Impact of Drug Pricing and Reimbursement Regulations on the Turkish Pharmaceutical Market and Community Pharmacies: A Contemporary Review

Öz

The pricing system for human medicinal products in Türkiye and the pharmaceutical reimbursement framework administered by the Social Security Institution (SSI) play a decisive role in the sustainability of health expenditures, access to medicines, supply security and the financial viability of community pharmacies. This study is a narrative review that evaluates the legal, institutional and economic framework of pharmaceutical pricing and reimbursement in Türkiye in light of current legislation.
The review covered academic literature in PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar, TR Dizin and DergiPark, and examined legislation, official statistics and institutional reports from the Official Gazette, SSI, TITCK, Ministry of Health, TURKSTAT, OECD, WHO, TEB, TEIS, AIFD and IEIS. Findings indicate that both health expenditures and the pharmaceutical market have grown considerably in recent years; total current health expenditure reached 2.359 trillion Turkish lira (TRY) and per capita health expenditure reached TRY 27,587 in 2024. However, the predominantly cost-containment oriented structure of the pricing and reimbursement framework generates significant economic pressure on the pharmaceutical industry and community pharmacies through exchange-rate constraints, mandatory public discounts, patient price differentials and tiered pharmacy margins.
International experience shows that health technology assessment (HTA), cost-effectiveness analysis and value-based pricing are becoming increasingly central to pricing and reimbursement decisions. For Türkiye, strengthening data infrastructure, expanding pharmacoeconomic assessment capacity, institutionalizing risk-sharing mechanisms and redesigning pharmacy remuneration in support of community pharmacy sustainability emerge as key policy priorities

Anahtar Kelimeler

• Pharmaceutical pricing
• reimbursement legislation
• health technology assessment
• community pharmacies
• health expenditures.

Destekleyen Kurum

There is no supporting organization for this study.

Etik Beyan

The article is a review based solely on published literature, current legislation and publicly available institutional data. As the study does not involve any human or animal experiments, patient interventions or the use of personal data, ethics committee approval was not required.

İlaç Fiyatlandırma Sistemi ve Geri Ödeme Mevzuatının Türkiye İlaç Sektörü ve Serbest Eczanelere Etkisi: Güncel Bir Derleme

Öz

Türkiye’de beşerî tıbbi ürünlerin fiyatlandırma sistemi ile Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yürütülen ilaç geri ödeme mekanizması, sağlık harcamalarının sürdürülebilirliği, ilaca erişim, arz güvenliği ve serbest eczanelerin ekonomik yapısı üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de ilaç fiyatlandırma ve geri ödeme sisteminin güncel mevzuat ışığında hukuki, kurumsal ve ekonomik çerçevesini değerlendiren bir narratif derlemedir.
Derleme kapsamında PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar, TR Dizin ve DergiPark’ta akademik literatür; Resmî Gazete, Sosyal Güvenlik Kurumu, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Sağlık Bakanlığı, Türkiye İstatistik Kurumu, Türkiye Eczacılar Birliği, Tüm Eczacı İşverenler Sendikası, Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği, İlaç Endüstrisi İşverenleri Sendikası, Dünya Sağlık Örgütü ile Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü kaynaklarında ise mevzuat, resmi istatistikler ve kurumsal raporlar incelenmiştir. Bulgular, Türkiye’de sağlık harcamaları ve ilaç piyasasının son yıllarda belirgin biçimde büyüdüğünü; 2024 yılında toplam sağlık harcamasının 2 trilyon 359 milyar 151 milyon TL’ye, kişi başı sağlık harcamasının ise 27.587 TL’ye ulaştığını göstermektedir. Buna karşılık fiyatlandırma ve geri ödeme sisteminin ağırlıklı olarak maliyet kontrolüne dayalı yapısı, kur baskısı, kamu kurum iskontoları, fiyat farkı uygulamaları ve kademeli eczacı kâr marjları üzerinden ilaç endüstrisi ile serbest eczaneler üzerinde önemli ekonomik baskılar üretmektedir.
Uluslararası örnekler, sağlık teknolojisi değerlendirmesi, maliyet-etkililik analizi ve değer bazlı fiyatlandırma yaklaşımlarının fiyatlandırma ve geri ödeme kararlarında giderek daha merkezi hale geldiğini ortaya koymaktadır. Türkiye açısından veri altyapısının güçlendirilmesi, farmakoekonomik değerlendirme kapasitesinin artırılması, risk paylaşım mekanizmalarının kurumsallaştırılması ve serbest eczanelerin sürdürülebilirliğini destekleyen marj yapılarının geliştirilmesi temel politika gereksinimleri olarak öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İlaç fiyatlandırma
• geri ödeme mevzuatı
• sağlık teknolojisi değerlendirmesi
• serbest eczaneler
• sağlık harcamaları

Destekleyen Kurum

Destekleyen bir kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Makale, yalnızca yayımlanmış literatür, yürürlükteki mevzuat ve kamuya açık kurumsal verilerin incelenmesine dayanan bir derleme çalışmasıdır. Çalışmada insan veya hayvan deneyi, hasta müdahalesi ya da kişisel veri kullanımı bulunmadığından etik kurul izni gerekmemiştir.

Kaynakça

1. Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği. (2012). Türkiye ilaç sektörü vizyon 2023 raporu. PwC Türkiye.
2. Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği. (2025). Türkiye ilaç sektörü raporu 2025. IQVIA Türkiye.
3. Bohm, N., Bermingham, S., Grimsey Jones, F., Gonçalves-Bradley, D. C., Diamantopoulos, A., Burton, J. R., vd. (2021). The challenges of outcomes-based contract implementation for medicines in Europe. Pharmacoeconomics, 40(1), 13-29.
4. Dane, A., Uyl-de Groot, C., & van der Kuy, H. (2024). Unraveling elements of value-based pricing from a pharmaceutical industry's perspective: A scoping review. Frontiers in Pharmacology, 15, 1298923.
5. Dintsios, C. M., & Chernyak, N. (2021). How far is Germany from value-based pricing 10 years after the introduction of AMNOG? Applied Health Economics and Health Policy, 20(3), 287-290.
6. Drummond, M. F., Sculpher, M. J., Claxton, K., Stoddart, G. L., & Torrance, G. W. (2015). Methods for the economic evaluation of health care programmes (4th ed.). Oxford University Press.
7. Erdağ, E., Yumrukaya, L., & Yeğenoğlu, S. (2023). İlaç fiyatlandırma yöntemleri ve dünyadan Türkiye’ye bir yansıma: Geleneksel derleme. Journal of Literature Pharmacy Sciences, 12(3), 201-209.
8. European Commission. (2021). Study on the impact of pharmaceutical pricing and reimbursement policies. European Commission.

