Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması

Kübra Baltacı Özcan; Hatice Bekir; Ayşe Sanem Şahlı

doi:10.24130/eccdjecs.19672026101703

TR EN

Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması

Öz

Bu çalışmada, anadili Türkçe olmayan 60-72 aylık çocukların dil, sosyal ve problem çözme becerilerini desteklemeye yönelik Türkçe etkinliklerini planlama sürecinde öğretmen ihtiyaçlarını belirlemek amaçlanmıştır. Bu çalışma temel nitel araştırma deseni çerçevesinde yürütülmüş olup öğretmen görüşlerine dayalı bir ihtiyaç analizi çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubu ölçüt örnekleme yoluyla belirlenmiş olup Millî Eğitim Bakanlığına bağlı anasınıflarında görev yapan ve sınıfında anadili Türkçe olmayan çocuklar bulunan 10 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler odak grup görüşmesi aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde içerik analizi kullanılmıştır. MAXQDA ile gerçekleştirilen analiz sonucunda elde edilen temalar iki uzman tarafından incelenmiş ve kodlayıcılar arası yüksek uyum sağlanmıştır. Bulgular, öğretmenlerin Türkçe etkinliklerini planlama sürecinde özellikle alıcı ve ifade edici dil becerilerini destekleme, sosyal uyumu güçlendirme, öz düzenleme, özgüven gelişimini destekleme ile problem çözme becerilerini geliştirmeye yönelik yapılandırılmış etkinliklere ihtiyaç duyduklarını göstermektedir. Sonuçlar, anadili Türkçe olmayan çocukların bulunduğu sınıflarda Türkçe etkinliklerinin bütüncül pedagojik bir araç olarak ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Anadili Türkçe olmayan çocuklar, Okul öncesi, Çocuklar, Dil becerileri, Sosyal beceriler, Problem çözme becerileri, Türkçe etkinlikler

Developing Turkish Activities for Preschool Children Whose Native Language Is Not Turkish: A Needs Analysis Study

Öz

This study aims to identify teachers’ needs regarding the development of Turkish language activities for multilingual children aged 60-72 months whose home language is not Turkish. This study was conducted as a basic qualitative research design and is a needs analysis study. The study group consisted of 10 preschool teachers working in preschools affiliated with the Ministry of National Education, selected through criterion sampling. Data were collected through a focus group interview and analyzed using content analysis with MAXQDA. The resulting themes were independently reviewed by two experts, resulting in a high level of inter-coder agreement. Findings indicated that teachers need structured and interaction-based activities supporting both receptive and expressive language skills. Teachers also emphasized the importance of activities that promote social adaptation, self-regulation, self-confidence, and problem-solving skills. The findings suggest that Turkish language activities should be conceptualized as a holistic pedagogical tools that supports linguistic development, social-emotional participation, and problem-solving skills in multilingual early childhood classrooms.

Anahtar Kelimeler

Non-native Turkish speaking children, Preschool, Children, Language skills, Socialskills, Problem-solving skills, Turkish activities

Kaynakça

Aleksić, G. ve García, O. (2024). A multilingual preschooler’s school belonging: the role of translanguaging Pedagogy, Journal of Language, Identity and Education, doi: 10.1080/15348458.2024.2419016.
Altun, D. ve Tantekin Erden, F. (2016). Okul öncesi öğretmen adaylarının erken okuryazarlık ile ilgili görüşleri ve staj uygulamaları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 17(1), 241-261.
Amaç, Z. (2023). Sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim ve uygulamalarına ilişkin görüşleri (Yayımlanmamış doktora tezi). Dicle Üniversitesi, Diyarbakır.
Aral, N., ve Baran, G. (2011). Çocuk gelişimi. Ankara: Ya-Pa Yayıncılık.
Arslan, A. ve Dilci, T. (2018). Çocuk oyunlarının çocukların gelişim alanlarına yönelik etkilerinin geçmiş ve günümüz bağlamında incelenmesi (Sivas ili örneklemi). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 28(1),47-59.
Bayrakdar, E. ve Maltepe, S. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde akran değerlendirmenin konuşma becerisine etkisi. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 6(1). 1-23. doi: 10.17932/IAU.TOMER.2016.019/tomer_v06i1001.
Bodrova, E., ve Leong, D. J. (2007). Tools of the mind: The Vygotskian approach to early childhood education. (2nd ed.). Upper Saddle River: Pearson Merrill Prentice Hall. 0-13-027804-1.
Braun, V. ve Clarke, V. (2021). Thematic analysis: A practical guide. London: Sage Publications.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Cambridge: Harvard University Press.
Bronfenbrenner, U. (1986). Ecology of the family as a context for human development. Developmental Psychology, 22(6), 723-742.

