0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Mehtap Gökgül; Arzu Akar Gençer

doi:10.24130/eccdjecs.1967202592593

TR EN

0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırma 0-24 aylık bebeği olan annelerin kendini sevme/özyeterlikleri ile duyarlı bakım becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 0-24 aylık bebeği olan 340 anne oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak “İki Boyutlu Benlik Saygısı: Kendini Sevme/Özyeterlik Ölçeği” ile “RIE Yaklaşımına Dayalı Bebek Bakımı Duyarlılık Ölçeği” kullanılmıştır. Ölçek puanları arasındaki ilişki Spearman korelasyon katsayısı ile, annelerin demografik özellikleri ile ölçek puanlarının karşılaştırılması ise Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, annelerin özyeterlik düzeylerinin ortalamanın üzerinde, duyarlı bakım becerilerinin ise iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir. Analizler, annelerin özyeterlik düzeylerinin duyarlı bakım becerilerini doğrudan etkilemediğini göstermiştir. Bununla birlikte, annelerin bebek bakımıyla ilgili kitap okuma ve eğitici videolar izleme durumları, eğitim düzeyleri, meslekleri, doğum öncesi bilgilendirme eğitimi alma durumları, bebek bakımı konusunda eğitim alıp almamaları ve bebek bakımı sürecinde yardım alıp almamaları değişkenlerine göre duyarlı bakım becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Anne Özyeterliği, Duyarlı Bakım, RIE Yaklaşımı

Examining The Relationship Between Maternal Self-Love/Self-Efficacy and Sensitive Caregiving Skills Among Mothers of Infants Aged 0-24 Months

Öz

This study examined the relationship between mothers’ self-love/self-efficacy levels and their sensitive caregiving skills for infants aged 0 to 24 months. The sample included of 340 mothers across Türkiye with infants aged. Data were collected using the “Two-Dimensional Self-Esteem Scale: Self-Love / Self-Efficacy” and the “RIE-Based Infant Care Sensitivity Scale”. The relationship between the scale scores was analyzed using the Spearman correlation coefficient. Comparisons between the mothers' demographic variables and their scale scores were condcuted using the Mann-Whitney U and the Kruskal-Wallis tests. The findings indicated that the mothers’ self-efficacy levels were above the average, while their sensitive caregiving skills were generally strong. The analyses demonstrated that mothers’ self-efficacy levels did not have a direct effect on their sensitive caregiving skills. However, statistically significant differences were found in mothers’ sensitive caregiving skills regarding factors such as reading books and watching educational videos on infant care, educational attainment, occupation, participation in prenatal education programs, receiving or not receiving training on infant care, and receiving or not receiving assistance in infant care.

Anahtar Kelimeler

Maternal Self-Efficacy, Sensitive Care, RIE Approach

Kaynakça

Akkaş, M. (2022). Babaların bebek bakımı konusundaki duyarlılıklarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Yüksek lisans tezi, Kırklareli Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kırklareli.
Aran, Ö., İplikçi, A. B., Selçuk, E., & Günaydın, G. (2020). Türkiye'de anne bakım verme davranışlarındaki farklılıklar ve bu farklılıkların psikolojik stresle ilişkisi: Bir doğal gözlem çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 35(86), 77-98.
Arslan, S., Okcu, G., Coşkun, A., & Temiz, F. (2019). Kadınların gebeliği algılama durumu ve bunu etkileyen faktörler. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 6(1), 179-192.
Balat, G., Sezer, T. ve Tunçeli, H. (2015). Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocukların annelerinin öz yeterlilik ve öfke düzeylerinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım
Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 0 (29) Bandura, A. (1997). “Self-efficacy: The exercise of control”. Freeman: New York. Baş, C. (2021). Anne – bebek bağlanma düzeyinin 0-24 ay arası bebek beslenmesi üzerine etkileri. Tıpta uzmanlık tezi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İstanbul.
Beydağ, K.D. (2007). Doğum sonu dönemde anneliğe uyum ve hemşirenin rolü. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 6(6), 479-484.
Bilgin, B. (2022). Annelerin özyeterlik düzeyinin çocuklardaki ayrılık kaygısı üzerindeki etkisinde annelerin ayrılık kaygısı düzeyinin aracı etkisinin incelenmesi . Yüksek lisans tezi, Işık Üniversitesi, İstanbul.
Bowlby J. (1969). Attachment and Loss. Birinci baskı. Attachment. New York, Basic Books.
Buluş, M., Cevher, F.N. (2007). Benlik kavramı ve benlik saygısı: Önemi ve geliştirilmesi. Akademik Dizayn Dergisi, 2, 52-64.
Büyüköztürk, Ş. Çakmak, K.E. Akgün, E.Ö. Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Vadi Grup Ciltevi A.Ş.

