The Arbitrability of Case The Annulment Of The General Assembly Decision of a Joint-Stock Company

Öz

Whether corporate law disputes can be resolved through arbitration has long been a controversial issue in Turkish law. Recent developments in Swiss and German law, in particular, have led to differing views on this matter in legal doctrine. In this context, the question of whether the case under examination in the literature is arbitrable has generally been examined within the framework of the principle of mandatory provisions and the principle limited liability applicable in corporate law. This study, however, presents various opinions and assessments from a perspective limited to the principles and rules of arbitration law. First, it has been determined that the case for the annulment of the general assembly decision of a joint-stock company is a constitutive action. Then, the type of this constitutive action has been identified. Subsequently, an assessment has been made regarding the jurisdiction rule. Finally, it has been discussed whether a ruling with erga omnes effect can be rendered in arbitration proceedings.

Anahtar Kelimeler

• Arbitrability
• Company Law
• Constitutive Action
• Arbitration Law
• General Assembly Decion

Anonim Şirket Genel Kurul Kararlarının İptali Davasının Tahkime Elverişliliği

Öz

Korporatif nitelikteki şirketler hukuku uyuşmazlıklarının tahkim yoluyla çözülmesinin mümkün olup olmadığı Türk hukukunda öteden beri tartışmalı bir konudur. Özellikle İsviçre ve Alman hukukundaki güncel gelişmeler, doktrinde bu hususta farklı görüşlerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu çerçevede, literatürde inceleme konusu davanın tahkime elverişli olup olmadığı meselesi genellikle şirketler hukukunda geçerli olan emredici hükümler ilkesi ile tek borç ilkesi çerçevesinde irdelenmiştir. Bu çalışmada ise, özellikle tahkim hukuku ilke ve kurallarıyla sınırlı bir bakış açısıyla çeşitli görüş ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Öncelikle, anonim şirket genel kurul kararlarının iptali davasının inşai dava niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra bu inşai davanın türü ortaya konulmuştur. Ardından yetki kuralına ilişkin değerlendirme yapılmıştır. Son olarak da tahkim yargılamasında erga omnes nitelikte hüküm verilip verilemeyeceği tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Tahkime elverişlilik
• şirketler hukuku
• inşai dava
• tahkim hukuku
• genel kurul kararı

Etik Beyan

Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisine ilişkin Etik İlkeler ve Yayın Politikası Yönergesini okuduğumu ve anladığımı ve Dergi Yazım Kurallarına uygun olarak hazırladığım bu çalışmada; 1. Çalışma içinde sunduğum verileri, bilgileri ve dokümanları akademik ve etik kurallar çerçevesinde elde ettiğimi, 2. Tüm bilgi, belge, değerlendirme ve sonuçları bilimsel etik kurallarına uygun olarak sunduğumu, 3. Çalışmada yararlandığım eserlerin tümüne uygun atıfta bulunarak kaynak gösterdiğimi, 4. Kullanılan verilerde ve ortaya çıkan sonuçlarda herhangi bir değişiklik yapmadığımı, 5. Birden fazla yazar tarafından yapılan çalışmada adı geçen tüm yazarlar, gönderilen ve yayınlanan çalışma üzerinde eşit sorumluluğa sahip olduğunu, 6. Gönderilen çalışmaların daha önce yayımlanmamış olduğunu, 7. Çalışmanın özgün olduğunu, aksi durumda, yapılacak tüm yasal işlemleri ve aleyhime doğabilecek tüm hak kayıplarını kabullendiğimi beyan ederim. 28/01/2026 Sedat KAYA

Teşekkür

Bu çalışma, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü özel hukuk doktora programında Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Göksu danışmanlığında tamamlanan “Medeni Usul Hukuku Bakımından Anonim Şirketin Haklı Sebeplerle Feshi Davası” isimli doktora tezinden türetilmiştir.

