Aras Ören’in Berlin Üçlemesi’nde Göç, Emek, Kimlik ve Aidiyet Sorunu

Öz

1960’lı yıllardan itibaren Türkiye’den Almanya’ya gerçekleşen işçi göçü, ekonomik sonuçlarıyla birlikte bireyin kimlik algısında, aidiyet duygusunda ve toplumsal ilişkilerinde derin dönüşümlere yol açmıştır. Bu süreç, göçmen işçilerin yaşam deneyimlerini merkeze alan yeni bir anlatı alanını da beraberinde getirmiştir. Aras Ören, Berlin Üçlemesi olarak adlandırılan şiir kitapları Niyazi’nin Naunyn Sokağında İşi Ne?, Kâğıthane Rüyası ve Gurbet Değil Artık adlı eserlerinde Almanya’daki göçmen işçilerin gündelik yaşamlarını, sınıfsal mücadelelerini, kültürel değişimlerini ve aidiyet sorunlarını çok yönlü bir biçimde ele almaktadır. Bu çalışmada Berlin Üçlemesi, göç, emek, kimlik, aidiyet ve yabancılaşma meseleleri çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmada göçmen işçilerin ağır çalışma koşulları, ekonomik sömürü düzeni içerisindeki konumları, kuşaklar arasındaki farklılaşma ve dil değişimi üzerinde durulmuştur. Özellikle ikinci kuşak karakterler aracılığıyla “gurbet” kavramının anlam değişimine uğradığı ve Almanya’nın geçici bir çalışma alanından kalıcı bir yaşam çevresine dönüştüğü görülmektedir. Sonuç olarak Aras Ören’in Berlin Üçlemesi, yaşanan toplumsal ve bireysel değişimi çok katmanlı bir anlatımla işleyen önemli bir göçmen edebiyatı örneği olarak değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Aras Ören
• Berlin Üçlemesi
• Göçmen Edebiyatı
• Emek
• Kimlik
• Aidiyet
• Yabancılaşma

Migration, Labor, Identity, and the Problem of Belonging in Aras Ören’s Berlin Trilogy

Öz

Since the 1960s, labor migration from Türkiye to Germany has brought about profound transformations in individuals’ sense of identity, belonging, and social relations, alongside its economic consequences. This process also opened up a new narrative field centered on the experiences of migrant workers. In the poetry books known as the Berlin Trilogy — Niyazi’nin Naunyn Sokağında İşi Ne?, Kâğıthane Rüyası, and Gurbet Değil Artık — Aras Ören portrays the daily lives, class struggles, cultural changes, and problems of belonging experienced by migrant workers in Germany from a multidimensional perspective. This study analyzes the Berlin Trilogy within the framework of migration, labor, identity, belonging, and alienation. It focuses on migrant workers’ harsh working conditions, their position within the system of economic exploitation, intergenerational differences, and language change. Through second-generation characters in particular, the study shows that the concept of “gurbet” undergoes a semantic transformation and that Germany changes from a temporary place of work into a permanent living environment. In conclusion, Aras Ören’s Berlin Trilogy can be considered an important example of migrant literature that explores the social and individual changes experienced by migrant workers through a multilayered narrative.

Anahtar Kelimeler

• Aras Ören
• Berin Triology
• İmmigrant Literature
• Labor
• Identity
• Belonging
• Alienation

Kaynakça

1. Baykurt, F. (1980). “Önsöz: Hoş geldin Aras Ören…” Berlin Üçlemesi. (s. 5-10) içinde. İstanbul: Remzi Kitabevi.
2. Chambers, I. (2005). Göç, Kültür, Kimlik. (Çev. İsmail Türkmen-Mehmet Beşikçi). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
3. Canbolat, S. Ş. (2019). “Hüseyin Aras Ören Maddesi”. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ahmet Yesevi Üniversitesi. http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/oren-huseyin-aras. (25.04.2026)
4. Çavuş, B. (2022). “Göçmen Edebiyatı Bağlamında Modern Bir Göç Destanı Olarak Aras Ören’in Berlin Üçlemesi”. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. Kış Sayısı, 201–209.
5. Gezen, E. E. (2012). Writing and Sounding The City: Turkish-German Representations of Berlin. (Doctoral Dissertation) The University of Michigan.
6. Göbenli, M. (2012). “Aras Ören’in Berlin Üçlemesi Eserinde Sınıfsal Konumlanış”. Almanya’ya Emek Göçü: Bir Bavul, Umut ve Hayalleriyle Çıktılar Yola. (s. 103-114) içinde. (Editörler: Ülkü Sözbir Fındıkçıoğlu ve E. Zeynep Güler) İstanbul: Yazılama Yayınevi.
7. Karakuş, M. (2001). “Çok Boyutlu Bir Göç Serüveni: Aras Ören ve Berlin Üçlemesi”. Gurbeti Vatan Edenler Almanca Yazan Almanyalı Türkler. (s. 115-129) içinde. (Hazırlayanlar: Mahmut Karakuş ve Nilüfer Kuruyazıcı). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
8. Koç, Y. (2000). Göçmen Edebiyatında Osman Engin’in Yeri ve Eserleri: Türk ve Alman Toplumu. Konya: Selçuk Üniversitesi Vakfı Yayınları.

9. Köprülü, S. G. (2020). “Almanya’da Yaşayan Türklerin Yazınsal Eserlerinde Tema ve Dil Değişimi”. Söylem Filoloji Dergisi, 5(1), 40-48.
10. Kuruyazıcı, N. (2001). “Almanya’da Oluşan Yeni Bir Yazının Tartışılması”. Gurbeti Vatan Edenler Almanca Yazan Almanyalı Türkler (s. 3-24) içinde. (Hazırlayanlar: Mahmut Karakuş ve Nilüfer Kuruyazıcı). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
11. Lenin, V. İ. (2003). Ne Yapmalı? Hareketimizin Canalıcı Sorunları. Eskişehir: Eriş Yayınları.
12. Oraliş, M. (2012). “Göçmen Yazımı İçinde Aras Ören’in Konumu”. Alman Dili ve Edebiyatı Dergisi. F. 8, s. 109-122.
13. Ören, A. (1980). Berlin Üçlemesi. İstanbul: Remzi Kitabevi.
14. Özyer, N. (1994). “Almanya’da Türk-Türkiye’de Almanyalı: Alev Tekinay’ın Yeni Kitabı Üzerine”. Edebiyat Üzerine. Ankara: Gündoğan Yayınları.
15. Sakallı, C. (2018). “Göçmen Edebiyatı: “Ara Dilde” Yazmak.” Monograf Edebiyat Eleştirisi Dergisi, (9), 10–26.