Araştırma Makalesi

60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi*

Cilt: 6 Sayı: 2 30 Ekim 2022
Handan Doğan *, Diğdem Enerem
PDF İndir
TR

60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi*

Öz

Bu çalışmanın amacı,60-72 ay arası çocukların sözcük bilgisi, sesbilgisel farkındalık, harf bilgisi, dinlediğini anlama olarak ifade edilen erken okuryazarlık beceriyle, planlama, eşzamanlı, dikkat ve ardıl olarak tanımlanan bilişsel değerlendirme sisteminin temel boyutları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaçla çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcılarını İstanbul ilinde okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 60-72 ay arası 124 çocuk oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında Erken Okuryazarlık Testi (EROT), ve Bilişsel Değerlendirme Sistemi-(Cognitive Assesment System)kullanılmıştır. Verilerin analizinde; parametrik tekniklerden PearsonKorelasyon Analizi kullanılmıştır. Buna ek olarak, bilişsel performans sisteminin erken okuryazarlık becerilerinine kadar yordadığını tespit etmek amacıyla Basit Doğrusal Regresyon Analizleri kullanılmıştır. Yapılan istatistiki analizler sonucunda bilişsel değerlendirme sistemi sözcük bilgisinin %30’unu, ses bilgisel farkındalık becerisinin %47’sini, harf bilgisinin %23’ünü yordadığı görülmüştür. Buna karşın bilişsel performans sisteminin dinlediğini anlama becerisinin yordayıcısı olmadığı görülmüştür. Bilişsel performans sisteminin tüm alt boyutlarının %36’sını yordadığı görülmüştür. Çalışmanın bulguları alan yazındaki bilgiler doğrultusunda tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Erken Okuryazarlık, Sözcük Bilgisi, Harf Bilgisi, Sesbilgisel Farkındalık, Dinlediğini Anlama, Bilişsel Değerlendirme Sistemi, Pass Teorisi

Kaynakça

  1. Anthony, J. L., & Francis, D. J. (2005). Development of phonological awareness. Current Directions in Psychological Science, 14(5), 255-259.https://doi.org/10.1111/j.0963-7214.2005.00376.x
  2. Best, J. R., Miller, P. H., & Naglieri, J. A. (2011). Relation between executive function and academic achievement from ages 5-17 in a large, representative national sample. Learning and Individual Differences,2(4), 327-336.http://dx.doi.org/10.1016/j.lindif.2011.01.007
  3. Büyüköztürk Ş, Çakmak Kılıç E, Akgün Ö.E., Karadeniz Ş., & Demirel F.(2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri̇. Ankara: Pegem Akademi.
  4. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G.,&Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: spss ve lisrel uygulamaları.Ankara: PegemAkademi.
  5. Das, J. P., & Misra, S. B. (2015). Cognitiveplanning and executive functions. New Delhi: SAGE.Das, J. P., Naglieri, J. A., & Kirby, J. R. (1994).Assessment of cognitive processes: The PASS theory of intelligence.Massachussets: Allyn& Bacon.
  6. Diken, H. D. (Ed.). (2012). Erken çocukluk eğitimi. Ankara: Pegem Akademi.
  7. Ergin, T. (2003). Bilişsel değerlendirme sistemi (cognitive assessment system-cas) beş yaş çocukları üzerinde geçerlik, güvenirlik ve norm çalışması(Yayımlanmamış DoktoraTezi), İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
  8. Ergül, C., Karaman, G., Akoğlu, G., Tufan, M., Sarıca, A.D., & Bahap-Kudret, Z. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin “Erken Okuryazarlık” kavramına ilişkin bilgi düzeyleri ve sınıf uygulamaları. İlköğretim Online, 13(4), 1449-1472. DOI: 10.17051/io.2014.71858
  9. Field, A. (2009).Discovering statistics using SPSS: Book plus code for E version of text. London, UK: SAGE.
  10. Gander, M., &Gardiner, H. (2015).Çocuk ve ergen gelişimi (8. basım). A. DönmezveN. Çelen (Çev.) Ankara: İmge Kitabevi.

Kaynak Göster

APA
Doğan, H., & Enerem, D. (2022). 60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi*. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 6(2), 337-363. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202262350
AMA
1.Doğan H, Enerem D. 60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi*. EÇÇD. 2022;6(2):337-363. doi:10.24130/eccdjecs.1967202262350
Chicago
Doğan, Handan, ve Diğdem Enerem. 2022. “60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi*”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 6 (2): 337-63. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202262350.
EndNote
Doğan H, Enerem D (30 Ekim 2022) 60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi*. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 6 2 337–363.
IEEE
[1]H. Doğan ve D. Enerem, “60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi*”, EÇÇD, c. 6, sy 2, ss. 337–363, Eki. 2022, doi: 10.24130/eccdjecs.1967202262350.
ISNAD
Doğan, Handan - Enerem, Diğdem. “60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi*”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi 6/2 (30 Ekim 2022): 337-363. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202262350.
JAMA
1.Doğan H, Enerem D. 60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi*. EÇÇD. 2022;6:337–363.
MLA
Doğan, Handan, ve Diğdem Enerem. “60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi*”. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, c. 6, sy 2, Ekim 2022, ss. 337-63, doi:10.24130/eccdjecs.1967202262350.
Vancouver
1.Handan Doğan, Diğdem Enerem. 60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi*. EÇÇD. 30 Ekim 2022;6(2):337-63. doi:10.24130/eccdjecs.1967202262350