Alman Ceza Hukukunda Kamu Barışını Bozmaya Elverişlilik Koşulu

Öz

Alman Ceza Kanunu (StGB), kamu barışına yönelik belirli suçların cezalandırılabilmesini, eylemin "kamu barışını bozmaya elverişli" olması şartına bağlamıştır. Bu çalışma bu koşulu, normatif çerçevesi ve pratik uygulamasıyla incelemektedir. Çalışma, özellikle StGB m. 126 (suç işleme tehdidiyle kamu barışını bozma), 130 (halkı kin ve düşmanlığa tahrik), 140 (suçların övülmesi ve tasvip edilmesi) ve 166 (inançlara, dini topluluklara ve dünya görüşü topluluklarına hakaret) hükümleri ekseninde, koşulun ifade ve din özgürlüğü gibi temel anayasal haklarla olan gerilimli ilişkisini analiz etmektedir. Bu doğrultuda, koşulun teorik konumu ve yorum kriterleri, Alman doktrini ile Federal Mahkeme (BGH) ve Federal Anayasa Mahkemesi (BVerfG) içtihatları ışığında sistematik olarak ele alınmaktadır. Araştırma, "kamu barışını bozma" kavramının hukuki içeriğini ve elverişlilik değerlendirmesinde kullanılan objektif ve sübjektif kriterleri derinlemesine incelemekte, bu kriterlerin demokratik hukuk devletinin temel ilkeleriyle uyumunu sorgulamaktadır. Çalışmanın son bölümünde ise Türk Ceza Kanunu'ndaki benzer düzenlemeler ve Yargıtay içtihatları incelenerek karşılaştırmalı bir perspektif sunulmakta ve "elverişlilik" koşulunun muhtevasına ilişkin nihai değerlendirmelerde bulunulmaktadır. Sonuç olarak, bu koşulun hem bireysel hakların korunması hem de toplumsal barışın sağlanması arasındaki hassas dengeyi kurma konusundaki işlevsel rolü ortaya konmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Alman Ceza Kanunu
• Kamu Barışı
• Elverişlilik Koşulu
• İfade Özgürlüğü
• Din Özgürlüğü

Etik Beyan

Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisine ilişkin Etik İlkeler ve Yayın Politikası Yönergesini okuduğumu ve anladığımı ve Dergi Yazım Kurallarına uygun olarak hazırladığım bu çalışmada; 1. Çalışma içinde sunduğum verileri, bilgileri ve dokümanları akademik ve etik kurallar çerçevesinde elde ettiğimi, 2. Tüm bilgi, belge, değerlendirme ve sonuçları bilimsel etik kurallarına uygun olarak sunduğumu, 3. Çalışmada yararlandığım eserlerin tümüne uygun atıfta bulunarak kaynak gösterdiğimi, 4. Kullanılan verilerde ve ortaya çıkan sonuçlarda herhangi bir değişiklik yapmadığımı, 5. Birden fazla yazar tarafından yapılan çalışmada adı geçen tüm yazarlar, gönderilen ve yayınlanan çalışma üzerinde eşit sorumluluğa sahip olduğunu, 6. Gönderilen çalışmaların daha önce yayımlanmamış olduğunu, 7. Çalışmanın özgün olduğunu, aksi durumda, yapılacak tüm yasal işlemleri ve aleyhime doğabilecek tüm hak kayıplarını kabullendiğimi beyan ederim. 30/09/2025

The Condition of Suitability for Disturbing Public Peace in German Criminal Law

Öz

The German Criminal Code (StGB) has made the punishment of certain crimes against public peace conditional upon the requirement that the act be "suitable for disturbing public peace." This article examines this condition through its normative framework and practical application. The study analyzes the tense relationship between this condition and fundamental constitutional rights such as freedom of expression and religion, particularly focusing on the provisions of StGB Article 126 (threat to commit crimes), 130 (incitement of the people to hatred and hostility), 140 (rewarding and approving crimes), and 166 (insulting beliefs, religious communities, and worldview communities). In this regard, the theoretical position and interpretation criteria of the condition are systematically addressed in light of German doctrine and the jurisprudence of the Federal Court of Justice (BGH) and the Federal Constitutional Court (BVerfG). The research provides an in-depth examination of the legal content of the concept of "disturbing public peace" and the objective and subjective criteria used in the assessment of suitability, questioning the compatibility of these criteria with the fundamental principles of a democratic rule of law. In the final section of the study, similar regulations in the Turkish Criminal Code and Supreme Court of Appeals jurisprudence are examined to provide a comparative perspective, and final assessments are made regarding the content of the "suitability" condition. In conclusion, the functional role of this condition in establishing a delicate balance between the protection of individual rights and the maintenance of social peace is revealed.