Chow, V. (2004). Parenting and Family Support. UCLA Center Families and Communities.
Coleman, P. K., & Karraker, K. H. (1998). Self-efficacy and parenting quality: findings and future applications. Developmental Review, 18(1), 47-85.
Coleman, P. K., & Karraker, K. H. (2003). Maternal self‐efficacy beliefs, competence in parenting,
Çalışkan, Z. & Bayat, M. (2011). Annelerin bebek bakımı uygulamaları ve etkileyen faktörler: Bir Kapadokya örneği. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences. 2011;14(2):23-30.
Çetiner Bacak, S. Ö. (2023). 1-3 yaş arası çocuğu olan kadınların annelik duyarlılığı ve özyeterliliği ile çocukluk çağı psikolojik travmaları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
Dewi, D. T. K., & arkadaşları. (2025). Effectiveness of parenting interventions on self-efficacy. International Journal of Intercultural Relations.
Dinçer, T. (2022). 24-48 Aylık çocuğu olan annelerin ebeveynlik görevleri özyeterlik düzeylerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi, İstanbul.
Doğan, T. (2011). İki boyutlu benlik saygısı: Kendini Sevme/Özyeterlik Ölçeği'nin Türkçe uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 36(162), 126-137.
Doğan, N. (2022). Duyarlı bakım temelli gelişimsel erken müdahale programının prematüre bebeklerin gelişimine etkisi: Bursa ili örneği. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.
Dursun, Ş.S., & Yıldız Bıçakçı, M. (2015). Bir-üç yaş arası bebeğe sahip annelerin annelik becerilerinde özyeterliklerinin incelenmesi. Hacettepe University Faculty of Science Journal, Vol.1, 613-628.
Foley, J. E. (2024). On the broader significance of maternal sensitivity. Child Development Perspectives Gerber, M., & Johnson, A. (2012). Your self-confident baby: How to encourage your child's natural abilities – from the very start. John Wiley & Sons
Goldwater-Adler, S. (2013). Maternal Sensitivity with Their Infants: The Role of Emotion States, Fatigue, and Infant Engagement (Doctoral dissertation).
Gözübüyük, F. (2015). Annelerin ebeveynlik özyeterlik algıları, sözel etkileşim uygulamaları ve 1-3 yaş aralığında çocukların gelişimi. Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi, İstanbul.
Hargraves, V. (2019). The Pikler/resources for ınfant educarers approach. The Education Hub. https://theeducationhub.org.nz/category/ece-resources/ sayfasından erişilmiştir.
Ketenci, Ö. (2019). Primipar annelerde yenidoğan bakımına yönelik özyeterlilik algısı ve bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek lisans tezi, Kırklareli Üniversitesi, Kırklareli.
Kotil, Ç. (2010). Okul öncesi eğitim kurumuna yeni başlayan 5 yaş çocukların sosyal-duygusal uyum düzeylerine annenin ebeveyn özyeterlik algısı ile okul beklentilerine uyum düzeyinin etkisi. Doktora tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Lerner, C., & Dombro, A. L. (2005). Bringing up baby: The RIE approach to infant and toddler care. Zero to Three.
Lucassen, N., Tharner, A., Van IJzendoorn, M. H., Bakermans-Kranenburg, M. J., Volling, B. L., Verhulst, F. C., & Tiemeier, H. (2011). The association between paternal sensitivity and infantfather attachment security. A meta-analysis of three decades of research. Journal of Family Psychology, 25(6), 986.
Mohammed, H. H., & arkadaşları. (2025). The effectiveness of nurse-led antenatal education on maternal self- efficacy… BMC Pregnancy and Childbirth.
Orta, İ. M., & Sümer, N. (2016). Anne duyarlığı ve erken dönem bağlanma-temelli ebeveynlik destek ve müdahale programları. Türk Psikoloji Yazıları, 19(38), 54 - 76.
Öztürk, E. D., & Aksoy, A. B. (2019). Oyun temelli baba-bebek etkileşim programı’nın baba ve bebek davranışları üzerindeki etkisi. Eğitim ve Bilim, 45(201).
Özvarış, Ş. (2001). Sağlık Eğitimi ve Sağlığı Geliştirme. Hacettepe Halk Sağlığı Vakfı, Ankara.
Pagano, M., & Gauvreau. Sampling Theory (1993). Duxbury Press, 469–472.
Pons-Salvador, G., & arkadaşları. (2025). Contingency in maternal sensitivity and quality of child outcomes. Journal of Experimental Child Psychology.
Richards, B. E. (2022). Maternal education and changes in parenting beliefs, values, and knowledge. Doctoral thesis, Utah State University Digital Commons.
Seetharaman, M., & arkadaşları. (2022). Parenting self-efficacy instruments for parents of infants and toddlers: A scoping review. Infant Behavior and Development.
Seven, Z. D. (2017). Farklı aile tiplerinde yaşayan anne ve 30-42 aylık çocuklarının anne duyarlılığı bağlamında etkileşimlerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Okan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
Şener, D. K. (2011). Annelik özetkililiği ve benlik saygısını yükseltme programının etkisi. Doktora tezi, Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Tafarodi, R. W., & Swann, W. B. Jr., (1995). Self-liking and self-competence as dimensions of global self-esteem: Initial validation of a measure. Journal of Personality Assessment, 65, 322–342.
Taraban, L., & arkadaşları. (2023). An exploration of the domain-specificity of maternal sensitivity. Developmental Psychology.
Taraban, L., & arkadaşları. (2025). Mothers’ and fathers’ sensitivity during teaching uniquely predicts child language. Child Development.
The Education Hub. (2020, 21 Temmuz). The Pikler/Resources for Infant Educarers™ approach. The Education Hub.
Thompson, R. A. (2006). Erken Dönemde Bağlanma ve Sonraki Gelişim Üzerindeki Etkileri. Türk Psikoloji Bülteni, 12(38), 113-120.
Tokat, M.A. (2009). Antenatal dönemde verilen eğitimin annelerin emzirme özyeterlilik algısına ve emzirme başarısına etkisi. Doktora tezi, T.C. Dokuz Eylül üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doğum ve Kadın Hastalıkları emşireliği, İzmir.
Türk Düdükçü, F. (2019). Annelere uygulanan meleis’in geçiş kuramına dayalı sağlığı geliştirme izlem programının anne bebek bağlanmasına, anne öz yeterliliğine ve bebek gelişimine etkisi: randomize kontrollü çalışma. Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
Ulutaş, A., & Aksoy, A. B. (2016). Ev merkezli anne-bebek etkileşim programının annelerin duyarlılık ve karşılıklı etkileşim davranışları ile bebeğin gelişimine etkisi. Eğitim ve Bilim, 41(186).
Uyanık Balat, G. (2014). Okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin özyeterlilik ve depresyon düzeylerinin incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 11(2), 661-676.
Ward, K. P., & Lee, S. (2020). Mothers’ and fathers’ parenting stress, responsiveness, and sensitivity. Children and Youth Services Review.
Waid, J., & arkadaşları. (2025). Approaches to strengthen parental self-efficacy. Children and Youth Services Review.
Werchan, D. M., & arkadaşları. (2022). Sensitive caregiving and reward responsivity: A novel mechanism for EF development. Developmental Cognitive Neuroscience.
Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). Spss uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Detay Yayıncılık.
Yıldız, D. (2008). Doğum sonrası dönemde annelerin bebek bakımı konusunda danışmanlık gereksinimleri ve yaklaşımlar. Gülhane Tıp Dergisi, 50(4).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Öncesi Eğitim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehtap Gökgül Bu kişi benim
0009-0008-2070-479X
Türkiye

Arzu Akar Gençer
0000-0001-5431-3000
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

20 Kasım 2024

Kabul Tarihi

12 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592593

IZ

https://izlik.org/JA87XT62AP

APA

Gökgül, M., & Akar Gençer, A. (2025). 0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 9(2), 174-195. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592593

AMA

1.Gökgül M, Akar Gençer A. 0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. EÇÇD. 2025;9(2):174-195. doi:10.24130/eccdjecs.1967202592593

Chicago

Gökgül, Mehtap, ve Arzu Akar Gençer. 2025. “0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 9 (2): 174-95. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592593.

EndNote

Gökgül M, Akar Gençer A (01 Aralık 2025) 0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 9 2 174–195.

IEEE

[1]M. Gökgül ve A. Akar Gençer, “0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, EÇÇD, c. 9, sy 2, ss. 174–195, Ara. 2025, doi: 10.24130/eccdjecs.1967202592593.

ISNAD

Gökgül, Mehtap - Akar Gençer, Arzu. “0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 9/2 (01 Aralık 2025): 174-195. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592593.

JAMA

1.Gökgül M, Akar Gençer A. 0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. EÇÇD. 2025;9:174–195.

MLA

Gökgül, Mehtap, ve Arzu Akar Gençer. “0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, c. 9, sy 2, Aralık 2025, ss. 174-95, doi:10.24130/eccdjecs.1967202592593.

Vancouver

1.Mehtap Gökgül, Arzu Akar Gençer. 0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. EÇÇD. 01 Aralık 2025;9(2):174-95. doi:10.24130/eccdjecs.1967202592593

Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiQ0NfQlktTkMtTkQuc3ZnLnBuZyIsInBhdGgiOiIwM2QxL2Q1NjUvZjYwZi82YTk0OTY1ZWI2MzljNC41MDU2Mzg5My5wbmciLCJleHAiOjE3ODgxMjYzMTksIm5vbmNlIjoiMDIxZjg0ZDgxMmNmODg5MGI1MjhjYzNmZDE3NGZhZGYifQ.IE8_WGTWTB8S2mC_-vvf01xeNW-9SzGqOB8-1RFHjr4

0-24 Ay Arası Bebeği Olan Annelerin Kendini Sevme Özyeterlikleri İle Duyarlı Bakım Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Examining The Relationship Between Maternal Self-Love/Self-Efficacy and Sensitive Caregiving Skills Among Mothers of Infants Aged 0-24 Months

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster