Dijital Sağlıkta İnsan Kaynağına Yatırım: Telerehabilitasyon Farkındalık Eğitiminin Sonuçları

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, İstanbul’da yürütülen İSTER Projesi kapsamında sunulan Telerehabilitasyon Farkındalık Eğitimi’nin katılımcıların telerehabilitasyona ilişkin bilgi test puanları üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Türkiye’de telerehabilitasyon alanındaki çalışmaların büyük bölümü klinik sonuçlara odaklanırken, sağlık profesyonelleri ve öğrencilerin telerehabilitasyona yönelik bilgi ve eğitim gereksinimlerini desteklemeyi amaçlayan geniş ölçekli eğitim müdahalelerine ilişkin kanıtlar sınırlıdır. Bu çalışma, farklı disiplinlerden sağlık profesyonelleri ve üniversite öğrencilerini kapsayan geniş ölçekli bir eğitim programının değerlendirilmesini sunmaktadır.
Yöntem: Bu çalışma, telerehabilitasyon farkındalık eğitiminin telerehabilitasyona ilişkin bilgi test puanları üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla tek gruplu ön-test/son-test tasarıma sahip yarı deneysel bir araştırma olarak yürütülmüştür. Eğitim modülüne kayıt olan tüm katılımcılara standartlaştırılmış ön-test ve son-test uygulanmıştır. Eğitim, proje kapsamında geliştirilen kullanıcı dostu bir çevrimiçi platform üzerinden gerçekleştirilmiştir. Ölçme aracı; telerehabilitasyonun tanımı, kullanım alanları, avantajları, veri güvenliği ve mahremiyet ilkeleri ile klinik uygulama örneklerini içeren çoktan seçmeli sorulardan oluşmaktadır.
Bulgular: Eğitime katılım oranı öngörülenden yüksek olup toplam 6.772 katılımcı eğitimi tamamlamıştır. Ön-test ve son-test ortalama puanları karşılaştırıldığında, katılımcı sayısının yeterli olduğu gruplarda telerehabilitasyona ilişkin bilgi test puanlarında istatistiksel olarak anlamlı artışlar saptanmıştır (p<0,001). Sağlık profesyonelleri ve üniversite öğrencilerinden oluşan tüm analiz gruplarında son-test puanları ön-test puanlarından daha yüksek bulunmuştur. Cohen’s d değerleri analiz edilen gruplarda büyük etki büyüklüklerine işaret etmiştir.
Sonuç: Telerehabilitasyon farkındalık eğitimi sonrasında katılımcıların telerehabilitasyona ilişkin bilgi test puanlarında artış gözlenmiştir. Elde edilen bulgular, telerehabilitasyona yönelik eğitim programlarının bilgi puanlarındaki kısa dönemli değişimlerle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Sonuçlar, dijital sağlık alanında yürütülen eğitim faaliyetlerinin sağlık iş gücünün telerehabilitasyona ilişkin bilgi kapasitesinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini düşündürmektedir. Dijital sağlık uygulamalarının sürdürülebilir biçimde yaygınlaştırılabilmesi için sağlık profesyonelleri ve öğrencilerin bilgi ve dijital hazırlık düzeylerini destekleyen eğitim yaklaşımlarının önem taşıdığı değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Telerehabilitasyon
• farkındalık eğitimi
• dijital sağlık
• sağlık eğitimi
• uzaktan rehabilitasyon.

Etik Beyan

Bu çalışma, Üsküdar Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu tarafından 26/09/2024 tarihinde yapılan 09 nolu toplantıda onaylanmıştır (Karar No: 50).

Teşekkür

Yazarlar eğitime katılan tüm sağlık profesyonellerine ve öğrencilere teşekkür etmektedir.

Investment in Human Resources in Digital Health: Outcomes of a Telerehabilitation Awareness Training

Öz

Objective: This study aimed to evaluate the effect of the Telerehabilitation Awareness Training delivered within the scope of the ISTER Project in Istanbul on participants’ telerehabilitation knowledge test scores. Although the majority of studies on telerehabilitation in Türkiye have primarily focused on clinical outcomes, evidence regarding large-scale educational interventions designed to support the telerehabilitation-related knowledge and educational needs of healthcare professionals and students remains limited. This study presents an evaluation of a large-scale educational program involving healthcare professionals and university students from diverse disciplines.
Methods: This quasi-experimental study employed a single-group pre-test/post-test design to assess the effect of telerehabilitation awareness training on telerehabilitation knowledge test scores. All participants enrolled in the training module completed standardized pre-test and post-test assessments. The training was delivered through a user-friendly online platform developed within the scope of the project. The assessment instrument consisted of multiple-choice questions covering the definition of telerehabilitation, areas of application, advantages, data security and privacy principles, and examples of clinical practice.
Results: Participation in the training exceeded initial expectations, with a total of 6,772 participants completing the program. Comparison of pre-test and post-test mean scores demonstrated statistically significant increases in telerehabilitation knowledge test scores among groups with sufficient sample sizes for analysis (p < 0.001). Post-test scores were higher than pre-test scores across all analyzed groups comprising healthcare professionals and university students. Cohen’s d values indicated large effect sizes in the analyzed groups.
Conclusion: Increases in telerehabilitation knowledge test scores were observed following the telerehabilitation awareness training. The findings suggest that educational programs focused on telerehabilitation may be associated with short-term improvements in knowledge test scores. The results further indicate that educational initiatives in digital health may contribute to strengthening the telerehabilitation-related knowledge capacity of the healthcare workforce. Supporting the knowledge and digital readiness of healthcare professionals and students through targeted educational approaches appears to be important for the sustainable expansion of digital health applications.

Anahtar Kelimeler

• Telerehabilitation
• awareness training
• digital health
• health education
• remote rehabilitation.

Etik Beyan

This study was approved by the Üsküdar University Non-Interventional Research Ethics Committee at meeting number 09 on 26/09/2024 (Decision No: 50).

Teşekkür

The authors thank all the healthcare professionals and students who participated in the training.

Kaynakça

1. Campbell, D. T., & Stanley, J. C. (1963). Experimental and quasi-experimental designs for research. Rand McNally.
2. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
3. Cook, D. A., & Beckman, T. J. (2010). Reflections on experimental research in medical education. Advances in Health Sciences Education, 15(3), 455–464. https://doi.org/10.1007/s10459-008-9117-3
4. Cook, D. A., Levinson, A. J., Garside, S., Dupras, D. M., Erwin, P. J., & Montori, V. M. (2008). Internet-based learning in the health professions: A meta-analysis. JAMA, 300(10), 1181–1196. https://doi.org/10.1001/jama.300.10.1181
5. Cottrell, M. A., Galea, O. A., O’Leary, S. P., Hill, A. J., & Russell, T. G. (2017). Real-time telerehabilitation for musculoskeletal conditions: A systematic review and meta-analysis. Clinical Rehabilitation, 31(5), 625–638. https://doi.org/10.1177/0269215516645148
6. Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340. https://doi.org/10.2307/249008
7. Dorsey, E. R., & Topol, E. J. (2020). Telemedicine 2020 and the next decade. The Lancet, 395(10227), 859. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30424-4
8. Drummond, M. F., Sculpher, M. J., Claxton, K., Stoddart, G. L., & Torrance, G. W. (2015). Methods for the economic evaluation of health care programmes (4th ed.). Oxford University Press.

