Eğitimde Erdem Temelli Yaklaşım: Aristoteles’ten Günümüze Karakter Eğitimi

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 63 - 71, 31.12.2025

Sevgi Koç

https://doi.org/10.70740/eduref.1790432

Öz

Bu çalışma karakter eğitiminin felsefi, tarihsel ve pedagojik temellerini analiz ederek, erdem odaklı bir eğitim yaklaşımının günümüz eğitim sistemlerinde nasıl yapılandırılabileceğini sorgulamaktadır. Özellikle Aristoteles’in erdem etiği üzerinden şekillenen karakter anlayışı, çağdaş karakter eğitimi modelleriyle ilişkilendirilmiş ve bu ilişkinin eğitim felsefesi bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın temel problemi karakter gelişimini bütüncül olarak destekleyecek, davranıştan çok içselleştirilmiş değer ve erdemlere dayalı bir eğitim yaklaşımı nasıl geliştirilebilir? Sorusuna dayanmaktadır? Bu bağlamda Platon ve Aristoteles gibi Antik Yunan filozoflarının erdem anlayışları, modern dönemde Kohlberg’in ahlaki gelişim kuramı, sosyal-duygusal öğrenme yaklaşımları ve değerler eğitimi yaklaşımları ele alınmıştır. Türkiye bağlamında ise Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli örneği üzerinden, karakter ve erdem temelli eğitimin ulusal eğitim politikalarındaki yeri analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda karakter eğitiminin yalnızca bilişsel ya da davranışsal bir alan değil, bireyin ahlaki, duygusal ve sosyal gelişimini bütüncül olarak kapsayan bir süreç olduğu vurgulanmıştır. Etik duyarlılığı yüksek, erdemli bireyler yetiştirmek için felsefi temellere dayanan, öğretmen niteliğini önceleyen, okul kültürünü dönüştüren ve toplumun tüm paydaşlarını sürece dahil eden uzun soluklu bir eğitim reformuna ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

: Erdem Temelli Eğitim , Karakter Eğitimi , Değerler Eğitimi , Ahlaki Gelişim , Eğitim Felsefesi

A Virtue-Based Approach in Education: Character Education from Aristotle to the Present

Öz

This study analyzes the philosophical, historical and pedagogical foundations of character education and explores how a virtue-based educational approach can be structered within contemporary education systems. In particular, the Aristotelian conception of character rooted in virtue ethics is examined in relation to modern character education models and this relationship is evaluated within the context of educational philosophy. The main research question centers on how an educational approach based not merely on behavior but on internalized values and virtues can holistically support character development. In this context, the virtue theories of Ancient Greek philosophers such as Plato and Aristotle are discussed alongside modern approaches, including Kohlberg’s theory of moral development, social-emotional learning models and values education. Within the Turkish context, the role of character and virtue-based education in national education policies is analyzed through the example of the Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (Century of Türkiye Education Model). The findings emphasize that character education is not limited to cognitive or behavioral development but is a comprehensive process encompassing moral, emotional and social growth. To raise ethically aware ad virtous individuals, there is a need for a long-term educational reform grounded in philosophical principles, prioritizing teacher quality, transforming school culture and involving all stakeholders in society.

Anahtar Kelimeler

Virtue-based Education , Character Education , Values Education , Moral Development , Philosophy of Education.

