Borsa Manipülasyonuna Sebebiyet Veren Kişinin Tazminat Sorumluluğu

Öz

Borsa manipülasyonu, sermaye piyasasında işlem gören menkul kıymetlerin fiyatlarında, arz ve talep dengesinde veya yatırımcıların kararları üzerinde haksız bir etki yaratmak amacıyla gerçekleştirilen eylemlerden meydana gelmektedir. Sermaye piyasalarının sağlıklı işleyebilmesi için şeffaf, etkin, istikrarlı, adil bir ortam sağlanmalı ve yatırımcıların hak ve menfaatlerin korunmalıdır. Bu kapsamda sermaye piyasasında işlem gören menkul kıymetlerin fiyatlarında, arz ve talep dengesinde veya yatırımcıların kararları üzerinde haksız bir etki yaratmak amacıyla gerçekleştirilen manipülasyon eylemlerinin engellenmesi önem taşımaktadır. Her ne kadar 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında yatırımcıların zarar görmesini önlemeye yönelik çeşitli düzenlemeler yapılmışsa da borsa manipülasyonu nedeniyle zarara uğrayan yatırımcının bu zararının ne şekilde giderileceği açıkça düzenlenmemiştir. Borsa manipülasyonuna sebebiyet veren kişi, bu manipülasyon nedeniyle zarara uğrayan yatırımcının zararını özel hükümler uyarınca tazmin etmekle yükümlüdür. Çalışmamız kapsamında, borsa manipülasyonunun ne şekilde gerçekleşeceği, manipülasyona sebebiyet veren kişinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında tazminat sorumluluğu, manevi tazminattan sorumlu olup olmayacağı, uluslararası hukukta bu sorumluluğun ne şekilde düzenlendiği incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Borsa Manipülasyonu
• Tazminat Sorumluluğu
• Zarar
• Sermaye Piyasası
• Uluslararası Hukuk

Etik Beyan

Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisine ilişkin Etik İlkeler ve Yayın Politikası Yönergesini okuduğumu ve anladığımı ve Dergi Yazım Kurallarına uygun olarak hazırladığım bu çalışmada; 1. Çalışma içinde sunduğum verileri, bilgileri ve dokümanları akademik ve etik kurallar çerçevesinde elde ettiğimi, 2. Tüm bilgi, belge, değerlendirme ve sonuçları bilimsel etik kurallarına uygun olarak sunduğumu, 3. Çalışmada yararlandığım eserlerin tümüne uygun atıfta bulunarak kaynak gösterdiğimi, 4. Kullanılan verilerde ve ortaya çıkan sonuçlarda herhangi bir değişiklik yapmadığımı, 5. Birden fazla yazar tarafından yapılan çalışmada adı geçen tüm yazarlar, gönderilen ve yayınlanan çalışma üzerinde eşit sorumluluğa sahip olduğunu, 6. Gönderilen çalışmaların daha önce yayımlanmamış olduğunu, 7. Çalışmanın özgün olduğunu, aksi durumda, yapılacak tüm yasal işlemleri ve aleyhime doğabilecek tüm hak kayıplarını kabullendiğimi beyan ederim. 15/12/2025

The Liability in Damages of the Person Committing Market Manipulation

Öz

Market manipulation is conduct which involves the intention to create an undue effect on the prices of securities traded within the capital market, as well as on the balance between supply and demand, or on the decision-making of investors. For capital markets to function properly, they need to be a transparent, efficient, stable and fair environment, and the rights and interests of investors need to be protected. In this context, it is important to prevent manipulative practices aimed at creating an undue effect on the price of securities traded on capital markets, the balance between supply and demand or the decision-making process of investors. Although different regulations were introduced under the Capital Markets Act No. 6362 to prevent investors from incurring losses, the method of compensating investors for losses caused by market manipulation is not expressly provided for. A person who has committed market manipulation shall be liable for compensation for losses suffered by investors as a result of such manipulation in accordance with the specific provisions applicable. This study will examine how stock market manipulation occurs, the liability for compensation of the person who causes it under the Turkish Code of Obligations No. 6098, whether that person can also be held liable for non-pecuniary damages, and how such liability is regulated in international law.