9. Federico, S., Cacciante, L., Cieślik, B., Turolla, A., Agostini, M., Kiper, P., & Picelli, A. (2024). Telerehabilitation for neurological motor impairment: A systematic review and meta-analysis on quality of life, satisfaction, and acceptance in stroke, multiple sclerosis, and Parkinson’s disease. Journal of Clinical Medicine, 13(1), 299. https://doi.org/10.3390/jcm13010299
10. Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). Sage.
11. Gagnon, M.-P., Desmartis, M., Labrecque, M., Car, J., Pagliari, C., Pluye, P., Frémont, P., Gagnon, J., Tremblay, N., & Légaré, F. (2012). Systematic review of factors influencing the adoption of information and communication technologies by healthcare professionals. Journal of Medical Systems, 36(1), 241–277. https://doi.org/10.1007/s10916-010-9473-4
12. Greenhalgh, T., Wherton, J., Papoutsi, C., Lynch, J., Hughes, G., A’Court, C., Hinder, S., Fahy, N., Procter, R., & Shaw, S. (2017). Beyond adoption: A new framework for theorizing and evaluating nonadoption, abandonment, and challenges to the scale-up, spread, and sustainability of health and care technologies. Journal of Medical Internet Research, 19(11), e367. https://doi.org/10.2196/jmir.8775
13. Harris, A. D., McGregor, J. C., Perencevich, E. N., Furuno, J. P., Zhu, J., Peterson, D. E., & Finkelstein, J. (2006). The use and interpretation of quasi-experimental studies in medical informatics. Journal of the American Medical Informatics Association, 13(1), 16–23. https://doi.org/10.1197/jamia.M1749
14. Istanbul Development Agency. (2021). Innovative Istanbul Financial Support Program (Reference No. TR10/21/YEP/0039).
15. Kairy, D., Lehoux, P., Vincent, C., & Visintin, M. (2009). A systematic review of clinical outcomes, clinical process, healthcare utilization and costs associated with telerehabilitation. Disability and Rehabilitation, 31(6), 427–447. https://doi.org/10.1080/09638280802062553
16. Kruse, C. S., Krowski, N., Rodriguez, B., Tran, L., Vela, J., & Brooks, M. (2017). Telehealth and patient satisfaction: A systematic review and narrative analysis. BMJ Open, 7(8), e016242. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2017-016242
17. Nilsen, P. (2015). Making sense of implementation theories, models and frameworks. Implementation Science, 10, 53. https://doi.org/10.1186/s13012-015-0242-0
18. Norman, C. D., & Skinner, H. A. (2006). eHealth literacy: Essential skills for consumer health in a networked world. Journal of Medical Internet Research, 8(2), e9. https://doi.org/10.2196/jmir.8.2.e9
19. O’Rourke, B., Oortwijn, W., & Schuller, T. (2020). The new definition of health technology assessment: A milestone in international collaboration. International Journal of Technology Assessment in Health Care, 36(3), 187–190. https://doi.org/10.1017/S0266462320000215
20. Peretti, A., Amenta, F., Tayebati, S. K., Nittari, G., & Mahdi, S. S. (2017). Telerehabilitation: Review of the state-of-the-art and areas of application. JMIR Rehabilitation and Assistive Technologies, 4(2), e7. https://doi.org/10.2196/rehab.7511
21. Pitliya, A., Bin Siddiq, A., Oli, D., Wijaya, J. H., Batra, V., Vasudevan, S. S., Choudhari, J., Singla, R., & Pitliya, A. (2025). Telerehabilitation in post-stroke care: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Topics in Stroke Rehabilitation, 32(3), 323–336. https://doi.org/10.1080/10749357.2024.2392439
22. Polit, D. F., & Beck, C. T. (2006). The content validity index: Are you sure you know what’s being reported? Research in Nursing & Health, 29(5), 489–497. https://doi.org/10.1002/nur.20147
23. Ruiz, J. G., Mintzer, M. J., & Leipzig, R. M. (2006). The impact of e-learning in medical education. Academic Medicine, 81(3), 207–212. https://doi.org/10.1097/00001888-200603000-00002
24. Sedgwick, P. (2013). Convenience sampling. BMJ, 347, f6304. https://doi.org/10.1136/bmj.f6304
25. Shadish, W. R., Cook, T. D., & Campbell, D. T. (2002). Experimental and quasi-experimental designs for generalized causal inference. Houghton Mifflin.
26. Tenforde, A. S., Hefner, J. E., Kodish-Wachs, J. E., Iaccarino, M. A., & Paganoni, S. (2020). Telehealth in physical medicine and rehabilitation: A narrative review. PM&R, 12(9), 896–903. https://doi.org/10.1002/pmrj.12306
27. World Health Organization. (2019). WHO guideline: Recommendations on digital interventions for health system strengthening. World Health Organization.