Kaynakça

• Aristoteles. (2017). Nikomakhos'a etik. (F. Akderin, Çev.) Say Yayınları.
• Arthur, J., Kristjansson, K., Harrison, T., Sanderse , W., & Wright, D. (2017). Teaching character and virtue in schools. Routledge.
• Berkowitz, M. W., & Bier, M. C. (2004). Research-based character education. The Annals of The American Academy of Political And Social Science, 591(1), s. 72-85. doi:https://doi.org/10.1177/0002716203260082.
• Berkowitz, M. W., & Bier, M. C. (2005). What works in character education: A research-driven guide for education. Character Education Partnership.
• Biesta, G. (2010). Good education in an age of measurement: Ethics, politics, democracy. Routledge.
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitativeresearch method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316QRJ0902027.
• Carr, D. (2003). Character and moral choice in the cultivation of virtue. Philosophy, 78(2), 219-232.
• Carr, D. (2007). Character in teaching. British Journal of Educational Studies, 55(4), 369-389.
• Carr, D., & Steutel, J. (1999). Virtue ethics and moral education. Routledge.
• CASEL. (2020). What is SEL? Collaborative for academic, social and emotional learning: https://casel.org/what-is-sel/ adresinden alındı
• Dewey, J. (1916). Democracy and education. Macmillan.
• Elias, M. J., Zins, J. E., Weissberg, R. P., Frey, K. S., Greenberg, M. T., Haynes, N. M., & Shriver, T. P. (1997). Promoting social and emotional learning: Guidelines for educators. VA: Association for Supervision and Curriculum Development.
• Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. New York: Continuum Books.
• Halstead, J. M., & Taylor, M. J. (2000). Learning and teaching about values: A review of recent research. Cambridge Journal of Education, 30(2), 169-202.
• Homiak, M. (2018). Moral character. (E. N. Zalta, Ed.) The Standford Encyclopedia of Philosophy.
• Kant, I. (1996). Groundwork of the metaphysics of morals. (M. Gregor, Çev.) Cambridge University Press.
• Kant, I. (2009). Pratik Aklın Eleştirisi. İstanbul : Türkiye İş Bankası Yayınları.
• Kohlberg, L. (1981). Essays on moral development, The philosophy of moral development: Moral stages and the idea of justice.San Francisco, CA:Harper & Row.
• Kraut, R. (2022). Aristotle's Ethics. (E. N. Zalta, Ed.) The Standford Encylopedia of Philosophy.
• Kristjansson, K. (2007). Aristotle, emotions and education. Ashgate.
• Kristjansson, K. (2017). Aristolelian character education. London: Routledge.
• Lickona, T. (1991). Educating for character: How our schools can teach respect and responsibility. New York: Bantam.
• Maclntyre, A. (2007). After virtue: A study in moral theory. University of Notre Dame Press.
• MEB. (2005). İlköğretim programları. Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu.
• MEB. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: tymm.meb.gov.tr
• Narvaez, D. (2006). Integrative ethical education. (M. Killen, & J. G. Smeneta, Ed.) Handbook of moral development. Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
• Noddings, N. (2002). Educating moral people: A caring alternative to character education. New York: Teachers College Press.
• Nucci, L. & Narvaez, D. (2008). Handbook of moral and character education. Routledge.
• Nucci, L. (2009). Nice is not enough: Facilitating moral development. Upper Saddle River. NJ:Pearson Education.
• Platon, (2017). Protagoras. Ankara:Bilgesu Yayıncılık.
• Platon, (2018). Menon. İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
• Platon, (2019). Phaidon. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Platon, (2020). Devlet. İstanbul: Türkiye İ Bankası Kültür Yayınları.
• Power, F. C., Higgins, A., & Kohlberg, L. (1989). Lawrence Kohlberg's approach to moral education. Columbia University Press.
• Sanderse, W. (2012). Character education: A neo-Aristotelian approach to the philosophy, psychology and education of virtue. Doktora Tezi, Leiden University.
• Walker, L. J. (2004). Gus in the gap: Bridging the judgement-action gap in moral functioning. (K. Lapsley, & D.
• Narvaez, Ed.) Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2022). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Zins, J. E., Bloodworth, M. R., Weissberg, R. P., & Walberg, H. J. (2004). The scientific base linking social and emotional learning to school success. (J. E. Zins, M. R. Bloodworth, R. P. Weissberg, & H. J. Walberg, Ed.) Teachers College Press.