Anahtar Kelimeler

• Market Manipulation
• Compensation Liability
• Damage
• Capital Market
• International Law

Kaynakça

1. Adıgüzel, Burak, Sermaye Piyasası Hukuku, 6. Baskı, Adalet Yayı- nevi, Ankara 2025.
2. Aggarwal, Rajesh K./Wu, Guojun, Stock Market Manipulation - Theory and Evidence, AFA 2004 San Diego Meetings, 2003.
3. Aksoy, Ecem, Yapay Zeka’nın Sorumluluk Hukukundaki Konumu Ve Büyük Veri İle İlişkisi, Seçkin Yayınevi, Ankara 2022.
4. Aksoy, Zeki, Türk Sermaye Piyasası Hukukunda İçeriden Öğrenen- lerin Ticareti Suçu (Bilgi Suistimali), Seçkin Yayınevi, Ankara 2018.
5. Aktaş, M. Murat, “Borsa İstanbul A.Ş. Piyasalarında Uygulanacak Gözetim Tedbirleri Yönergesi’nin İşlem Bazlı Piyasa Dolandırıcı- lığı Suçu Bakımından Değerlendirilmesi”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Yıl 7, S. 14, 2019, s. 1-23.
6. Akyürek, Koray, Kurumsal Yönetim İlkeleri Işığında Halka Açık Anonim Şirketlerin Kamuyu Aydınlatma Yükümlülüğü ve Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP), On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2020.
7. Allen, Franklin/Gale, Douglas, “Stock-Price Manipulation” The Review of Financial Studies, Vol. 5, No. 3, 1992, s. 503-529.
8. Altın, Eren, Sermaye Piyasaları ve Borsalarda Manipülasyon: Borsa İstanbul Üzerine Ampirik Bir Çalışma, Doktora Tezi, İstanbul Üni- versitesi SBE, 2022.

9. Antalya, O. Gökhan, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt V/1,2, 2. Baskı, Seçkin Yayınları, Ankara 2019.
10. Ata, Özlem, Sermaye Piyasası Hukukunda Alım Satıma Aracılık Faaliyetlerinde Yatırımcının Korunması, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2020.
11. Aydın, Sema, Borsa İşlemlerinden Doğan Uyuşmazlıklar, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2009.
12. Azzutti, Alessio, “AI trading and the limits of EU law enforcement in deterring market manipulation”, Computer Law & Security Re- view, Vol. 45, 2022, s. 1-21.
13. Bahtiyar, Mehmet, Sermaye Piyasası Hukukuna Giriş, Beta Yayın- ları, İstanbul 2019.
14. Balcı, Murat/Turan, Sinem/Yeşilkaya, Emre, “Balcı-Turan-Yeşil- kaya Şerhi”, Açıklamalı, Gerekçeli, İçtihatlı Sermaye Piyasası Ka- nunu Şerhi, Murat Balcı/Sinem Turan, Adalet Yayınevi, Ankara 2020, C. I-II.
15. Baysal, İbrahim Onur, Sermaye Piyasasında Manipülasyon Suçu, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi SBE, 2011.
16. Coffee Jr., John C., “Causation by Presumption? Why the Supreme Court Should Reject Phantom Losses and Reverse Broudo”, The Business Lawyer, Vol. 60, 2005, s. 533-548.
17. Çalışkan, M. M. Tuncer, “Borsa İstanbul’da Manipülasyon: 2001- 2013 Yılları Arasında İşlem Yasaklıların Profili”, Yönetim ve Eko- nomi Araştırmaları Dergisi, C. 13, S. 1, 2015, s. 381-391.
18. Çoşkun, Seçil, “Avrupa Birliği Hukukunda Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon)”, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Der- gisi, C. 20, S. 1, 2021, s. 559-613.
19. Çoşkun, Seçil, Sermaye Piyasası Hukukunda Piyasa Dolandırıcılığı Suçu (6362 Sayılı SPKn Md. 107), On İki Levha Yayıncılık, İstan- bul 2021.
20. Çömlekçi, İstemi/Özer, Ali/Özer, Nevin, “Lehman Brothers Skan- dalı” Vaka İncelemeleriyle Finansal Manipülasyonlar, Editör, Ha- şim Bağcı, Özgür Yayınları, Gaziantep 2024.
21. Dursun Özdemir, Gizem, Bilgi Suistimali ve Piyasa Dolandırıcı- lığı Suçları, Seçkin Yayınevi, Ankara 2022.
22. Dursun, Selman, “6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun Suç ve Kabahat Düzenlemelerindeki Yenilikler”, Türk Ticaret Kanunu Ekseninde Sermaye Piyasası Hukuku Toplantı Serisi (Tebliğler ve Tartışmalar), Editörler, Mehmet Helvacı/Necdet Uzel/Numan Sabit Sönmez/Ahmet Özsoy, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2019.
23. Dursun, Selman, Sermaye Piyasasında Gerçeğe Aykırılıktan Do- ğan Suçlar, On İki Levha Yayıncılık, Nisan 2010.
24. Erdem, Dilek Özge, “Sermaye Piyasası Kanununda Düzenlenen Pi- yasa Dolandırıcılığı Suçları”, Adalet Dergisi, S. 65, 2020, s. 335- 363.
25. Eren, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 30. Baskı, Legem Yayınevi, Ankara 2025.
26. Ergün, Tolga/Ok Ergün, Hilal, “Metallgesellschaft Vakası” Vaka İncelemeleriyle Finansal Manipülasyonlar, Editör, Haşim Bağcı, Özgür Yayınları, Gaziantep 2024.
27. Evik, Ali Hakan, Sermaye Piyasası Araçlarının Değerini Etkileye- bilecek Aldatıcı Hareketler Yapma (Manipülasyon) Suçları, Seçkin Yayınevi, Ankara 2004.
28. Fischel, Daniel R., “Efficient Capital Markets the Crash and the Fraud on the Market Theory”, Cornell Law Review, Vol. 74, No. 5, 1989, s. 907-922.
29. Fischel, Daniel R./Ross, David J., “Should the Law Prohibit 'Mani- pulation' in Financial Markets?”, Harvard Law Review, Vol. 105, No. 2, 1991, s. 503-553.
30. Fox, Merritt B., “Demystifying Causation in Fraud-on-the-Market Actions”, The Business Lawyer, Vol. 60, 2005, s. 507-532.
31. Fox, Merritt B./Glosten, Lawrence R./Rauterberg, Gabriel V., The New Stock Market; Law, Economics and Policy, Columbia Univer- sity Press, New York 2019.
32. Goldwasser, Vivien, Stock Market Manipulation and Short Selling, Centre for Corporate Law and Securities Regulation and CCH Aust- ralia Limited, Australia 1999.
33. Günal, Vural, Sermaye Piyasası Hukuku, İkinci Baskı, Sermaye Pi- yasası Kurulu Yayınları, Yayın No: 5, Ankara 1987.
34. Gündoğdu, Aysel, Sermaye Piyasası Hukuku (Kavram-Uygulama- Yapı), 2. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2015.
35. İhtiyar, Mustafa, Sermaye Piyasası Hukukunda Kamuyu Aydın- latma İlkesi, Beta Yayınları, İstanbul 2006.
36. İste, Onur, Sermaye Piyasası Hukukunda Manipülasyon Suçları, Adalet Yayınevi, Ankara 2024.
37. Karababa, Serdar, Hisse Senedi Yatırımcısının Korunması, Seçkin Yayınevi, Ankara 2001.
38. Kayıhan, Şaban/Kayacan, Murad/Koru, Onur, Sermaye Piyasası Hukuku, Seçkin Yayınevi, Ankara 2025.
39. Kırca, İsmail, Hukuki Yönüyle Borsa Opsiyon İşlemleri, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Yayın No: 372, Ankara 2000.
40. Kutukız, Doğan, “Menkul Kıymet Piyasalarında Manipülasyon ve İstanbul Menkul Kıymet Borsası’nda Manipülasyon Önlemleri”Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, C.1, S. 2, 1999, s. 125-138.
41. Küçüksözen, Cemal, Sermaye Piyasasında Yatırımcının Korun- ması: Türk Sermaye Piyasasının Bu Açıdan Değerlendirilmesi, Ser- maye Piyasası Kurulu, Yayın No: 131, Ankara 1999.
42. Kütük, Halil İbrahim, Sermaye Piyasasında Manipülasyon, Cezai ve Hukuki Sonuçları, Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üni- versitesi SBE, 2010.
43. Lin, Tom C. W., “The New Market Manipulation”, Emory Law Jo- urnal, Vol. 66, No. 6, 2017, s. 1253-1314.
44. Manavgat, Çağlar, “Sermaye Piyasasında Güncel Sorunlara Hu- kuki Çözüm Önerileri” II. Sermaye Piyasaları Arenası-Avrupa Bir- liğine Doğru Türkiye Sermaye Piyasalarında Sorunlar ve Çözümler, 14 -15 Eylül 2004, TSPAKB, Yayın No: 22, s. 159-181.
45. Manavgat, Çağlar, Sermaye Piyasasında İşleme Dayalı Manipülas- yon ve Özel Hukuk Bakımdan Sonuçları, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Yayın No: 443, Ankara 2008.
46. Memiş, Tekin/Turan, Gökçen, Sermaye Piyasası Hukuku, 6. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara 2022.
47. Nomer, Haluk Nami, Haksız Fiil Sorumluluğunda Tazminatın Be- lirlenmesi, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi SBE, 1996.
48. Oğuzman, M. Kemal/Öz, M. Turgut, Borçlar Hukuku Genel Hü- kümler, 12. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2016, Cilt II.
49. Okakın, Ege, “Sermaye Piyasası Hukukunda Kamuyu Aydınlatma İlkesi”, İdare Hukuku Açısından Sermaye Piyasası, Editör, Meltem Kutlu Gürsel, Seçkin Yayınevi, Ankara 2016.
50. Onural, Mübeccel İlayda, Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon) Suçu, Yüksek Lisans Tezi, Antalya Bilim Üniversitesi, 2024.
51. Özcan, Rasim, “Hisse Senedi Piyasalarında Manipülasyon Strateji- leri”, İMKB Dergisi, C. 13, S. 49, 1997, s. 19-41.
52. Reisoğlu, Safa, Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 25. Bası, Beta Yayınları, İstanbul 2014.
53. Sakınç, S. Öznur, Finansal Piyasalarda Yatırımcının Korunması ve Türk Sermaye Piyasası Üzerine Bir İnceleme, Gazi Kitabevi, An- kara 2018.
54. Shulman, Zachary, “Fraud-On-The-Market Theory After Basic Inc. v. Levinson”, Cornell Law Review, Vol. 74, No. 5, 1989, s. 964- 991.
55. Solum, Lawrance B., Yapay Zekaların Hukuki Kişiliği, Çev. Müs- lüm Fincan, Ceza Hukukunda Robot, Yapay Zeka ve Yeni Tekno- lojiler (Karşılaştırmalı Güncel Ceza Hukuku Serisi 21), Editör, Ye- ner Ünver, Seçkin Yayınevi, Ankara 2021.
56. Sumer, Ayşe, Türk Sermaye Piyasası Hukuku ve Seçilmiş Mev- zuat, 2. Baskı, Alfa Yayınları, İstanbul 1999.
57. Şensoy, Deniz, “Manipülasyon; Piyasa Dolandırıcılığı Suçu, Uygu- lanacak Tedbirler ve Yaptırımlar”, Ankara Barosu Dergisi, S. 3, 2013, s. 369-399.
58. Tanör, Reha, Türk Sermaye Piyasası, 1. Cilt, Beta Yayınları, İstan- bul 1999.
59. Tok, Ahmet, Sermaye Piyasası Hukukunda Piyasa Bozucu Eylem- ler, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2023.
60. Ünal, Oğuz Kürşat, Aracı Kurumlar, Yaklaşım Yayınları, Ankara 1997.
61. Veil, Rüdiger, European Capital Markets Law, Third Edition, Hart Publishing, 2022.
62. Yanlı, Veliye, Sermaye Piyasası Hukuku Çerçevesinde Halka Açık Anonim Şirketler ve Kamunun Aydınlatılması, Beta Yayınları, İs- tanbul 2005.
63. Yenerer Çakmut, Özlem/Özeroğlu, Alev, “Sermaye Piyasası Ka- nunu Kapsamında Bilgi Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı Suçu ve Uygu- lamada Kurul Tarafından Verilen Yaptırımların Değerlendirilmesi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 27, S. 2, 2025, s. 939-978.
64. Yıldırım, Renas, Sermaye Piyasası Hukukunda Yöneticilerin Türev Araçlar İle İlgili Hukuki İşlemlerden Yatırımcıya Karşı Sorumlulu- ğunun Doğduğu Haller, On İki Levha Yayınevi, İstanbul 2024.
65. Yıldırım Kutbay, Ayşegül, “Barings Bankası” Vaka İncelemele- riyle Finansal Manipülasyonlar, Editör, Haşim Bağcı, Özgür Yayın- ları, Gaziantep 2024.
66. Yılmaz, Muhammed, “Wirecard Vakası: Bir Finansal Teknoloji Devinin Hikayesi” Vaka İncelemeleriyle Finansal Manipülasyonlar, Editör, Haşim Bağcı, Özgür Yayınları, Gaziantep 2024.
67. Yüce, Aydın Alber, “Sermaye Piyasasında Manipülasyon”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 98, 2012, s. 363-388.