Brown, J. D. (2016). Introducing needs analysis and English for specific purposes. New York: Routledge.
Bruner, J. (1983). Child’s talk: Learning to use language. New York: Norton.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (20. Baskı). Ankara: Pegem.
Cummins, J. (2000). Language, power and pedagogy: Bilingual children in the crossfire. England: Multilingual Matters.
Creswell, J. W. ve Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Thousand Oaks: Sage Publications.
Çınar, O., Hatunoğlu, A. ve Hatunoğlu, Y. (2009). Öğretmenlerin problem çözme becerileri. Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 215-226.
De Palma, R. (2006). “There wasn’t a conversation going on”: How classroom norms can short-circuit language learning. International Journal of Learning.12(6), 197-206.
Durualp, E., ve Aral, N. (2010). Altı yaşındaki çocukların sosyal becerilerine oyun temelli sosyal beceri eğitiminin etkisinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(39), 160-172. https://izlik.org/JA28UR45UW.
Düzen, N. ve Dinçer, F.Ç. (2021). Anadili Türkçe olan ve olmayan okul öncesi dönem çocuklarının erken okuryazarlık becerilerinin değerlendirilmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(32), 573-600.
Dowdall, N., Melendez-Torres, G. J., Murray, L., Gardner, F., ve Hartford, L. (2020). Shared picture book reading interventions for child language development: A systematic review and meta-analysis. Child Development, 91(2), e383-e399.
Ergül, C., Sarıca, A. D., ve Akoğlu, G. (2016). Etkileşimli kitap okuma: dil ve erken okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesinde etkili bir yöntem. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 17(02), 193-206. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.246307.
Ersoy, Ö., Kandır, A., Ömeroğlu, E., Tezel Şahin, F. ve Turla, A. (2007). Okul öncesi eğitimde drama teoriden uygulamaya. Ankara: Kök Yayıncılık.
Espinosa, L. M. (2022). Getting it right for young children from diverse backgrounds: Applying research to improve practice with dual language learners (2nd ed.). Boston: Pearson.
Eti, İ., ve Aktaş Arnas, Y. (2016). Hikâye temelli yaratıcı drama etkinliklerinin dört yaş grubu çocukların ifade edici dil gelişimine etkisi. Yaratıcı Drama Dergisi, 11(1), 17-32.
Fleer, M. (2021). Conceptual playworlds: The role of imagination in early childhood education. London: Routledge.
Fleer, M. (2022). How conceptual playworlds create different conditions for children’s development across cultural age periods-a programmatic study overview. New Ideas in Child and Educational Psychology. 2(1), 1-2.
García, O., ve Wei, L. (2014). Translanguaging: Language, bilingualism and education. New York, NY: Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9781137385765.
Genesee, F., Paradis, J., ve Crago, M. (2004). Dual language development and disorders: A handbook on bilingualism and second language learning (3rd ed.). Baltimore, MD: Brookes Publishing.
Guest, G., Bunce, A., ve Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59-82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903.
Güçlü, N. (2003). Lise müdürlerinin problem çözme becerileri. Milli Eğitim Dergisi, 160, 272-300.
Gülay Ogelman, H., ve Sarı, B. (2024). Küçük çocukların akran ilişkilerini desteklemek. Studies in Educational Research and Development, 8(1), 37-57.
Güven, N. ve Bal, S. (2000). Dil gelişimi ve eğitimi. İstanbul: Epsilon Yayıncılık.
Hoff, E. (2014). Language development (5th ed.). Belmont: Wadsworth.
Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Kelin, D. A. (2007). The perspective from within: Drama and children’s literature. Early Childhood Education Journal, 35(3), 277-284.
Kızıltaş, Y. (2021). İki dilli öğrencilerin ikinci dil ediniminde etkili olan faktörler ve dezavantajlı gruplara dönüşmeleri: kuramsal ve derleme bir çalışma, Trakya Eğitim Dergisi,11(2), 1012-1036.
Kirsch, C., ve Duarte, J. (2020). Multilingual approaches for teaching and learning. From acknowledging to capitalising on multilingualism in european mainstream education. New York: Routledge.
McAfee, O., Leong, D., ve Bodrova, E. (2016). Assessing and guiding young children’s development and learning. (6th ed.). Boston: Pearson.
Meisels, S. J., Jablon, J. R., Dichtelmiller, M. L., ve Marsden, D. B. (2013). Work sampling in the classroom: A teacher’s manual (5th ed.). Upper Saddle River: Pearson.
Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Miles, M. B., ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks: Sage Publications.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli okul öncesi öğretim programı. Ankara: MEB Yayınları.
Nation, I. S. P., ve Macalister, J. (2010). Language curriculum design. New York: Routledge.
National Association for the Education of Young Children (NAEYC). (2020). Developmentally appropriate practice in early childhood programs serving children from birth through age 8 (4th ed.). Washington: NAEYC.
Noble, C., Sala, G., Peter, M., Lingwood, J., Rowland, C., ve Gobet, F. (2019). The impact of shared book reading on children’s language skills: A meta-analysis. Educational Research Review, 28, 100290.
OECD. (2021). Education at a glance 2021: OECD indicators. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/b35a14e5-en.
Ünüvar, P. (2025). Türkiye’de erken çocukluk eğitiminin gelişimi. İçinde S. Seven (Ed.), Erken çocukluk eğitimine giriş (s. 22-41). Ankara: Pegem Akademi. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd ed.). Thousand Oaks: Sage Publications.