9. Federal Joint Committee (G-BA). (2023). Early benefit assessment of medicinal products (AMNOG procedure). Federal Joint Committee.
10. Flume, M., Bardou, M., Capri, S., Sola-Morales, O., Cunningham, D., Levin, L. Å., vd. (2016). Feasibility and attractiveness of indication value-based pricing in key EU countries. Journal of Market Access & Health Policy, 4(1), 30970.
11. Gandjour, A. (2023). A model-based estimate of the cost-effectiveness threshold in Germany. Applied Health Economics and Health Policy, 21(4), 627-635.
12. Institute for Quality and Efficiency in Health Care. (2022). General methods for the assessment of the relation of benefits to costs. IQWiG.
13. Invest in Türkiye. (2025). Life sciences sector overview: Pharmaceutical market statistics & trends. Republic of Türkiye Investment Office.
14. İlaç Endüstrisi İşverenler Sendikası. (2016). Türkiye ilaç sektörü 2015. İEİS.
15. İlaç Endüstrisi İşverenler Sendikası. (2024). Türkiye ilaç pazarı raporu. İEİS.
16. Jørgensen, J., Hanna, E., & Kefalas, P. (2020). Outcomes-based reimbursement for gene therapies in practice: The experience of recently launched CAR-T cell therapies in major European countries. Journal of Market Access & Health Policy, 8(1), 1715536.
17. Kolsarıcı, O. (2009). İlaç politikaları ve fiyatlandırma stratejileri: Türkiye örneği. Marmara Üniversitesi Yayınları.
18. Leopold, C., Mantel-Teeuwisse, A. K., Vogler, S., de Joncheere, K., Laing, R. O., & Leufkens, H. G. M. (2012). Is Europe still heading to a common price level for on-patent medicines? An exploratory study among 15 Western European countries. Health Policy, 104(1), 50-60.
19. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2019). Pharmaceutical pricing policies in a global market. OECD Publishing.
20. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2023). Health at a glance 2023: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/health_glance-2023-en
21. Öztürk, S., & Yılmaz, A. (2022). Farmakoekonomi ve geri ödeme politikalarında güncel yaklaşımlar. Sağlık Bilimleri Yayınları.
22. Paris, V., & Belloni, A. (2013). Value in pharmaceutical pricing (OECD Health Working Papers No. 63). OECD Publishing.
23. Resmî Gazete. (2024). İlaç geri ödeme yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik (Sayı: 32736).
24. Resmî Gazete. (2026). Beşerî Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karar.
25. Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu. (2026). Yurt dışı ilaç fiyatlarına ilişkin kararlar. Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu.
26. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2006, 16 Haziran). Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510 sayılı Kanun). Resmî Gazete (Sayı: 26200).
27. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2013, 24 Mart). Sağlık Uygulama Tebliği (SUT). Resmî Gazete (Sayı: 28597).
28. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2023). İlaç geri ödeme süreçleri ve değerlendirme kriterleri. Sosyal Güvenlik Kurumu.
29. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2025). İlaç geri ödeme düzenlemelerine ilişkin duyurular [Web sayfası]. 17 Ekim 2025 tarihinde erişildi, https://www.sgk.gov.tr
30. Sülkü, S. N. (2011). Türkiye’de sağlıkta dönüşüm programı öncesi ve sonrasında sağlık hizmetlerinin sunumu, finansmanı ve sağlık harcamaları. T.C. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı.
31. Şentürk, A. (2009). Sosyal güvenlik sisteminde ilaç geri ödeme politikalarının ilaç harcamalarına etkisi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi.
32. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2022). Beşerî tıbbi ürünlerin fiyatlandırılması hakkında tebliğ. T.C. Sağlık Bakanlığı.
33. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2022). Sağlık istatistikleri yıllığı 2022. T.C. Sağlık Bakanlığı Yayınları.
34. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2026). Beşerî tıbbi ürünlerin fiyatlandırılmasına dair karar. T.C. Sağlık Bakanlığı.
35. T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. (2014). Kamu müdahalelerinin 2008-2013 dönemindeki değer bazında ilk 100 ilaç üzerine etkilerinin analizi: Sağlık Teknolojileri Değerlendirme Raporu I. T.C. Sağlık Bakanlığı.
36. T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2014). Sosyal Güvenlik Kurumu stratejik planı 2015-2019 [Web sayfası]. 10 Ekim 2025 tarihinde erişildi, http://www.sgk.gov.tr
37. T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2026). 2025 yılı kesin hesap ve bütçe uygulama raporu. Strateji Geliştirme Başkanlığı.
38. T.C. Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) 2025 yılı programı. T.C. Strateji ve Bütçe Başkanlığı.
39. Tüm Eczacı İşverenler Sendikası. (2023). İlaç fiyatlandırma sistemi ve eczane ekonomisi üzerine değerlendirmeler. TEİS.
40. Türk Eczacıları Birliği. (2026). İlaç fiyat kararnamesi ve eczacı kâr oranları hakkında bilgilendirme raporu. TEB Yayınları.
41. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (2025). Avro satış kuru verileri [Veri seti]. 10 Ekim 2025 tarihinde erişildi, https://www.tcmb.gov.tr
42. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. (2022). Kurumsal yapı ve görevler [Web sayfası]. 10 Ekim 2025 tarihinde erişildi, https://www.titck.gov.tr
43. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. (2024). Yurt dışından ilaç temini ve kullanım kılavuzu (14. revizyon). T.C. Sağlık Bakanlığı.
44. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. (2026). İlaç fiyat listesi ve kademeli kâr oranları uygulama talimatı. T.C. Sağlık Bakanlığı.
45. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). Sağlık istatistikleri 2023. Türkiye İstatistik Kurumu.
46. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Sağlık harcamaları istatistikleri 2024. Türkiye İstatistik Kurumu.
47. World Health Organization. (2020). Turkey health system review. WHO Regional Office for Europe.
48. Yeğenoğlu, S. (2019). İlaç geri ödeme kararlarında sağlık teknolojisi değerlendirmenin rolü. Marmara Pharmaceutical Journal, 23, 45-58.
49. Yıldırım, H. H., & Yıldırım, T. (2011). Sağlık politikaları ve ilaç harcamaları: Türkiye örneği. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 14(1), 1-20.