunluluğu (TTK m 5/A)”, Türkiye Barolara Birliği Dergisi, S. 148, 2020, s. 135-196.
• Eroğlu, Orhan, “İflâsta Sıra Cetveline İtiraz Davası (İflâsta Kayıt Kabul Davası)”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 144, 2019, s. 173-212.
• Görgün, Şanal/Börü, Levent/Kodakoğlu, Mehmet, İcra ve İflâs Hukuku, 4. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2023.
• Görgün, Şanal/Börü, Levent/Kodakoğlu, Mehmet, Medenî Usûl Hu- kuku, 12. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2023. (Kısaltma: Gör- gün/Börü/Kodakoğlu, Medenî Usûl)
• Gürdoğan, Burhan, İcra Hukuku Dersleri, Ajans Türk Matbaası, Ankara 1970.
• Hasırcı, Hakan, İflâsın Takiplere Etkisi, On İki Levha Yayınları, İstanbul 2021.
• Kavasoğlu, Abdurrahman, Medeni Usul Hukukunda Davada Temsil, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi SBE, 2007.
• Kuru, Baki, Nizasız Kaza, Ajans-Türk Matbaası, Ankara 1961.
• Kuru, Baki, İflâs ve Konkordato Hukuku, Ankara 1971. (Kısaltma: Kuru, İflâs ve Konkordato)
• Kuru, Baki, İcra ve İflâs Hukuku Cilt 3, Seçkin Yayıncılık, Ankara 1993. (Kısaltma: Kuru, Cilt 3)
• Kuru, Baki, İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı, 2. Baskı, Adalet Yayınları, Ankara 2013. (Kısaltma: Kuru, El Kitabı)
• Kuru, Baki/Aydın, Burak, Medeni Usul Hukuku El Kitabı Cilt 1, 2. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2021.
• Muşul, Timuçin, Rehnin Paraya Çevrilmesi, Adalet Yayınları, Ankara 2017.
• Muşul, Timuçin, İcra ve İflâs Hukuku Cilt 2, 6. Baskı, Adalet Yayınları, Ankara 2013. (Kısaltma: Muşul, Cilt 2)
• Olgaç, Senai/Köymen, Haydar, Türk İcra ve İflâs Kanunu, 2. Baskı, İs- mail Akgün Matbaası, İstanbul 1965.
• Oruç, Yakup, İflas İdaresi, Seçkin Yayınları, Ankara 2019.
• Oskay, Mustafa/Koçak, Coşkun/Deynekli, Adnan/Doğan, Ayhan, İİK Şerhi Cilt 4, Turhan Kitabevi, Ankara 2007.
• Özbek, Mustafa Serdar, Alternatif Uyuşmazlık Çözümü, 5. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2022.
• Özkan, Yönel, İcra ve İflâs Hukukunda İtirazın İptali Davası, Turhan Ki- tabevi, Ankara 2004.
• Pekcanıtez, Hakan, Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku Cilt 2, 15. Bası, On İki Levha Yayınları, İstanbul 2017.
• Pekcanıtez, Hakan/Taş Korkmaz, Hülya, Pekcanıtez Usul Medenî Usûl Hukuku Cilt 1, 15. Bası, On İki Levha Yayınları, İstanbul 2017. (Kısaltma: Pekcanıtez/Taş Korkmaz, Pekcanıtez Usûl C. 1)
• Pekcanıtez, Hakan/Atalay, Oğuz/Sungurtekin Özkan, Meral/Özekes, Muhammet, İcra ve İflâs Hukuku, 6. Bası, On İki Levha Yayınları, İstan- bul 2019.
• Postacıoğlu, İlhan E., İflâs Hukuku İlkeleri Cilt 1, Sulhi Garan Matbaası, İstanbul 1978.
• Postacıoğlu, İlhan E./Altay, Sümer, İcra Hukuku Esasları, 5. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2010.
• Simil, Cemil, “İcra Takiplerinde Zorunlu Arabuluculuk Uygulaması”, Arabuluculuğun Geleceği Sempozyumu (İstanbul 14 Kasım, 2020).
• Tanrıver, Süha, Hukuk Uyuşmazlıkları Bağlamında Arabuluculuk, 2. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2022. (Kısaltma: Tanrıver, Arabulucu- luk).
• Tanrıver, Süha, Medenî Usul Hukuku Cilt 2, 2. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2022.
• Taş Korkmaz, Hülya, İflâs Masası, Yetkin Yayınları, Ankara 2010.
• Uyar, Talih, İcra ve İflâs Kanunu Şerhi Cilt 10, 2. Baskı, Adalet Yayınları, Ankara 2009. (Kısaltma: Uyar, Şerh)
• Uyar, Talih, İtirazın İptali Davası ile Tahsil (Eda) Davası, 4. Baskı, Bilge Yayınevi, Ankara 2021.
• Üstündağ, Saim, İflâs Hukuku, 6. Bası, Fakülteler Matbaası, İstanbul 2002.
• Yavuz, Nihat, İtirazın İptali ve Tahsil (Eda) Davası, Yetkin Yayınları, An- kara 2007.
• Yıldırım, Mehmet Kâmil/Deren Yıldırım, Nevhis, İcra ve İflâs Hukuku, 8. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul 2021.
• Yılmaz, Ejder, İflâs İdaresi, Sevinç Matbaası, Ankara 1976.
• Yılmaz, Ejder, İcra ve İflâs Kanunu Şerhi, Yetkin Yayınları, Ankara 2016. (Kısaltma: Yılmaz, Şerh)
• https://legalbank.net.
• https://legalbank.net/belge/hmk-ve-iikda-yer-alan-parasal-sinirlar-2025- yil.
• https://www.lexpera.com.tr/.
• https://resmigazete.gov.tr/.