Pekgenç, Y., ve Yılmaz, F. (2021). Sınıf öğretmenlerinin iki dilli sınıflarda yaşadığı eğitsel ve iletişimsel problemlere ilişkin görüşleri. Journal of Computer and Education Research, 9(17), 380-404. doi: 10.18009/jcer.863531
Piaget, J. (1972). The psychology of the child. New York: Basic Books.
Piştav Akmeşe, P., Işıkdoğan Uğurlu, N. ve Kayhan, N. (2023). Kapsayıcı eğitim uygulamaları yürütülen sınıflarda dil gelişimini desteklemede etkileşimli kitap okuma uygulamaları: okul öncesi öğretmeni görüşleri. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,20(3), 1017-1039.
Protassova, E. ve Silkin, S. (2025). Preschool teachers for multilingual families: Interaction and language practices in early childhood education. Languages, 10(3).
Richards, J. C. (2001). Curriculum development in language teaching. Cambridge: Cambridge University Press.
Riley, J. ve Reedy, D. (2003). Communication, language and literacy: learning through speaking and listening, reading and writing. İçinde J. Riley (Ed.), Learning in the early years a guide for teachers of children 3-7. (s. 58-75). London: Paul Chapman Publishing
Rogoff, B. (1990). Apprenticeship in thinking: Cognitive development in social context. New York: Oxford University Press.
Saklan, E. ve Karakütük, K. (2022). Türkiye’deki Suriyeli eğitim çağı çocuklarının eğitim süreçleri üzerine bir çözümleme, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,8(1), 51-76.
Saldaña, J. (2021). The coding manual for qualitative researchers (4th ed.). London: Sage Publications.
Sarıahmetoğlu, H., ve Kamer, S. T. (2021). Yabancı uyruklu öğrencilerin eğitimi ve uyumu: Sorunlar ve çözüm önerileri. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi [MSKU Journal of Education] 8(2), 612-634. doi: 10.21666/muefd.852569.
Senemoğlu, N. (2018). Gelişim, öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya. Ankara: Anı Yayıncılık.
Shepard, L. A., Penuel, W. R., ve Pellegrino, J. W. (2018). Using learning and motivation theories to coherently link formative assessment, grading practices, and large-scale assessment. Educational Measurement: Issues and Practice, 37(1), 21-34. https://doi.org/10.1111/emip.12189.
Snow, C. E., ve Van Hemel, S. B. (2008). Early childhood assessment: Why, what, and how. Washington, DC: National Academies Press.
Su, F. Y. (2020). Okul öncesi eğitime iki dilliliğin yansımaları: Etnografik bir durum çalışması. (Yayımlanmamış Yüksek lisans Tezi). Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
Şimşek Bekir, H. (2004). Almanya’da okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş grubu Türk çocuklarına uygulanan dil eğitim programının dil gelişimine etkisi (Doktora Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi.
Şimşek Bekir, H., ve Temel, Z. F. (2006). Almanya’da okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5–6 yaş grubu Türk çocuklarına uygulanan dil eğitim programının dil gelişim düzeyine etkisi. Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 14-27.
Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. New York: Harcourt, Brace & World.
Tabors, P. O. (2008). One child, two languages: A guide for early childhood educators of children learning English as a second language (2nd ed.). Baltimore: Paul H. Brookes Publishing.
Temel, Z. F., ve Şimşek Bekir, H. (2005). Erken çocukluk döneminde iki dillilik. Türk Dili, Dil ve Edebiyat Dergisi, 637, 65-72.
Tomasello, M. (2003). Constructing a language: A usage-based theory of language acquisition. Cambridge: Harvard University Press.
UNICEF. (2019). Turkey education sector analysis: Syrian refugee children. UNICEF Turkey.
Uysal, H., ve Uysal, Ç. (2019). Kapsayıcı eğitim ve öğretim süreçleri. İçinde H. Gürgür ve S. Rakap (Eds.), Kapsayıcı eğitim: Özel eğitimde bütünleştirme (ss. 131-153). Ankara: Pegem Akademi.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge: Harvard University Press.
Wang, Y., Mu, G. M., Wang, Z., Deng, M., Cheng, L., ve Wang, H. (2015). Multidimensional classroom support to inclusive education teachers in Beijing, China. International Journal of Disability, Development and Education, 62(6), 644-659. https://doi.org/10.1080/1034912X.2015.1077937.
Washington-Nortey, P. M., Zhang, F., Xu, Y., ve Spence, C. M. (2022). The impact of peer interactions on language development among preschool dual language learners: A systematic review. Early Childhood Education Journal. 50(7), 1-11.
Wasik, B. A., ve Hindman, A. H. (2020). Increasing preschoolers’ vocabulary development through a streamlined teacher professional development intervention. Early Childhood Research Quarterly, 50, 101-113.
Weisberg, D.S., Hirsh-Pasek, K., Golinkoff, R.M., Kittredge, A.K. ve Klahr, D. (2016). Guided play: principles and practices. Current Directions in Psychological Science, 25(3) 177-182.
Wortham, S. C., ve Hardin, B. (2015). Assessment in early childhood education (7th ed.). Boston: Pearson.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yavuz, Ö., ve Mızrak, S. (2016). Acil durumlarda okul çağındaki çocukların eğitimi: Türkiye’deki Suriyeli mülteciler örneği. Göç Dergisi, 3(2), 175-199.
Yazıcı, Z. (2002). Okul öncesi eğitimin okul olgunluğu üzerine etkisinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 155-156.
Yılmaz, D. & Güney, R. (2021). Medyanın çocuklar üzerindeki etkileri ve kullanımına ilişkin öneriler. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi,14(4), 486-494. doi: 10.46483/deuhfed.829839.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Öncesi Eğitim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kübra Baltacı Özcan
0000-0002-4751-7571
Türkiye

