İslamcılık Akımının Türk Siyasal Hayatındaki İdeolojik ve Stratejik Evrimi

Bu makale, Türkiye'deki İslamcılık akımının tarihini, gelişimini ve dönüşümünü incelemektedir. İslamcılık, Türkiye'nin modernleşme ve laikleşme süreçlerinde önemli bir rol oynamıştır. Osmanlı İmparatorluğu'ndan sonra, İslamcılık hareketi Cumhuriyet döneminde de devam etmiş ve dini referanslarla modern bir devlet ve toplum inşa etme çabaları etrafında şekillenmiştir. Geleneksel İslami değerlerle Batı'dan gelen düşünce sistemlerinin birleşimi, İslamcılık düşüncesini sistematikleştirmiştir. İslamcılığın geleneksel İslam'dan farkı, dini meşrulaştırma biçimindeki değişimdir. Aşkın bir gücün varlığının yerini rasyonel kaynaklar almıştır. Böylece İslamcılık, ideolojilerle benzer bir fikir sistemi özelliğine sahip olmuştur. İslamcılık konjonktüre bağlı olarak kimi zaman başka yaklaşımlarla bir araya gelmiş kimi zaman da kapatılma ve yasaklamalara karşı daha ılımlı bir yaklaşım benimsemiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde, modernleşme hareketleriyle Osmanlıcılık ve İslamcılık akımları arasında bir geçiş yaşanmıştır. Ancak Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte İslamcı görüşler kamusal alandan uzaklaştırılmıştır. 1945 sonrası yeni partilerin kurulması ve 1950’de Demokrat Parti’nin iktidara gelmesiyle İslamcı görüşler bu partilerde temsil edilme olanağına kavuşmuştur. 1961 Anayasası, siyasal alanda çoğulculuğun önünü açmış ve birçok ideolojiden parti siyasi rekabette yer alabilmiştir. Bu dönemde İslamcı bir kimlik ile kurulan ve Türkiye’de uzun ömürlü bir geleneğe sahip olan Milli Görüş partileri ortaya çıkmıştır. Neoliberal politikaların benimsenmesi, SSCB’nin yıkılması ve sol-sağ çatışmasının güç kaybetmesi Milli Görüş partilerinin güç kazanmasını sağlamıştır. Ancak 28 Şubat süreci Milli Görüşte derin bir sarsıntı yaratarak bölünmenin önünü açmıştır. Bu bölünmeden Milli Görüş geleneğinin devamı olarak Saadet Partisi ve kendisini muhafazakâr demokrat olarak tanıtan Adalet ve Kalkınma Partisi ortaya çıkmıştır.