PHILOSOPHICAL AND SOSIOLOGICAL INFFASTRUCTURE OF ROMANISATION OF OTOMAN LAW-1

Öz

OSMANLI HUKUKUNUN ROMANİZASYONUNUN FELSEFİ ve SOSYOLOJİK ALT YAPISI-I (KITA AVRUPASINDAKİ GELİŞMELER)

Öz

Avrupa hukukunun bugünkü kazammlanna ulaşması, yüzyılların birikiminin sonucudur. Bu kazanımlara ulaşmada kutsal metinlerin yorumu, bilimsel tecrübe, felsefi/sosyolojik anlayış farklılaşması, siyasal tercihler, iktisadi değişim önemli ölçüde etkili olmuştur. Fen bilimleri ile desteklenen sosyal bilimlerin lineer tarih anlayışı ve sosyolojik çözümlemeleri, 19. yy doğulu toplumların elitlerini ‘bilimsel’ yollarla ikna ederken, Batıda oluşan “yeni modemite”nin, askeri, siyasi ve ekonomik merkezi güç olması, mevzuatın da batılılaşması yönünde yönetici sınıfı zorlamıştır. Özellikle Tanzimat Fermam sonrasında Osmanlı Devleti mevzuatında belirgin şekilde Batı kanunlarının etkisi görülür. Bunun çeşitli nedenleri vardır. Bu etki, Cumhuriyete kadar artan bir ivme ile de devam etmiştir. Laiklik yada sekülerlik “dini alan” ile “dünyevi alan” arasında bilinç- li/siyasal bir tercih olduğundan Osmanlı hukukunun batılılaşmasına “OsmanlI hukukunun romanizasyonu” denilmesinin daha uygun olacağını düşünüyoruz. İncelememizde önce kıta Avrupasında hukukun laikleşmesi yolunda yaşanan tarihi ve felsefi/sosyolojik tecrübe, sonra da bu. tecrübenin Osmanlı hukukuna yansıması üzerinde durmaya çalışacağız.

Anahtar Kelimeler

• Laik Hukuk
• Doğal Hukuk
• Tarihçi Hukuk

Kaynakça

1. Ağaoğulları, Mehmet Ali, Kent Devletinden İmparatorluğa, Ankara 1994.
2. Hocaoğlu, Durmuş, Laisizmden Milli Sekülerizme, Ankara 1995, s. 67 ; Aydın, Mehmet, Din Felsefesi, Ankara 1994.
3. Weber, Alfred, Felsefe Tarihi (Terc. Vehbi Eralp) İstanbul 1995.