Hatice Bekir
0000-0001-9591-7660
Türkiye

Ayşe Sanem Şahlı
0000-0001-5050-8994
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

5 Ocak 2026

Kabul Tarihi

25 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.24130/eccdjecs.19672026101703

IZ

https://izlik.org/JA86FP37JH

APA

Baltacı Özcan, K., Bekir, H., & Şahlı, A. S. (2026). Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 10(1), 52-87. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.19672026101703

AMA

1.Baltacı Özcan K, Bekir H, Şahlı AS. Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması. EÇÇD. 2026;10(1):52-87. doi:10.24130/eccdjecs.19672026101703

Chicago

Baltacı Özcan, Kübra, Hatice Bekir, ve Ayşe Sanem Şahlı. 2026. “Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 10 (1): 52-87. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.19672026101703.

EndNote

Baltacı Özcan K, Bekir H, Şahlı AS (01 Haziran 2026) Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 10 1 52–87.

IEEE

[1]K. Baltacı Özcan, H. Bekir, ve A. S. Şahlı, “Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması”, EÇÇD, c. 10, sy 1, ss. 52–87, Haz. 2026, doi: 10.24130/eccdjecs.19672026101703.

ISNAD

Baltacı Özcan, Kübra - Bekir, Hatice - Şahlı, Ayşe Sanem. “Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 10/1 (01 Haziran 2026): 52-87. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.19672026101703.

JAMA

1.Baltacı Özcan K, Bekir H, Şahlı AS. Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması. EÇÇD. 2026;10:52–87.

MLA

Baltacı Özcan, Kübra, vd. “Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, c. 10, sy 1, Haziran 2026, ss. 52-87, doi:10.24130/eccdjecs.19672026101703.

Vancouver

1.Kübra Baltacı Özcan, Hatice Bekir, Ayşe Sanem Şahlı. Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması. EÇÇD. 01 Haziran 2026;10(1):52-87. doi:10.24130/eccdjecs.19672026101703

Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiQ0NfQlktTkMtTkQuc3ZnLnBuZyIsInBhdGgiOiIwM2QxL2Q1NjUvZjYwZi82YTk0OTY1ZWI2MzljNC41MDU2Mzg5My5wbmciLCJleHAiOjE3ODgxMjYzMTksIm5vbmNlIjoiMDIxZjg0ZDgxMmNmODg5MGI1MjhjYzNmZDE3NGZhZGYifQ.IE8_WGTWTB8S2mC_-vvf01xeNW-9SzGqOB8-1RFHjr4

Anadili Türkçe olmayan okul öncesi dönem çocuklara yönelik Türkçe etkinliklerinin geliştirilmesi: Bir ihtiyaç analizi çalışması

Öz

Anahtar Kelimeler

Developing Turkish Activities for Preschool Children Whose Native Language Is Not Turkish: A Needs Analysis Study

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster