Hemşirelik Öğrencilerinin Hasta Mahremiyet Bilinci ile Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunmasının Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Bu araştırma hemşirelik öğrencilerinin hasta mahremiyet bilinci ile kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunmasına yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı türdeki araştırmanın evreni 2024–2025 akademik yılında bir üniversitenin Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü’nde klinik uygulamaya başlayan 380 öğrenci örneklemini ise 288 öğrenci oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Hasta Mahremiyet Ölçeği ve Hemşirelik Öğrencileri için Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunması Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekanslar, ortalamalar ve yüzde dağılımları, bağımsız gruplarda t testi, varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon analizi yapılmıştır. Bulgular: Öğrencilerin %70.5’i kadın olup yaş ortalamaları 21.62 olduğu tespit edilmiştir. Araştırma kapsamına alınan öğrencilerin % 70.8’inin hasta mahremiyeti hakkında eğitim aldığı, %75,3’ünün hasta hakları yönetmeliğini okumadığı ve %70.8’inin kişisel sağlık verileri ile ilgili eğitim almadıkları saptanmıştır. Öğrenciler hasta mahremiyet ölçeği puan ortalaması 123.96, kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunması tutum ölçeği puan ortalaması 4.34 hesaplanmıştır. Öğrencilerin hasta mahremiyeti ile kişisel sağlık verilerinin kayıt ve korunması tutumu arasında pozitif ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuç: Öğrencilerin hasta mahremiyeti ve kişisel sağlık verilerinin korunmasına yönelik tutumlarının olumlu olduğu söylenebilir. Hemşirelik eğitim programlarında mahremiyet ve kişisel sağlık verilerinin korunmasına yönelik modüllerin kapsamı genişletilmeli ve içerikleri güncel mevzuat ile uluslararası standartlara uyumlu hale getirilmelidir. Ayrıca, daha geniş örneklemle yürütülecek ileri araştırmaların, konunun daha kapsamlı değerlendirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Hemşirelik Öğrencileri
• Kişisel Sağlık Verileri
• Klinik Uygulama
• Mahremiyet

Evaluation of Nursing Students' Awareness of Patient Confidentiality and the Recording and Protection of Personal Health Data

Öz

Aim: This study was designed to evaluate the relationship between nursing students their attitudes toward patient privacy awareness and the recording and protection of personal health data. Materials and Methods: The population of this descriptive study consisted of 380 students who began clinical practice in the Nursing Department of the Faculty of Health Sciences at a university in the 2024–2025 academic year, and the sample consisted of 288 students. The measurement tools used to collect data were the Personal Information Form, the Patient Privacy Scale, and the Attitude Scale for Nursing Students Regarding the Recording and Protection of Personal Health Data. Frequencies, means, and percentage distributions, t-tests for independent groups, analysis of variance (ANOVA), and correlation analysis were used to analyze the data. Results: It was determined that 70.5% of the students were female, with an average age of 21.62. It was found that 70.8% of the students included in the study had received training on patient privacy, 75.3% had not read the patient rights regulations, and 70.8% had not received training on personal health data. The students' average patient confidentiality scale score was 123.96, and their average attitude scale score regarding the recording and protection of personal health data was 4.34. A positive and moderately significant relationship was found between students' attitudes toward patient confidentiality and the recording and protection of personal health data. Conclusion: It can be said that students' attitudes towards patient confidentiality and the protection of personal health data are positive. The scope of modules on confidentiality and the protection of personal health data in nursing education programs should be expanded, and their content should be made compliant with current legislation and international standards. Furthermore, it is believed that further research conducted with a larger sample size will contribute to a more comprehensive evaluation of the subject.

Anahtar Kelimeler

• Clinical Practice
• Ethical Principle
• Nursing Students
• Personal Health Data
• Privacy

Kaynakça

1. Aktan, G. G., Eşer, İ. & Kocaçal, E. (2019). Hemşirelerin Hasta Mahremiyetini Koruma ve Sürdürme Durumları ile Etkileyen Faktörler. Head: Sağlık Bilimleri Dergisi, 16(4), 301–305.
2. Al Anazi, B. D., Faraj, F., Al Balawi, M. M., & Al Anazi, M. D. (2019). The Awareness of Patients’ Bill of Rights Among Medical Interns and Medical Students at Tabuk University. Open Access Macedonian Journal Of Medical Sciences, 7(17), 2932–2939.
3. Arslan, E. T. & Demir, H. (2017). Sağlık Çalışanlarının Hasta Mahremiyetine İlişkin Tutumu: Nitel Bir Araştırma. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(4), 191–220.
4. Aslan, F. E., Çınar, F. & Es, M. (2019). Cerrahi Hemşirelerinin Mahremiyet Bilinçlerinin İncelenmesi. Kocaeli Tıp Dergisi, 8, 95–103.
5. Bahar, A., Özgürbüz, N., Taşkın Erdem, D. & Dulkara, G. H. (2022). Hemşirelik ve Ebelik Öğrencilerinin Hasta Mahremiyeti Bilincine İlişkin Bilgi ve Tutumlarının İncelenmesi. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(2), 118–129.
6. Basit, G. (2021). Hemşirelik Öğrencilerinin Hastaların Kişisel Sağlık Verileri ile İlgili Görüşleri. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 37(3), 189–195.
7. Buldan, Ö. & Arslan, S. (2021). Hemşirelik Öğrencilerinin Empati Düzeyi ile Mahremiyet Bilinci Arasındaki İlişki ve Etkileyen Faktörler. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 13(2), 318–329.
8. Büyük, E. T. & Baydın, N. Ü. (2020). Hemşirelik Öğrencilerinin Etik Duyarlılıkları ile Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunmasına Yönelik Tutumları Arasındaki İlişki. Türkiye Biyoetik Dergisi, 7(4), 198–210.

9. Candan, M. & Bilgili, N. (2018). Hemşire ve Ebelerin Hasta Mahremiyetine İlişkin Görüşlerinin Değerlendirilmesi. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 34–43.
10. Durgun, H. & Aksoy, F. (2024). Hemşirelik ve Tıp Öğrencilerinin Hasta Mahremiyeti Davranışları ile Çok Boyutlu Duygusal Empati Becerilerinin Değerlendirilmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 40(1), 103–112.
11. Dündar, A., Hacıvelioğlu, D., Erdoğdu, S. & Gündüz, N. (2024). Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunmasına İlişkin Tutumlar: İstanbul’da Bir Devlet Hastanesi Örneği. Türkiye Biyoetik Dergisi, 11(1), 17–27.
12. Görkey, Ş. (2013). Sağlıkta Sır Saklama ve Veri Paylaşımı. Türk Diş Hekimleri Birliği Dergisi, (18), 7.
13. Gözmener, S. B., Şenol, S. & İntepeler, Ş. S. (2019). Hemşirelik Öğrencileri İçin Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunması Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(1), 21–30.
14. Hosseini-Ghavam-Abad, L., Asghari, F., Bandehagh, A., Najafipour, S. & Bigdeli, S. (2019). Patient Privacy: Awareness and Attitudes of Iran University of Medical Sciences Medical Students. Medical Journal Of The Islamic Republic of Iran, 33(12), 1–4.
15. İmançlı, C. (2019). Kişisel Sağlık Verilerinin Korunamamasından Doğan Özel Hukuk Sorumluluğu. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
16. İskender, M. D. & Durmuş, A. (2022). Determining The Correlation Between The Privacy Consciousness of Midwifery and Nursing Students and Their Attitudes Toward The Recording and Protection of Personal Health Data. Euroasia Journal of Mathematics, Engineering, Natural And Medical Sciences, 9(21), 67–78.
17. Karabayır, E., Karaca Dedeoğlu, A. & Kurşun, A. (2023). Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunmasına İlişkin Tutumlarının İncelenmesi. R&S – Research Studies Anatolia Journal, 6(2), 145–168.
18. Kızılcık Özkan, Z., Eyi, S. & Mayda, Z. (2020). Hemşirelik Öğrencilerinin Hasta Mahremiyetini Korumaya Yönelik Davranışlarının Belirlenmesi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 8(2), 312–320.
19. Kim, K., Han, Y. & Kim, J. S. (2017). Nurses’ And Patients’ Perceptions Of Privacy Protection Behaviours And İnformation Provision. Nursing Ethics, 24(5), 598–611.
20. Kurt, D. (2021). Hemşirelik Öğrencilerinde Mahremiyet Bilinci ve Etik Duyarlılık. Türkiye Biyoetik Dergisi, 8(3), 144–153.
21. Maraş, G. & Ceyhan, Ö. (2021). Hemşirelik Öğrencilerinin Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunması Konusundaki Tutumları. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 9(2), 498–509.
22. Nursing Education Staff. (2024, April 24). Nurse İnsights: How Do Nurses Handle Professional Boundaries? Nursing Education. https://nursingeducation.org/insights/professional-boundaries/
23. Olğun, S. & Adıbelli, D. (2022). Hemşirelik Öğrencilerinin Hastaların Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunmasına Yönelik Tutumlarının Belirlenmesi. STED, 31(6), 441–450.
24. Öztürk, H., Bahçecik, N. & Özçelik, K. S. (2014). The Development of The Patient Privacy Scale in Nursing. Nursing Ethics, 21(7), 812–828.
25. Pakiş Çetin, S. & Çevik, K. (2021). Hemşirelik Öğrencilerinin Hastaların Kişisel Sağlık Verilerinin Kayıt ve Korunmasına İlişkin Tutumları. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(3), 199–206.
26. Petrucci, C., Cerra, C. L., Aloisio, F., Montanari, P. & Lancia, L. (2016). Empathy İn Health Professional Students: A Comparative Cross-Sectional Study. Nurse Education Today, 41, 1–5.
27. Ülker, T. & Korkut, S. (2023). Does Nursing Students’ Consciousness of Privacy Affect Their Attitudes To Registration and Preservation of Personal Health Data? A Descriptive Study. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 6(3), 640–648.
28. Yüksel, M. (2009). Mahremiyet Hakkına ve Bireysel Özgürlüklere Felsefi Yaklaşımlar. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Dergisi, 65(2), 275–278.