Derleme

Erken Dönemde Stres, Etkileri veYılmazlık

Cilt: 9 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Erken Dönemde Stres, Etkileri veYılmazlık

Öz

Günümüzde erken çocukluktan itibaren her geçen gün insanlar için stres unsurları çoğalmakta ve bunların tamamını ortadan kaldırmak da ne yazık ki mümkün olamamaktadır Yaşanan stresin beyin yapısını nasıl değiştirdiğini, uzun vadeli negatif sağlık ve gelişim çıktılarına nasıl yol açtığını ortaya koyan birikimli bir literatür bulunmaktadır. Öte yandan, hem stresörün olumsuz etkisini azaltan koruyucu sistemleri hem de bireyin başa çıkabilme becerilerini içinde bulunduran “yılmazlığı” geliştirmek mümkündür. Büyüyen yılmazlık literatürü, günümüz insanının koşulları ve ihtiyaçları ile birleştirildiğinde; yılmazlığın artık ilginin arttığı bir araştırma konusundan ziyade mutlaka geliştirmesi gereken bir kapasite haline gelmesi gerektiği açıktır. Bunu sağlamaya yönelik bir çaba olarak mevcut makalede stres ve yılmazlık konuları erken çocukluk bağlamında ele alınmış, “pozitif stres, tolere edilebilir stres ve toksik stres” açıklanmıştır. Ayrıca, yaygın bir toksik stresör olarak yoksulluktan bahsedilmiştir. Sonrasında bunların tam karşısında duran bir kapasite olarak “yılmazlık” irdelenmiş ve erken çocukluk eğitiminin psikolojik sağlamlığı arttırmadaki dönüştürücü rolü tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Yılmazlık, Toksik stres, Stres, Psikolojik sağlamlık, Erken çocukluk eğitimi

Kaynakça

  1. Alvord, M. K., & Grados, J. J. (2005). Enhancing resilience in children: A proactive approach. Professional Psychology: Research and Practice, 36(3), 238.
  2. Anda, R. F., Felitti, V. J., Bremner, J. D., Walker, J. D., Whitfield, C. H., Perry, B. D., ... & Giles, W. H. (2006). The enduring effects of abuse and related adverse experiences in childhood. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 256(3), 174-186.
  3. Anthony, E. J. (1987). Risk, vulnerability, and resilience: An overview. In E. J. Anthony & B. Cohler (Eds.), The invulnerable child (pp. 3–48). New York, NY: Guilford Press.
  4. Aydilek, G., & Karaoğlan, D. (2024). Maternal Depression and Physical Health of Under-Five Children in Turkey. The Journal of Mental Health Policy and Economics, 27(2), 47-58.
  5. Bazzano, A. N., Sun, Y., Zu, Y., Fleckman, J. M., Blackson, E. A., Patel, T., ... & Roi, C. (2023). Yoga and mindfulness for social-emotional development and resilience in 3–5 year-old children: non- randomized, controlled intervention. Psychology Research and Behavior Management, 109-118.
  6. Bernstein, R. E., Measelle, J. R., Laurent, H. K., Musser, E. D., & Ablow, J. C. (2013). Sticks and stones may break my bones but words relate to adult physiology? Child abuse experience and women's sympathetic nervous system response while self-reporting trauma. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, 22(10), 1117-1136.
  7. Britto, P. R., Lye, S. J., Proulx, K., Yousafzai, A. K., Matthews, S. G., Vaivada, T., ... & Bhutta, Z. A. (2017). Nurturing care: promoting early childhood development. The Lancet, 389(10064), 91-102.
  8. Cai, C., Mei, Z., Wang, Z., & Luo, S. (2025). School-based interventions for resilience in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Frontiers in Psychiatry, 16, 1594658.
  9. Cefai, C., Matsopoulos, A., Bartolo, P., Galea, K., Gavogiannaki, M., Zanetti, M., ... & Kimber, B. (2014). A resilience curriculum for early years and primary schools in Europe: enhancing quality education. Croatian Journal of Education. 16(2), 11-32.
  10. Chiang, W.-L., & Chiang, T.-L. (2021). Mediating effects of early health on the relationship between early poverty and long-term health outcomes of children: A birth cohort study. BMJ Open, 11(12), e052237. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2021-052237

Kaynak Göster

APA
Emen Parlatan, M., & Aslan, D. (2025). Erken Dönemde Stres, Etkileri veYılmazlık. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 9(2), 196-218. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592677
AMA
1.Emen Parlatan M, Aslan D. Erken Dönemde Stres, Etkileri veYılmazlık. EÇÇD. 2025;9(2):196-218. doi:10.24130/eccdjecs.1967202592677
Chicago
Emen Parlatan, Meltem, ve Durmuş Aslan. 2025. “Erken Dönemde Stres, Etkileri veYılmazlık”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 9 (2): 196-218. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592677.
EndNote
Emen Parlatan M, Aslan D (01 Aralık 2025) Erken Dönemde Stres, Etkileri veYılmazlık. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 9 2 196–218.
IEEE
[1]M. Emen Parlatan ve D. Aslan, “Erken Dönemde Stres, Etkileri veYılmazlık”, EÇÇD, c. 9, sy 2, ss. 196–218, Ara. 2025, doi: 10.24130/eccdjecs.1967202592677.
ISNAD
Emen Parlatan, Meltem - Aslan, Durmuş. “Erken Dönemde Stres, Etkileri veYılmazlık”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 9/2 (01 Aralık 2025): 196-218. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592677.
JAMA
1.Emen Parlatan M, Aslan D. Erken Dönemde Stres, Etkileri veYılmazlık. EÇÇD. 2025;9:196–218.
MLA
Emen Parlatan, Meltem, ve Durmuş Aslan. “Erken Dönemde Stres, Etkileri veYılmazlık”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, c. 9, sy 2, Aralık 2025, ss. 196-18, doi:10.24130/eccdjecs.1967202592677.
Vancouver
1.Meltem Emen Parlatan, Durmuş Aslan. Erken Dönemde Stres, Etkileri veYılmazlık. EÇÇD. 01 Aralık 2025;9(2):196-218. doi:10.24130/eccdjecs.1967202592677