Kaynakça

1. Aktepe Artık, Sezin, Medeni Usul Hukukunda Hakem Kararlarının İptali Sebepleri (HMK m. 439), On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2023.
2. Alangoya, Yavuz/Yıldırım, Kâmil/Deren-Yıldırım, Nevhis, Medeni Usul Hukuku Esasları, 8. Baskı, Beta Yayınları, İstanbul 2011.
3. Althammer, Christoph, Streitgegenstand und Interesse (eine zivilprozes- suale Studie zum deutschen und europaischen Streitgegenstandsbegriff), Tübingen, 2012.
4. Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder/Taşpınar Ayvaz, Sema/Hanağası, Emel, Notlu-Gerekçeli Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 12. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2025.
5. Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder/Taşpınar Ayvaz, Sema/Hanağası, Emel, Medeni Usul Hukuku, 11. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2025.
6. Aydemir, Fatih, Türk Hukukunda Tahkim Sözleşmesi, On İki Levha Ya- yıncılık, İstanbul 2017.
7. Aykutalp, Aslı, “6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Nazarında Anonim Şirket Genel Kurul Kararlarının İptalinin Tahkime Elverişliliği” Prof. Dr. Necmettin Berkin’e Armağan, Filiz Kitabevi, İstanbul 2021, s. 205-240.
8. Ayoğlu, Tolga, Sermaye Şirketleri Özelinde Şirketler Hukuku Uyuşmaz- lıklarının Çözümünde Tahkim, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2018.

9. Becker, Michael, “Gestaltungsrecht und Gestaltungsgrund”, Archiv für die civilistische Praxis, 1988, 188. Bd., H. 1, 1988, s. 24-68.
10. Büyük, Irmak Elif, Medeni Usul Hukukunda İnşai Dava ve İnşai Hüküm, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2021.
11. Deren Yıldırım, Nevhis, “Tahkim ve Objektif Bakımdan Tahkime Elve- rişlilik”, Prof. Dr. Yavuz ALANGOYA için Armağan, Alkım Yayınevi, İstanbul 2007, s. 47-61.
12. Deren Yıldırım, Nevhis, Milletlerarası Tahkimin Esaslı Sorunları, Alkım Yayınları, İstanbul 2004.
13. Eltaş, Ceren, Medeni Usul Hukukunda Davaya Son Veren Taraf İşlemleri Çerçevesinde Tasarruf İlkesi, Adalet Yayınları, Ankara 2025.
14. Eminoğlu, Cafer/Erdoğan, Ersin, Ticari Uyuşmazlıklarda (İhtiyari ve Dava Şartı (Zorunlu) Arabuluculuk, Ankara 2020.
15. Ercan Özler, Meltem, Medeni Usul Hukukunda Dava Konusu, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2019.
16. Erdem, H. Ercüment, “Şirketler Hukuku Uyuşmazlıklarının Tahkime El- verişliliği”, Tahkim Anlaşması, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2020, s. 1-24.
17. Erdem, Ercüment, “Şirketler Hukuku Uyuşmazlıklarında Tahkim: İsviçre Örneği, Alınacak Dersler ve Öneriler, Şirketler Hukuku Uyuşmazlıkları- nın Çözümünde Tahkim Semineri: 16 Ekim 2021, Bayko Yayıncılık, İs- tanbul 2022, s. 67-83. (Anılış, Erdem, İsviçre Örneği).
18. Erdoğan, Ersin, Hakem Kararlarının Kesin Hüküm Etkisi, Yetkin Yayın- ları, Ankara 2017. (Anılış, Erdoğan, Kesin Hüküm).
19. Erdoğan, Ersin, Medeni Usul Hukuku Açısından Uyarlama Davası, Yet- kin Yayınları, Ankara 2023.
20. Etirli, Burak, “Anonim Ortaklık Genel Kurul Kararlarının İptali Uyuş- mazlıklarının Tahkime Elverişliliği”, BFHD, C. 8, S. 32, 2019, s. 1997- 2030.
21. Helvacı, Mehmet, “Anonim Ortaklık Genel Kurul Kararlarının İptali Da- valarının Tahkim Yargılamasına Uygunluğu Üzerine Düşünceler”, TMSF Sempozyum II, Tahkim, Editörler, Erol Ulusoy/Aslı Yıldırım, 14 Şubat 2009, s. 179-203.
22. Helvacı, Mehmet, “Sermaye Ortaklıklarına Özgü Davalarda “Tahkime Uygunluk” İle İlgili Değerlendirmeler”, Şirketler Hukuku Uyuşmazlıkla- rının Çözümünde Tahkim Semineri: 16 Ekim 2021, Bayko Yayıncılık, İs- tanbul 2022, s. 99-118. (Anılış: Helvacı, Tahkime Uygunluk).
23. Hendem, Burcu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Bakımından Tahkime El- verişlilik, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi SBE, 2023.
24. Huysal, Burak, Milletlerarası Ticari Tahkimde Tahkime Elverişlilik, Ve- dat Kitapçılık, İstanbul 2010.
25. Işık, Serpil, MTK ve HMK Kapsamında Hakem Kararlarına Karşı İptal Davası, On İki LevhaYayıncılık, İstanbul 2022.
26. Karasu, Rauf, Anonim Şirketlerde Emredici Hükümler İlkesi, 2. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2015.
27. Kaya, Serkan, “Tahkime Elverişlilik” Milli Tahkim Kapsamında Tah- kime Elverişlilik, Editör, Serkan Kaya, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2022.
28. Kayıklık, Abdurrahman, “Anonim Şirket Genel Kurul Kararlarının Hü- kümsüzlüğü İhtilaflarında Tahkim”, BATİDER, C. XXXVI, S. 4, 2020, s. 133-176.
29. Kesici, Buğra, Anonim Ortaklık Genel Kurul Kararlarının Hükümsüz- lüğü, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2025.
30. Kırca, İsmail, Anonim Şirket Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü, 3. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2022.
31. Köküsarı, İsmail, Anayasa Hukukunda Hukuki Güvenlik İlkesi, Adalet Yayınevi, Ankara 2015.
32. Kuru, Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü C.II, 6. Baskı, Demir Demir Ya- yıncılık, İstanbul 2001.
33. Lakkis, Panajotta, Gestaltungsakte im internationalen Rechtsverkehr, Tü- bingen 2007.
34. Lüke, Gerhard, “Zum Zivilprozessualen Klagensystem”, JuS, Juli, 1969 (Heft 7), s. 301-307.
35. Mazlum, Nagihan, Medeni Usul Hukukunda İnşai Etki, Yetkin Yayınları, Ankara 2025.
36. Meriç, Nedim, Medeni Yargılama Hukukunda Tasarruf İlkesi, Yetkin Ya- yınları, Ankara 2011.
37. Moroğlu, Erdoğan, Anonim Ortaklıkta Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü, 9. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2020.
38. Okumuş, Nagehan, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Çerçevesinde Hakem Kararlarının İptali, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2021.
39. Önen, Ergun, İnşai Dava, AÜHF Yayınları, 1981.
40. Özbay, İbrahim, “Hakem Kararlarının Kesin Hüküm Teşkil Etmesi”, Prof. Dr. Ergun Önen’e Armağan, Alkım Yayınları, İstanbul 2003, s. 281- 304.
41. Özbek, Mustafa Serdar, Tahkim Hukuku C. I, Yetkin Yayınları, Ankara 2022.
42. Özkorkut, Korkut, “Şirketler Hukuku Uyuşmazlıklarının Çözümünde Tahkim”, Tahkim ve Diğer Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemlerinde Güncel Gelişmeler Sempozyum Kitabı, Editörler, Metin Kıratlı, Hakkı Susmaz, Açelya Şahin, Güray Özsu, A. Eda Manav Özdemir, Cumhurbaş- kanlığı Yayınları, Ankara 2023, s. 173-202.
43. Pekcanıtez, Hakan/Yeşilırmak, Ali, Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, C. II, 16. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2025.
44. Pekcanıtez, Hakan/Simil, Cemil, Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, C. V, 16. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2025.
45. Postacıoğlu, İlhan/Altay, Sümer, Medeni Usul Hukuku Dersleri, 8. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2020.
46. Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku Şerhi, 4. Baskı, C.II, Adalet Yayınevi, Ankara 2022.
47. Selçuk, Seyhan, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Hakem Kararlarının İptali, Yetkin Yayınları, Ankara 2018.
48. Sogo, Miguel, “Gestaltungsklagen und Gestaltungsurteile des materiellen Rechts und ihre Auswirkungen auf das Verfahren”, ZStV-Zürcher Studien zum Verfahrensrecht Band/Nr. 152, Zürich, 2007.
49. Şener, Oruç, Hami Ortaklıklar Hukuku, 5. Baskı, Seçkin Yayınları, An- kara 2022.
50. Tanrıver, Süha, Medeni Usul Hukuku, 5. Baskı, Yetkin Yayınevi, Ankara 2024.
51. Türkeş, Yağmur, Sermaye Şirketlerinde Şirket İçi Uyuşmazlıkların Tah- kim Yoluyla Çözümlenmesi, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2024.
52. Veziroğlu, Cem, “Anonim Ortaklık Esas Sözleşmesinde Düzenlenen Tah- kim Şartının Geçerliliği”, Tahkim Yargılaması, Editörler, Mustafa Erkan, Candan Yasan Tepetaş, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2021, s. 3-24.
53. Yeşilova, Bilgehan, Milletlerarası Ticari Tahkimde Nihai Karardan Önce Mahkemenin Yardım ve Denetimi, Güncel Yayınevi, İzmir 2008.
54. Yılmaz, Ejder, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi C. 4, Yetkin Yayınları, Ankara 2021.