Anahtar Kelimeler

• German Criminal Code
• Public Peace
• Suitability Offenses
• Abstract Endangerment Offenses
• Freedom of Expression
• Freedom of Religion

Kaynakça

1. Anstötz, Stephan, “StGB § 130 Volksverhetzung”, Münchener Kommen-tar zum StGB, Editör, Jürgen Schäfer, 5. Baskı, C.H. Beck, Münih 2025.
2. Artuk, Mehmet Emin/Alşahin, Mehmet Emin, “Dini Değerleri Aşağı-lama Suçu (TCK m. 216/3)”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 20, S. 1, 2014, s. 989-1012.
3. Balcı, Murat/Çakır, Kerim, “Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu (TCK m. 217/A)”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 9, S. 1, 2023, s. 1-17.
4. Beisel, Daniel, “Die Strafbarkeit der Auschwitzlüge – Zugleich ein Beit-rag zur Auslegung des neuen § 130 StGB”, NJW, C. 48, S. 5, 1995, s. 997-1001.
5. Bock, Stefanie/Harrendorf, Stefan, “Strafbarkeit und Strafwürdigkeit tatvorbereitender computervermittelter Kommunikation”, Zeitschrift für die gesamte Strafrechtswissenschaft, C. 126, S. 2, 2014, s. 337-381.
6. Bulut, İlhan, “Elverişlilik Suçları”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 11, S. 2, 2025, s. 573-596.
7. Demirtaş, Soner, Tehlike Suçları, Adalet Yayınevi, Ankara 2023.
8. Ergüne, Elif, “Tehlike Suçları Bağlamında Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama Suçları (TCK m. 216)”, İstanbul Hukuk Mecmu-ası, C. 78, S. 3, 2020, s. 1675-1721.

