Obligation of Qualified Shareholders to Make a Written Com mitment in a Bank Joint Stock Company

Öz

Banking activities are realized only under the legal personality of a joint stock company. In the special norm-general norm relationship, first the special legal regulations and then the general norm provisions of the TCC apply to bank joint stock companies. In a bank joint stock company, as in other joint stock companies, the capital is determined and divided into shares. Share ownership is differentiated according to the proportion of shares held. One of the obligations is the aggravated shares, which are the shares that directly or indirectly constitute ten percent or more of the capital or voting rights of the bank joint stock company, and the shares that give the privilege to appoint members to the board of directors, even if they are below this rate. Banking law imposes heavy responsibilities on shareholders holding aggravated shares. One of these is the written commitment of the board of directors and aggravated shareholders to a plan that will save the bank from risk, which is given as a restrictive measure by the Board. In a bank joint stock company, aggravated shares only authorize the holder to nominate a certain number of members for election to the board of directors. Therefore, the aggravated shareholders, who are represented by a few members on the board of directors, have no enforcement power to mitigate the risks in the bank. The fact that board members and aggravated shareholders are committed as a precautionary measure and that more severe extraordinary measures will be applied in case of non-compliance, leads to the responsibility of the aggravated shareholders to ensure the safe operation of the bank in an unfavorable situation.

Anahtar Kelimeler

• Banking law
• Aggravated shareholding
• Restrictive measure
• Written commitment Liability.

Banka Anonim Ortaklığında Nitelikli Pay Sahiplerinin Yazılı Taahhütte Bulunma Yükümlülüğü

Öz

Bankacılık faaliyetleri, yalnızca anonim şirket tüzel kişiliği altında gerçeklemektedir. Özel norm-genel norm ilişkisinde banka anonim şirketlerine önce özel hukuki düzenlemeler daha sonra ise genel norm TTK hükümleri uygulama alanı bulur. Banka anonim şirketinde, diğer anonim şirketlerde olduğu gibi sermaye belirli ve paylara bölünmüştür. Sahip olunan pay oranına göre de pay sahipliği ayrımı oluşmuştur. Bunlardan biri de, banka anonim ortaklığının sermayesinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazlasını teşkil eden paylar ile bu oranın altında olsa da yönetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren paylar olarak adlandırılan nitelikli paylardır. Nitelikli paya sahip olan ortaklara bankacılık hukukunda ağır sorumluluklar yüklenmiştir. Yükümlülüklerden biri banka hakkında Kurul tarafından kısıtlayıcı önlem olarak, yönetim kurulu ve nitelikli pay sahiplerinden, bankayı risk altından kurtaracak bir planın yazılı olarak taahhüt istenmesidir. Banka anonim şirketinde nitelikli paylar, sahibine yalnızca yönetim kurulunda belirli sayıda üyeyi seçtirmek üzere aday gösterme yetkisi vermektedir. Bu nedenle yönetim kurulunda birkaç üyeyle temsil edilen nitelikli pay sahiplerinin, bankada oluşan risklerin azaltılması yönünde uygulayıcı gücü bulunmamaktadır. Önlem olarak yönetim kurulu üyeleri ve nitelikli pay sahiplerinin yazılı taahhüt verme borcu altına alınması ve uygulanmaması halinde, daha ağır olan olağanüstü tedbirlerin uygulanacak olması, nitelikli pay sahiplerinin yadırgayıcı bir halde bankanın emin şekilde çalışmasını sağlama sorumluluğuna sebep olmaktadır

Anahtar Kelimeler

• Banka hukuku
• Nitelikli pay sahipliği
• Kısıtlayıcı önlem
• Yazılı taahhüt
• Sorumluluk.

Kaynakça

1. Adıgüzel, Burak/Hızlısoy, Özlem İlbasmış, “Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyelerinin Müzakerelere Katılma Yasağı”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 27, S. 4, 2023, s. 39-64.
2. Alışkan, Murat, “İşletme Konusu ve 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'na Göre Ticaret Şirketlerinin Ehliyeti ve Temsili”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 8, S. 12, 2012, s. 207-220.
3. Altay, Sıtkı Anlam, Hukuki Açıdan Banka Anonim Ortaklığı, 1. Bası, Vedat Kitapçılık, Ankara 2019.
4. Arkan, Sabih, Ticari İşletme Hukuku, 23. Bası, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Ankara 2017.
5. Arslan, Firdevs, “Farklılaştırılmış Teselsül İlkesi Uyarınca Bireysel Sorumluluğun Belirlenmesi”, Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 9, S. 2, 2021, s. 65-195.
6. Ayhan, Rıza/Çağlar, Hayrettin, Ticari İşletme Hukuku Genel Esaslar, 10. Bası, Yetkin Yayınları, Ankara 2017.
7. Bahtiyar, Mehmet, Ortaklıklar Hukuku, 13. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2019.
8. Battal, Ahmet, “Farklılaştırılmış Teselsül Kuralının Banka Yöneticilerinin Hukuki Sorumluluğu Örneği Üzerinden Uygulanması”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 12, S. Özel Sayı, 2022, s. 21-35.

