Elektrik Konusunda Üst Biliş Stratejilerinin 5. Sınıf Öğrencilerinin Akademik Başarılarına ve Üstbilişsel Farkındalıklarına Etkisi

Öz

Araştırmanın amacı; üst biliş stratejilerinin elektrik konusunda 5. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına ve üst biliş becerilerine etkisinin incelenmesidir. Bu çalışmanın evrenini Muğla Menteşe 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenim görmekte olan merkez ilçeye bağlı köy okulları, örneklemini ise uygulamanın kolaylıkla yapılabilmesi ve zaman tasarrufu sağlaması açısından kolay ulaşılabilir Uygun/ Kazara örneklemesi yoluyla Muğla’da bulunan 2022-2023 eğitim-öğretim yılı içerisinde öğrenim görmekte olan bir köy okulundaki 15 beşinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma grubuna üç hafta boyunca üst biliş stratejilerinden kavram haritaları, KWL kartları ve yansıtıcı günlükler ile ilgili üstbilişsel faaliyetleri yürütmüşlerdir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Yıldız vd. (2009) tarafından geliştirilen ‘’Üst Biliş Farkındalık Ölçeği’’ ve Şenocak (2018) tarafından geliştirilen ‘’Elektrik Devre Elemanları Başarı Testi’’ kullanılmıştır. Bu ölçeklerden elde edilen nicel veriler, Non parametrik testlerden Wilcoxon testi kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçları ise; üstbiliş stratejileri kullanılarak yapılan öğretim etkinleri, öğrenci başarılarını olumlu yönde etkilerken üstbiliş farkındalıklarına önemli bir etkide bulunmadığı tespit edilmiştir ve buna yönelik öneriler verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• üstbiliş
• akademik başarı
• fen eğitimi

Metacognitive Strategies in Electricity Subject According to 5th Grade Students' Academic Achievement and Metacognitive Impact on Awareness

Öz

The aim of the study is to examine the effect of metacognitive strategies on the academic achievement and metacognitive skills of 5th grade students in the subject of electricity. The population of this study consists of the village schools in the central district of Muğla Menteşe in the 2022-2023 academic year, and the sample consists of 15 fifth grade students in a village school in Muğla in the 2022-2023 academic year through convenience/accident sampling in order to make the application easily and save time. The research group carried out metacognitive activities related to concept maps, KWL cards, and reflective diaries from metacognitive strategies for three weeks. ''Metacognitive Awareness Scale'' developed by Yıldız et al. (2009) and ''Electrical Circuit Elements Achievement Test'' developed by Şenocak (2018) were used as data collection tools. The quantitative data obtained from these scales were analysed using the Wilcoxon test, one of the nonparametric tests. The results of the analyses showed that teaching activities using metacognitive strategies positively affected student achievement, but did not have a significant effect on metacognitive awareness, and suggestions were given accordingly.

Anahtar Kelimeler

• Metacognition
• Science Education
• Academic achievement

Kaynakça

1. Akkoç, A., Bülbül, S., Aydın, D., Coşkun, İ., Bican, S., Eroğlu,B., Canbazoğlu, S. ve Aydoğdu, M. (2010). Biyoloji Laboratuar Uygulamalarının Fen Günlükleri ile Değerlendirilmesi. IX. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi, 23-25 Eylül 2010, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
2. Ataalkın, A. N. (2012). Üst Bilişsel Öğretim Stratejilerine Dayalı Öğretimin Öğrencilerin Üst Bilişsel Farkındalık ve Becerisine, Akademik Başarı ile Tutumuna Etkisi, (Yüksek Lisans Tezi) Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlköğretim Ana Bilim Dalı, Antalya.
3. Bilen, K. ve Köse, S. (2012). Kavram öğretiminde etkili bir strateji TGA (tahmin et- gözle- açıkla): Bitkilerde madde taşınımı’’. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24, 21-42.
4. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel F. (2010). Bilimsel araştırma yöntemleri (5. bs.). Pegem Akademi. ISBN 978-9944-919-28-9
5. Demirci, N. (2015). Fen Bilimleri Dersinde Üst Bilişsel Araştırmaya Dayalı Öğrenmenin Dördüncü Sınıf Öğrencilerinin Bilimsel Süreç Becerilerine, Akademik Başarılarına ve Üst Bilişsel Süreçlerine Etkisi, (Yüksek Lisans Tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlköğretim Ana Bilim Dalı, Aydın.
6. Desoete, A. ve Roeyers, H. (2002). Off-line metacognition – A domain-specific retardation in young children with learning disabilities? .Learning Disability Quarterly, 25(2), 123-139.
7. Duman, B. (2013). Üstbilişe Dayalı Bir Öğretim Uygulamasının Öğretmen Adaylarının Akademik Başarı, Üstbilişsel Farkındalık, Başarı Motivasyonu ve Eleştirel Düşünmelerine Etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Fırat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elâzığ.
8. Efklides, A. ve Sideridis, G. D. (2009). Assessing cognitive failures. European Journal of Psychological Assessment, 25(2), 69-72.

9. Flavell, J.H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive- developmental inquiry. American Psychologist, 34(10), 906-911.
10. Flavell, J.H. (1987). Speculations about the nature and the development of metacognition. In F.E. Weinert & R.H. Kluwe (Eds.), Metacognition, motivation, and understanding (pp. 21-29). Hillsdale, NJ: Lawrance Erlbaum Associates, Publishers.
11. Gallagher, S. A. (1997). Problem based learning: Where did it come from, what does it do, and where is itgoing?. Journal for the Education of the Gifted, 20(4), 332-362.
12. Georghiades, P. (2004). From the general to the situated: three decades of metacognition. International Journal of science Education, 26(3), 365-383.
13. Güven, G. (2013). Fen ve teknoloji laboratuvar uygulamalarında sınıf öğretmeni adaylarının yansıtıcı günlük yazım ve epistomolojik inançlarının incelenmesi, (Yüksek Lisans Tezi) Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Ana Bilim Dalı, Muğla.
14. Işık, A. D. ve Tokgöz, S. (2020). KWL (Ne Biliyorum? Ne Öğrenmek İstiyorum? Ne Öğrendim?) Stratejisinin İlkokul 3. Sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarılarına etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(1), 57-84.
15. Kaptan, F. (1998). Fen öğretiminde kavram haritası yönteminin kullanılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14, 95-99.
16. Kaya, O.N. (2003). Eğitimde alternative bir değerlendirme yolu: Kavram haritaları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 265-271.
17. Kırtay, A. (2019). Fen Eğitiminde Robotik Uygulamaların Öğrencilerin Bilimsel Süreç Becerileri Ve Fen Eğitimine Yönelik Motivasyonlarına Etkisi (Yüksek Lisans Tezi) Mersin Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı, Muğla.
18. Konur, K.B. ve Ayas, A. (2017). Sınıf öğretmeni adaylarının fiziksel ve kimyasal değişme konusunda kavramsal değişim metinlerine karşı tutumları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 971-991.
19. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). Fen Bilimleri Dersi (İlkokul ve Ortaokul 3-4-5-6-7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
20. Sarı, S. (2015). İlkokul Dördüncü Sınıfta Fen Bilimleri Dersinde Üstbiliş Stratejilerine Dayalı Öğretim Uygulamasının Öğrenci Erişilerine Etkisi, (Yüksek Lisans Tezi) Dumlupınar Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı, Afyonkarahisar.
21. Schraw, G. ve Moshman, D. (1995). Metacognitive theories. Educational Psychology Review, 7(4), 351-371.
22. Şenocak, K.Z. (2018). Fen Öğretiminde Kavram Karikatürü Kullanımının 5. Sınıf Yaşamımızdaki Elektrik Ünitesinde Öğrenci Başarısı ve Tutumu Üzerine Etkileri, (Yüksek Lisans Tezi) Kırıkkale Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.
23. Yıldız, E., Akpınar E., Tatar N. ve Ergin Ö. (2009). İlköğretim öğrencileri için geliştirilen biliş üstü ölçeği‘nin açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9 (3), 1573-1604.
24. Yıldız, H. (2012). Üst Biliş Stratejilerinin Öğretmen Adaylarının Üst Bilişsel Farkındalıklarına ve Özyeterliliklerine Etkisi, (Doktora Tezi) İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Malatya.
25. Yürük, N., Selvi, M. ve Yakışan, M. (2011). Üstkavramsal öğretim etkinliklerinin biyoloji öğretmen adaylarının tohumlu bitkilerle ilgili kavramsal anlamaları üzerindeki etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 447-464.