9. Eschelbach, Ralf, “StGB § 126”, Nomos Kommentar StGB, Editörler, Urs Kindhäuser/Ulfrid Neumann/Hans-Ullrich Paeffgen/Frank Saliger, 6. Baskı, Nomos, Baden-Baden 2023.
10. Feilcke, Burkhard, “StGB § 126 Störung des öffentlichen Friedens durch Androhung von Straftaten”, Münchener Kommentar zum StGB, Editör, Jürgen Schäfer, 5. Baskı, C.H. Beck, Münih 2025.
11. Fischer, Thomas, “Die Eignung, den öffentlichen Frieden zu stören – Zur Beseitigung eines ’restriktiven’ Phantoms –”, NStZ, 1988, s. 159-165.
12. Frister, Helmut, Strafrecht Allgemeiner Teil, 10. Baskı, C.H. Beck, Mü-nih 2023.
13. Gallas, Wilhelm, “Abstrakte und konkrete Gefährdung”, Editör, Hermann Blei, Festschrift für Ernst Heinitz zum 70. Geburtstag am 1. Januar 1972, Brill, Berlin 1972, s. 171-184.
14. Hassemer, Winfried, “Schmähvideos im Recht”, Editörler, Georg Fre-und/Uwe Murmann/René Bloy/Walter Perron, Festschrift für Wolfgang Frisch zum 70. Geburtstag, Duncker & Humblot, Berlin 2013, s. 137-155.
15. Kindhäuser, Urs/Zimmermann, Till, Strafrecht Allgemeiner Teil, 9. Baskı, Nomos, Baden-Baden 2020.
16. Krauß, Matthias, “§ 126 Störung des öffentlichen Friedens durch Andro-hung von Straftaten”, Leipziger Kommentar, Editörler, Gregor Herb/Matthias Krauß/Christoph Krehl, 13. Baskı, De Gruyter, Berlin/Bos-ton 2021, s. 124-145.
17. Küçük, Tevfik Sönmez, “Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçunun Anayasallığı”, Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 6, S. 1, 2024, s. 3-48.
18. Nagler, Axel, “Störung des öffentlichen Friedens durch eine Bedro-hung?”, StV, C. 40, S. 3, 2020, s. 178-180.
19. Ostendorf, Heribert/Kuhli, Milan, “StGB § 130 Volksverhetzung”, StGB Strafgesetzbuch, Editörler, Urs Kindhäuser/Ulfrid Neumann/Hans-Ullrich Paeffgen/Frank Saliger, 6. Baskı, Nomos, Baden-Baden 2023.
20. Rackow, Peter, “StGB § 130 Volksverhetzung”, BeckOK StGB, Editör-ler, Bernd von Heintschel-Heinegg/Hans Kudlich, 63. Baskı, C.H. Beck, 2024.
21. Roxin, Claus, “Was darf der Staat unter Strafe stellen? Zur Legitimation von Strafdrohungen”, Universitas Vitae Homenaje A Ruperto Núñez Bar-bero, Editör, Fernando Pérez Álvarez, Salamanca 2007, s. 671-690.
22. Roxin,Claus/Greco,Luis, Strafrecht. Allgemeiner Teil. Bd. 1: Grundlagen Der Aufbau der Verbrechenslehre, 5. Baskı, C.H. Beck, Münih 2020.
23. Sarıtaş, Erkan, Suçun Yapısında Hareketin Konusu, gözden geçirilmiş ve güncellenmiş 2. Baskı, On İki Levha, İstanbul 2024.
24. Sarsıkoğlu, Şenel, “Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma (Dezenformas-yon) Suçu (TCK m. 217/A)”, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fa-kültesi Dergisi, C. 7, S. 3, 2024, s. 720-755.
25. Schröder, Horst, “Abstrakt-konkrete Gefährdungsdelikte”, JuristenZei-tung, C. 22, S. 17, 1967, s. 522-525.
26. Sevdiren, Öznur, Kamu Barışına Karşı Suçlar Bağlamında Tehlike Un-suru, On İki Levha, İstanbul 2024.
27. Steinl, Leonie/Schemmel, Jakob, “Der strafrechtliche Schutz vor Hass-rede im Internet. Jüngste Reformen im Lichte des Verfassungsrechts”, Goltdammer’s Archiv für Strafrecht (GA), C. 168, 2021, s. 89-117.
28. Streng, Franz, “Das Unrecht der Volksverhetzung”, Editörler, Klaus Gep-pert/Joachim Bohnert/Rudolf Rengier, Festschrift für Karl Lackner zum 70. Geburtstag, Walter de Gruyter, Berlin/New York 1987, s. 501-532.
29. Toroslu, Haluk, “Kamu Barışına Karşı Suçlar Bakımından Tahrik Kav-ramı”, Prof. Dr. Nevzat Toroslu’ya Armağan, C. II, Ankara Üniversitesi Yayınları, Ankara 2015, s. 1201-1231.
30. Turhan, Engin, “Von der Äußerungsfreiheit in der Türkei und dem neuen Straftatbestand der Desinformation als ein Negativbeispiel für Gesetzge-bung”, Zeitschrift für Internationale Strafrechtswissenschaft, C. 2, S. 1, 2023, s. 35-43.
31. Wessels, Johannes/Beulke, Werner/Satzger, Helmut, Strafrecht Allgeme-iner Teil, 50. Baskı, C.F. Müller, Heidelberg 2020.
32. Wüstenberg, Dirk, “Stört die Äußerung den öffentlichen Frieden?”, HRRS, 2010, s. 471-476.
33. Yurtcan, Erdener, Yargıtay Kararları Işığında Kamu Barışına Karşı Suç-lar, Adalet Yayınevi, Ankara 2016.
34. Zieschang, Frank, “Das ’potentielle Gefährdungsdelikt’ in der Rechtsprechung des BGH”, Editörler, Mark A. Zöller/Hans Hilger/Wilf-ried Küper/Claus Roxin, Gesamte Strafrechtswissenschaft in Internationa-ler Dimension: Festschrift für Jürgen Wolter zum 70. Geburtstag am 7. September 2013, 2 Cilt, Duncker & Humblot, Berlin 2019, s. 557-572.