9. Bozkurt, Tamer, Ticari İşletme Hukuku, 2. Baskı, Legem Yayıncılık, İstanbul 2018.
10. Bozkurt, Tamer, “Anonim Şirketlerde Pay Devrinin Resmi Bir Makamın İznine Tabi Olması ve Bu İznin Hukuki Niteliği Sorunu”, İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 16, S. 2, 2017, s. 421-451.
11. Çamoğlu, Ersin, “Banka Yönetim Kurulu Üyelerinin İflasının Koşulları”, BATİDER, C. 27, S. 17, 2011, s. 5-17.
12. Çelebican, Gürkan “Avrupa Birliği’nde Kredi Kurumlarının Kurulmaları, Faaliyet İzni Almaları ve Faaliyetlerinin Sona Ermesi”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 56, S. 3, 2007, s. 53-81.
13. Doğrusöz, Hanife, Banka Yöneticilerinin ve Hâkim Ortaklarının Şahsi Sorumluluğu, Adalet Yayınevi, Ankara 2013.
14. Eren, Fikret, Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 25. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2020.
15. Erkan, Eren, “Banka Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkı Veren Pay Sahipleri Sözleşmesi Kanuna Karşı Hile” Olarak Değerlendirilebilir Mi?”, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 20, S. 1, 2021, s. 1013-1046.
16. Gökdemir Tamer, Tülay, “Banka Hukukunda Dolaylı Pay Sahipliği Kavramı ve Hukuki Sonuçları”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, C. 39, S. 3, 2023, s. 597-631.
17. Göktürk, Kürşat/Can, Mehmet Çelebi, “Farklılaştırılmış Teselsülün - Özellikle - Dış İlişki Bakımından Anlamı ve Bankacılık Kanunu'nun Şahsi İflas Sorumluluğu İle Karşılaştırılması”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 2, S. 2, 2011, s. 247-283.
18. Hopt, Klaus J., “Corporate Governance of Banks and Financial Institutions: Economic Theory, Supervisory Practice, Evidence and Policy”, European Business Organization Law Review, C. 22, S. 1, 2021, s. 13-37.
19. Karaahmetoğlu, İsmail Özgün, “Basiretli İş Adamı Gibi Hareket Etme Ölçüsü ve Yargıtay Uygulamasındaki Yeri”, Legal Hukuk Dergisi, C. 10, S. 116, 2012, s. 85-119.
20. Karahan, Sami, “Bankacılık Kanununda Nitelikli Pay Sahipliği Kavramı ve Bu Kavrama Bağlanan Hukuki Sonuçlar”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 9, S. 18, 2010, s. 39-60.
21. Kaplan, İbrahim, Banka Sözleşmeleri Hukuku, 1. Baskı, Yetkin Yayıncılık, Ankara 2020.
22. Kayıhan, Şaban, Bankacılık Hukuku, 1.Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2023.
23. Kendigelen, Abuzer, İsviçre Hukukunda Oy Hakkında İmtiyazlı Paylar, Prof. Dr. Oğuz İmregün’e Armağan, İstanbul 1998. Kervankıran, Emrullah, “Sermaye Ortaklıklarında Sınırlı Sorumluluk İlkesine Karşı Önemli Bir İstisna: Tüzel Kişilik Perdesi’nin Kaldırılması”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 11, S. 3-4, 2007, s. 453-472.
24. Kılıçoğlu, Ahmet, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 16. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara 2016.
25. Kırca, İsmail/Şehirali Çelik, Feyzan Hayal/Manavgat, Çağlar, Anonim Şirketler Hukuku, Cilt 1, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara 2017.
26. Kuntalp, Erden/Omağ, Merih Kemal, Banka ve Sigorta Hukuku, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları, Eskişehir 1994.
27. Memiş, Tekin, “Grup İmtiyazının Kabul Edildiği Bankalarda Grup İçindeki Bütün Paylar Nitelikli Pay Sayılır Mı?”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan, C. 1, S. Özel Sayı, 2014, s. 3105-3121.
28. Nocera, Joe, “Lessons From The Financial Crisis”, Arizona Law Review, C. 52, S. 1.
29. Oğuz, Sefer, “Bankacılık Kanunu Kapsamında Banka Yöneticilerinin Şahsi Sorumlulukları”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 8, S. 1, 2017, s. 255-286.
30. Özdamar, Mehmet, “Türk Banka Hukukunda “Nitelikli Pay” Kavramı”, Doç. Dr. Haluk Konuralp’e Armağan, C. III, Yetkin Yayınları, Ankara 2009.
31. Özdemir, İbrahim Akan, “Anonim Ortaklık Yönetim Kurulu Üyesinin Görevden Alınması Açısından Haklı Sebep Unsurunun Türk Ticaret Kanunu Düzenlemeleri Bakımından Değerlendirilmesi”, Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 11, S. 1, 2023, s. 301-340.
32. Poroy, Reha/Tekinalp, Ünal/Çamoğlu, Ersin, Ortaklıklar Hukuku I, 11. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2019.
33. Poroy, Reha/Tekinalp Ünal/Çamoğlu Ersin, Ortaklıklar Hukuku II, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2019.
34. Poroy, Reha/Yasaman, Hamdi, Ticari İşletme Hukuku, 15. Bası, Vedat Kitapçılık, Ankara 2015.
35. Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku Genel Esaslar, 4. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2016.
36. Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku Şerhi, Cilt III, Adalet Yayınevi, Ankara 2022.
37. Reisoğlu, Seza, Bankacılık Kanunu Şerhi, Cilt 1, Yaklaşım Yayınları, Ankara 2007.
38. Yavuz, Mustafa, “Anonim Şirkete Hâkim Olan Temel İlkeler”, Gümrük ve Ticaret Dergisi, C. 6, S. 18 2019, s. 12-27.
39. Tekinalp, Ünal, Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları, 2. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2019.